85.072
breytingar
Ekkert breytingarágrip |
Ekkert breytingarágrip |
||
| Lína 1: | Lína 1: | ||
[[Mynd:LarusJonsson KristinGisladottir.jpg|thumb|250px|Lárus og Kristín kona hans]] | [[Mynd:LarusJonsson KristinGisladottir.jpg|thumb|250px|Lárus og Kristín kona hans]] | ||
'''Lárus Jónsson''' bóndi, formaður og hreppstjóri í [[Kornhóll|Kornhól]] og [[Búastaðir vestri| | '''Lárus Jónsson''' bóndi, formaður og hreppstjóri í [[Kornhóll|Kornhól]] og [[Búastaðir vestri|Vestri Búastöðum]], fæddist 30. janúar 1839 og lézt 9. febrúar 1895, drukknaði. | ||
==Ætt og uppruni== | ==Ætt og uppruni== | ||
Foreldrar hans voru Jón bóndi á Dyrhólum í Mýrdal, f. 25. nóvember 1808 á Steig í Mýrdal, d. 20. júní 1882 í Hryggjum þar, Ólafs bónda á Steig, f. 1758 á Lambafelli, d. 1812-1816, Einarssonar, Ólafssonar og seinni konu Ólafs bónda á Steig, Fríðar húsfreyju á Steig 1801, f. 1768, d. 5. júní 1835, Jónsdóttur, Bjarnasonar. Móðir Lárusar og kona Jóns bónda var Ólöf húsfreyja, f. 4. júní 1811 á Höfðabrekku í Mýrdal, d. 14. júní 1873 á [[Búastaðir vestri| | Foreldrar hans voru Jón bóndi á Dyrhólum í Mýrdal, f. 25. nóvember 1808 á Steig í Mýrdal, d. 20. júní 1882 í Hryggjum þar, Ólafs bónda á Steig, f. 1758 á Lambafelli, d. 1812-1816, Einarssonar, Ólafssonar og seinni konu Ólafs bónda á Steig, Fríðar húsfreyju á Steig 1801, f. 1768, d. 5. júní 1835, Jónsdóttur, Bjarnasonar. Móðir Lárusar og kona Jóns bónda var Ólöf húsfreyja, f. 4. júní 1811 á Höfðabrekku í Mýrdal, d. 14. júní 1873 á [[Búastaðir vestri|Vestri Búastöðum]] í Eyjum, Eiríksdóttir, Sighvatssonar og konu Eiríks, Sigríðar húsfreyju, f. 1768, Þorsteinsdóttur.<br> | ||
==Lífsferill== | ==Lífsferill== | ||
Lárus á Búastöðum fluttist til Eyja 1863, en áður hafði hann komið þangað reglulega á árunum 1857-1860 til lundaveiða. Hann settist að í [[Kornhóll|Kornhól]] , en að [[Búastaðir vestri| | Lárus á Búastöðum fluttist til Eyja 1863, en áður hafði hann komið þangað reglulega á árunum 1857-1860 til lundaveiða. Hann settist að í [[Kornhóll|Kornhól]] , en að [[Búastaðir vestri|Vestri Búastöðum]] flutti hann 1869 og þá í gamla bæinn. Hann fékk byggingu fyrir jörðinni Syðri Búastaðir ([[Búastaðir vestri|Vestri-Búastaðir]]) 1870. (Eystri-Búastaðir stóðu áður norðan við þá og því nafnið Syðri-Búastaðir). Þar byggði hann bæinn upp 1888 og bætti jörðina mikið með sléttun og stækkun. Hann hafði 2 kýr, 12 ær og nokkuð af lömbum, eitt hross. Auk þessa hafði hann fé í hagagöngu í [[Elliðaey]], en þar átti jörðin [[Beitarréttur|beitarrétt]]. Jörðin átti [[Veiðihlunnindi|hlunnindi í veiði]], svo sem [[Fýll|fýlatekju]] í [[Stórhöfði |Stórhöfða]], [[Reki|rekafjöru]] í [[Brimurð]], [[Lundi|lundatekju]] o.fl. í [[Elliðaey]], [[Súla|súlu-]] og [[Fýll|fýlatekju]] í [[Súlnasker]]i og [[Hellisey]] o. fl. <br> | ||
