85.763
breytingar
„Blik 1969/Heimahagarnir, I. hluti“: Munur á milli breytinga
Fara í flakk
Fara í leit
Blik 1969/Heimahagarnir, I. hluti (skoða efni)
Útgáfa síðunnar 27. nóvember 2009 kl. 14:59
, 27. nóvember 2009ekkert breytingarágrip
Ekkert breytingarágrip |
Ekkert breytingarágrip |
||
| Lína 11: | Lína 11: | ||
Næst ritar svo séra [[Jón Austmann|Jón J. Austmann]] um Vestmannaeyjar. Hann sat Ofanleiti á árunum l827—1858. Ritgerð hans heitir ''Úskýringartilraun yfir Vestmannaeyjar.'' Hún mun skrifuð á árunum 1839—1843. <br> | Næst ritar svo séra [[Jón Austmann|Jón J. Austmann]] um Vestmannaeyjar. Hann sat Ofanleiti á árunum l827—1858. Ritgerð hans heitir ''Úskýringartilraun yfir Vestmannaeyjar.'' Hún mun skrifuð á árunum 1839—1843. <br> | ||
[[Séra Brynjólfur Jónsson]] var sóknarprestur í Eyjum 1860—1884. Hann ritaði allítarlega lýsingu á Eyjum, landslagi og „þjóðlífi“ árið 1873, ''Lýsing Vestmannaeyjasóknar''. Hún var gefin út í Kaupmannahöfn árið 1918, og kostaði [[Gísli Brynjólfsson|Gísli læknir]], sonur hans, útgáfuna.<br> | [[Séra Brynjólfur Jónsson]] var sóknarprestur í Eyjum 1860—1884. Hann ritaði allítarlega lýsingu á Eyjum, landslagi og „þjóðlífi“ árið 1873, ''Lýsing Vestmannaeyjasóknar''. Hún var gefin út í Kaupmannahöfn árið 1918, og kostaði [[Gísli Brynjólfsson|Gísli læknir]], sonur hans, útgáfuna.<br> | ||
Fjórði presturinn kemur hér við þessa sögu. Það er séra [[Jes A. Gíslason]] frá [[Hlíðarhús]]i í Eyjum, sonur hjónanna [[Gísli Stefánsson|Gísla Stefánssonar]] og | Fjórði presturinn kemur hér við þessa sögu. Það er séra [[Jes A. Gíslason]] frá [[Hlíðarhús]]i í Eyjum, sonur hjónanna [[Gísli Stefánsson|Gísla Stefánssonar]] og [[Soffía Andrésdóttir|Soffíu Andersdóttur]]. <br> | ||
Séra Jes var að vísu aldrei sóknarprestur í heimabyggð sinni, heldur á meginlandinu, meðan hann gegndi prestsembætti. Hér bjó hann þó um tugi ára. Fyrst var hann skrifstofustjóri hjá [[Gísli J. Johnsen|Gísla J. Johnsen]], kaupmanni, mági sínum, og síðar var séra Jes kennari um árabil við barnaskóla kaupstaðarins. Séra Jes A. Gíslason unni átthögum sínum, Eyjunum, fæðingarbyggð sinni, og ól með sér brennandi áhuga á sögu þeirra, lífi fólksins og athöfnum, menningarlífi þess og öðrum velferðarmálum. Hann hugleiddi, skráði og skrifaði margt um heimahagana að fornu og nýju. <br> | Séra Jes var að vísu aldrei sóknarprestur í heimabyggð sinni, heldur á meginlandinu, meðan hann gegndi prestsembætti. Hér bjó hann þó um tugi ára. Fyrst var hann skrifstofustjóri hjá [[Gísli J. Johnsen|Gísla J. Johnsen]], kaupmanni, mági sínum, og síðar var séra Jes kennari um árabil við barnaskóla kaupstaðarins. Séra Jes A. Gíslason unni átthögum sínum, Eyjunum, fæðingarbyggð sinni, og ól með sér brennandi áhuga á sögu þeirra, lífi fólksins og athöfnum, menningarlífi þess og öðrum velferðarmálum. Hann hugleiddi, skráði og skrifaði margt um heimahagana að fornu og nýju. <br> | ||
Brynjólfur Jónsson fræðimaður frá Minna-Núpi lét sig sögu Vestmannaeyja nokkru skipta og skrifaði í Árbók Fornleifafélagsins um ýmis söguleg atriði Eyjanna. Einnig skrifaði [[Sigurður Sigurfinnsson|Sigurður hreppstjóri Sigurfinnsson]] í sama rit um atriði í sögu byggðarlagsins, ályktaði og fullyrti. <br> | Brynjólfur Jónsson fræðimaður frá Minna-Núpi lét sig sögu Vestmannaeyja nokkru skipta og skrifaði í Árbók Fornleifafélagsins um ýmis söguleg atriði Eyjanna. Einnig skrifaði [[Sigurður Sigurfinnsson|Sigurður hreppstjóri Sigurfinnsson]] í sama rit um atriði í sögu byggðarlagsins, ályktaði og fullyrti. <br> | ||
| Lína 29: | Lína 29: | ||