Lárus kom mjög við sögu Eyjanna. Honum er svo lýst af [[Árni Árnason (símritari)|Árna símritara]], dóttursyni hans, að „Hann var góður bóndi og vel stæður, smiður ágætur á skip og hús, formaður heppinn og fiskisæll, mikill umbótamaður á opinberum vettvangi, hafnsögumaður og hreppstjóri. Kunnastur sem formaður með skipin [[Enok | Lárus kom mjög við sögu Eyjanna. Honum er svo lýst af [[Árni Árnason (símritari)|Árna símritara]], dóttursyni hans, að „Hann var góður bóndi og vel stæður, smiður ágætur á skip og hús, formaður heppinn og fiskisæll, mikill umbótamaður á opinberum vettvangi, hafnsögumaður og hreppstjóri. Kunnastur sem formaður með skipin [[Enok, áraskip|„Enok”]] (t.d. í útilegunni miklu 1869) og mörg ár með [[Friður, áraskip|„Frið”]]. Þá var Lárus kunnur [[Lundi|lundaveiðimaður]], bæði í holu og með háf, og einn af þeim, er komu austan úr Mýrdal til fuglaveiða hér 1857-1860. Veiddi hann 17-32 kippur árlega frá byrjun lundaveiða til sláttarbyrjunar......”. | ||
Lárus drukknaði á skipinu [[Hannibal, áraskip|„Hannibal”]] í innsiglingunni 9. febr. 1895.<br> | Lárus drukknaði á skipinu [[Hannibal, áraskip|„Hannibal”]] í innsiglingunni 9. febr. 1895.<br> | ||
Þá var kveðið: | Þá var kveðið: | ||
| Lína 22: | Lína 22: | ||
[[Mynd:3born larusar jonssonar.gif|thumb|250px|Þrjú af börnum hjónanna frá vinstri: [[Jóhanna Lárusdóttir|Jóhanna]], [[Jórunn Fríður Lárusdóttir|Jórunn ''Fríður'']] og [[Jóhann Pétur Lárusson|Jóhann ''Pétur'']]]] | [[Mynd:3born larusar jonssonar.gif|thumb|250px|Þrjú af börnum hjónanna frá vinstri: [[Jóhanna Lárusdóttir|Jóhanna]], [[Jórunn Fríður Lárusdóttir|Jórunn ''Fríður'']] og [[Jóhann Pétur Lárusson|Jóhann ''Pétur'']]]] | ||
[[Mynd:Júlíana Sigurðardóttirog Pétur Lárusson á Búastöðum.jpg|thumb|250px|Júlíana Sigurðardóttirog Pétur Lárusson]] | [[Mynd:Júlíana Sigurðardóttirog Pétur Lárusson á Búastöðum.jpg|thumb|250px|Júlíana Sigurðardóttirog Pétur Lárusson]] | ||
Kona hans (2. október 1862) var [[Kristín Gísladóttir]], f. 13. janúar 1843 í Pétursey í Mýrdal, d. 30. desember 1921 á [[Búastaðir vestri| Vestri Búastöðum]] í Eyjum.<br> | Kona hans (2. október 1862) var [[Kristín Gísladóttir (Búastöðum)|Kristín Gísladóttir]], f. 13. janúar 1843 í Pétursey í Mýrdal, d. 30. desember 1921 á [[Búastaðir vestri| Vestri Búastöðum]] í Eyjum.<br> | ||
Börn þeirra Kristínar voru: | Börn þeirra Kristínar voru: | ||
#[[Ólöf Lárusdóttir|Ólöf]] húsfreyja á [[Kirkjuból]]i, f. 19. desember 1862 í Pétursey í Mýrdal, d. 16. nóvember 1944 í Eyjum, gift [[Guðjón Björnsson | #[[Ólöf Lárusdóttir|Ólöf]] húsfreyja á [[Kirkjuból]]i, f. 19. desember 1862 í Pétursey í Mýrdal, d. 16. nóvember 1944 í Eyjum, gift [[Guðjón Björnsson (Kirkjubóli)|Guðjóni Björnssyni]]. | ||
#[[Gísli Lárusson|Gísli]] gullsmiður í [[Stakkagerði]], f. 16. febrúar 1865 í [[Kornhóll|Kornhól]], d. 27. september 1935, kvæntur [[ | #[[Gísli Lárusson|Gísli]] gullsmiður í [[Stakkagerði]], f. 16. febrúar 1865 í [[Kornhóll|Kornhól]], d. 27. september 1935, kvæntur [[Jóhanna Sigríður Árnadóttir|Jóhönnu Sigríði Árnadóttur]], [[Árni Diðriksson|Diðrikssonar]]. | ||
#[[Jóhanna Lárusdóttir|Jóhanna]] húsfreyja á [[Grund]] í Eyjum, f. 23. september 1868 í Kornhól, d. 8. desember 1953, gift [[Árni Árnason ( | #[[Jóhanna Lárusdóttir|Jóhanna]] húsfreyja á [[Grund]] í Eyjum, f. 23. september 1868 í Kornhól, d. 8. desember 1953, gift [[Árni Árnason (Grund)|Árna Árnasyni]]. Áður átti hún barn með [[Oddur Árnason (Oddsstöðum)|Oddi Árnasyni]], en hann var sonur [[Árni Þórarinsson (bóndi)|Árna Þórarinssonar]] bónda á [[Oddsstaðir|Oddsstöðum]] og [[Steinunn Oddsdóttir|Steinunnar Oddsdóttur]] húsfreyju. Barnið var [[Árni Oddsson (Burstafelli)|Árni Oddsson]] á [[Burstafell|Burstafelli]]. | ||
#[[Steinvör Lárusdóttir|Steinvör]] húsfreyja, f. 12. júlí 1866 í Kornhól, d. um 1940 í Blaine í Washington-fylki í Bandaríkjunum, gift [[Einar Bjarnason ( | #[[Steinvör Lárusdóttir (Búastöðum)|Steinvör]] húsfreyja, f. 12. júlí 1866 í Kornhól, d. um 1940 í Blaine í Washington-fylki í Bandaríkjunum, gift [[Einar Bjarnason (Dölum)|Einari Bjarnasyni]] frá Dölum. | ||
#Auðbjörg, f. 28. sept. 1871, d. 6. des. sama ár. | #Auðbjörg, f. 28. sept. 1871, d. 6. des. sama ár. | ||
#Auðbjörg Jónína, f. 16. júlí 1873, d. 27. sept. sama ár. | #Auðbjörg Jónína, f. 16. júlí 1873, d. 27. sept. sama ár. | ||
#[[ | #[[Pétur Lárusson|Jóhann ''Pétur'']] á Búastöðum, f. 16. desember 1876, d. 18. október 1953, kvæntur [[Júlíana Sigurðardóttir (Búastöðum)|Júlíönu Sigurðardóttur]]. | ||
#[[Lárus Kristján Lárusson|Lárus Kristján]], f. 19. okt. 1874, d. 17. febr. 1890. | #[[Lárus Kristján Lárusson (Búastöðum)|Lárus Kristján]], f. 19. okt. 1874, d. 17. febr. 1890. | ||
#[[ | #[[Fríður Lárusdóttir|Jórunn ''Fríður'']] húsfreyja í [[Stakkagerði]], síðar á [[Hvassafell]]i, f. 17. apríl 1880, d. 7. október 1959, gift [[Sturla Indriðason (Hvassafelli)|Sturlu Indriðasyni]]. | ||
#Ingunn Katrín, f. 27. nóv. 1885, d. 17. febr. 1888. | #Ingunn Katrín, f. 27. nóv. 1885, d. 17. febr. 1888. | ||
==Ættbogi í Eyjum== | ==Ættbogi í Eyjum== | ||
Móðurbróðir Lárusar var Ólafur Eiríksson, f. 1795, faðir Ólafs, f. 1828, föður [[Þorsteinn Ólafsson|Þorsteins]] í [[Háigarður|Háagarði]], f. 16. okt. 1859, föður [[Helga Þorsteinsdóttir|Guðleifar ''Helgu'']] húsfreyju á [[Kirkjubær|Kirkjubæ]], f. 22. sept.1898, konu [[Þorbjörn Guðjónsson|Þorbjörns Guðjónssonar]] bónda ; einnig Ketill Eiríksson, f. 1798, ættfaðir [[Þórunn Ketilsdóttir|Þórunnar Ketilsdóttur]] í [[Litlibær|Litlabæ]] (Tótu í [[Uppsalir|Uppsölum]]), f. 1865, og Heiðu ([[Brynheiður Ketilsdóttir|Brynheiðar Ketilsdóttur]]) í [[Gerði-stóra|Gerði]], f. 1907; og Sesselja Eiríksdóttir, f. 1810,- af henni [[Gísli Geirmundsson]], f. 1874, faðir [[Guðlaugur Gíslason|Guðlaugs Gíslasonar]] bæjarstjóra og alþingismanns. | Móðurbróðir Lárusar var Ólafur Eiríksson, f. 1795, faðir Ólafs, f. 1828, föður [[Þorsteinn Ólafsson (Háagarði)|Þorsteins]] í [[Háigarður|Háagarði]], f. 16. okt. 1859, föður [[Helga Þorsteinsdóttir (Kirkjubæ)|Guðleifar ''Helgu'']] húsfreyju á [[Kirkjubær|Kirkjubæ]], f. 22. sept.1898, konu [[Þorbjörn Guðjónsson|Þorbjörns Guðjónssonar]] bónda ; einnig Ketill Eiríksson, f. 1798, ættfaðir [[Þórunn Ketilsdóttir (Litlabæ)|Þórunnar Ketilsdóttur]] í [[Litlibær|Litlabæ]] (Tótu í [[Uppsalir|Uppsölum]]), f. 1865, og Heiðu ([[Brynheiður Ketilsdóttir|Brynheiðar Ketilsdóttur]]) í [[Gerði-stóra|Gerði]], f. 1907; og Sesselja Eiríksdóttir, f. 1810,- af henni [[Gísli Geirmundsson]], f. 1874, faðir [[Guðlaugur Gíslason|Guðlaugs Gíslasonar]] bæjarstjóra og alþingismanns. | ||
{{Heimildir| | {{Heimildir| | ||
*''Upphaflega grein skrifaði [[Víglundur Þór Þorsteinsson]].'' | *''Upphaflega grein skrifaði [[Víglundur Þór Þorsteinsson]].'' | ||