Þegar hraunstraumurinn til norðurs nálgaðist klettinn háa [[Heimaklettur|(Heimaklett)]], var sem einhver séra Jón Steingrímsson bandaði hendi sinni gegn rennsli hans, — og sjá: Hraunstraumurinn nam staðar. Í hraunjaðarinn mynduðust vik og klappir, skútar og sker, hnjótar og nibbur. Þarna mynduðust | Þegar hraunstraumurinn til norðurs nálgaðist klettinn háa [[Heimaklettur|(Heimaklett)]], var sem einhver séra Jón Steingrímsson bandaði hendi sinni gegn rennsli hans, — og sjá: Hraunstraumurinn nam staðar. Í hraunjaðarinn mynduðust vik og klappir, skútar og sker, hnjótar og nibbur. Þarna mynduðust | ||
[[Básasker]]in bæði, hið efra og hið fremra, [[Básar]], [[Tangi]], [[Tangavik]], [[Bratti]], [[Brattaklöpp]], [[Annesarvik]], [[Nýjabæjarhella]]¹, [[Nýjabæjarlón]], [[Nýjabæjarfjara]], [[Eyjólfsklöpp]], [[Stokkhella]], [[Lækurinn]], [[Brúnkolla]], [[Fúla]], [[Skata]], „Steinbryggjan“ ([[Austurbúðin|Austurbúðarbryggjan]]) og svo hnjótar og hraunrimar, bríkur og standar, sem sáust þarna fram yfir síðustu aldamót, áður en mannshöndin kom til, fjarlægði, bylti og byggði. Sízt skal gleyma [[Nausthamar|Nausthamrinum]], prýði strandarinnar og varnarvegg fiskiskipanna í uppsátrinu, [[Hrófin|Hrófunum]]. Var hann eða er hann gígtappi eða einhver önnur eftirlegukind úr blágrýti þarna í jaðri móbergsstrandarinnar? <br> | [[Básasker]]in bæði, hið efra og hið fremra, [[Básar]], [[Tangi]], [[Tangavik]], [[Bratti]], [[Brattaklöpp]], [[Annesarvik]], [[Nýjabæjarhella]]¹, [[Nýjabæjarlón]], [[Nýjabæjarfjara]], [[Eyjólfsklöpp]], [[Stokkhella]], [[Lækurinn]], [[Brúnkolla]], [[Fúla]], [[Skata]], „Steinbryggjan“ ([[Austurbúðin|Austurbúðarbryggjan]]) og svo hnjótar og hraunrimar, bríkur og standar, sem sáust þarna fram yfir síðustu aldamót, áður en mannshöndin kom til, fjarlægði, bylti og byggði. Sízt skal gleyma [[Nausthamar|Nausthamrinum]], prýði strandarinnar og varnarvegg fiskiskipanna í uppsátrinu, [[Hrófin|Hrófunum]]. Var hann eða er hann gígtappi eða einhver önnur eftirlegukind úr blágrýti þarna í jaðri móbergsstrandarinnar? <br> | ||
Sjórinn flæddi óhindrað inn með norðurbrún hraunsins, milli hraunjaðarsins og klettsins eða [[Kleifnaberg|Kleifnabergsins]] inn að [Hlíðarbrekkur|Hlíðarbrekkum]] og svo norður kringum [[Heimaklettur|Klettinn]] vestanverðan. [[Eiði]]ð var ekki til. Engar eyrar teygðu sig heldur suður frá Klettinum. Allt þar um kring var grængolandi sjór. Engin eyri teygði sig heldur norður frá hraunjaðrinum, t.d. frá hraunhæðinni, sem [[Skansinn]] stendur á, í átt að Klettinum. Þar sem [[Langa]] er nú, var býsna djúpur sjór og þar inn með Kleifnaberginu².<br> | Sjórinn flæddi óhindrað inn með norðurbrún hraunsins, milli hraunjaðarsins og klettsins eða [[Kleifnaberg|Kleifnabergsins]] inn að [[Hlíðarbrekkur|Hlíðarbrekkum]] og svo norður kringum [[Heimaklettur|Klettinn]] vestanverðan. [[Eiði]]ð var ekki til. Engar eyrar teygðu sig heldur suður frá Klettinum. Allt þar um kring var grængolandi sjór. Engin eyri teygði sig heldur norður frá hraunjaðrinum, t.d. frá hraunhæðinni, sem [[Skansinn]] stendur á, í átt að Klettinum. Þar sem [[Langa]] er nú, var býsna djúpur sjór og þar inn með Kleifnaberginu².<br> | ||
Rán hélt áfram að „heyja heimsins langa stríð“, einnig inn með [[Urðir|Urðum]] og Heimakletti, Löngu og Kleifnabergi. Hafaldan bar með sér sand og leir, möl og smáa og stóra steina lábarða. <br> | Rán hélt áfram að „heyja heimsins langa stríð“, einnig inn með [[Urðir|Urðum]] og Heimakletti, Löngu og Kleifnabergi. Hafaldan bar með sér sand og leir, möl og smáa og stóra steina lábarða. <br> | ||
Gosunum úr Helgafelli fylgdu jarðskjálftar, svo að mikið grjót hrundi | Gosunum úr Helgafelli fylgdu jarðskjálftar, svo að mikið grjót hrundi | ||