„Blik 1967/Betelsöfnuðurinn í Vestmannaeyjum 40 ára“: Munur á milli breytinga

   

Á þessu ári eru rétt 40 ár, síðan Betelsöfnuðurinn var stofnaður. Skeði það 19. febrúar 1926. [[Erik Åsbö]] skírði þá 19 Vestmannaeyinga Biblíulegri niðurdýfingarskírn. Tveim dögum síðar bættust tveir við. Stofnendur teljast því 21, auk Signýjar og Eriks Åsbö, Gyðu og Nils Ramselius og Þorgeirs Sigurðssonar frá Þykkvabæ (Rang.). En hann hafði gengið í söfnuðinn áður í Danmörku. <br>

Í júlí-mánuði 1921 höfðu þau hjónin Åsbö, ásamt [[Sveinbjörg Jóhannsdóttir|Sveinbjörgu Jóhannsdóttur]], er var alsystir [[Ólafía Jóhannsdóttir|Ólafíu Jóhannsdóttur]], komið hingað til Eyja og hafið trúboðsstarf. Ávöxtur iðju þeirra þremenninganna kom svo fram í stofnun safnaðarins og byggingu fasteignarinnar [[Betel]]s við [[Faxastígur|Faxastíg]] 6 hér í bæ. Betel var tekið í notkun til Guðsþjónustuhalds 1. janúar 1926. Hvítasunnustarfið hefir óslitið síðan verið bundið við Betel. Þar áður var notazt við leiguhúsnæði hverju sinni eftir ástæðum, svo sem Gamla-[[Goodtemplarahúsið]], [[Borg]], [[Nýjabíó]] o. fl. Ekki skal gleymt samkomum, er haldnar voru á [[Grundarbrekka|Grundarbrekku]], í [[Fagridalur|Fagradal]] og svo úti, er veður og aðstæður leyfðu.

Hvítasunnusöfnuður er Kristin Biblíuleg alheims trúarhreyfing, er tileinkar sér upphaf kristninnar með stofnun frumsafnaðarins í Jerúsalem árið 33 e. Kr. Sá söfnuður, sem er fyrirmyndar söfnuður gjörvallrar kristni bæði fyrr og síðar, mótaðist af lærisveinum og postulum Krists. Frumkjarni hans er talinn upp í Post. 1. 13-14.<br>

Á Hvítasunnudag, dag hvítrar sólar að há-vori, eða pentecoste hins fimmtugasta dags, frá upprisudegi frelsara vors, voru samankomnir framantaldir menn úr Post. 1. 13-14. klukkan 9 að morgni í musteri Jerúsalemborgar. Allt í einu verður sem aðdynjandi sterkviðris, er breytir þessum lognmollu sunnudegi og gerir þann dag einstæðan og sérstakan öllum öðrum dögum fram að þessu. Úthelling Heilags Anda frá Himni Guðs á sér stað yfir lærisveinana, svo það bæði sést og heyrist. Eldtungurnar sjást yfir höfðum þeirra, þeir tala nýjum tungum. Andlegur kraftur fyllir veikgeðja menn, er áður voru ragir og könnuðust ekki við trú sína (Pétur), en nú hafa djörfung og prédika fagnaðarerindið og reynslu sína fyrir öllum. Kristnir menn trúa því í dag, að þarna og þá hafi Kristindómurinn birzt í krafti og fyllingu persónulegrar reynslu trúar. Endurtekizt svo áfram og með sömu táknum og einkennum í Postulasögunni 10. kap. og 19. kap.<br>

Hinn viðurkenndi kirkjufaðir, Kyrill biskup í Jerúsalem 350 e.Kr. Hann skrifaði 24 „Katekeser“ fyrir skírnþega til fræðslu, áður en þeir tóku skírnina. Skrif Kyrilliusar eru mjög góð heimild um þeirra tíma boðun Orðsins. Í nr. 3 og 4 segir hann um atburðina í húsi Kornelíusar, þá er Andinn féll yfir heiðingjana er trú höfðu tekið, tungutal þeirra og spádóma. Í 3. kap. 9. grein segir hann orðrétt: „Dásamlegt var að skírast í vatni, en hvað er það, móti því að skírast með Heilögum Anda og eldi.“<br>

Krysostomos í Konstandinopel (d. 407 e.Kr.). Hann segir um Hvítasunnuvakninguna við samtíð sína: „Hver, sem var skírður á dögum postulanna, talaði með tungum.“<br>

Á alheimsmóti Hvítasunnumanna höldnu í Stokkhólmi 1955, flutti Roswell J. Flower frá Bandaríkjunum mjög eftirtektarverðan fyrirlestur um sögu Hvítasunnuvakningarinnar í gegnum tímana. Heyrði ég hann sjálfur og auk þess fyrirlesturinn í bókinni „Wärldspingstkonferansen i Stockholm 1955“. Sá kunni maður greindi frá því, að fyrstu sprotar hennar höfðu spírað fram í þeirri mynd, sem hún er okkur kunn í dag, með kröftugri Andans úthellingu yfir nemendur í Biblíuskóla í Topeka í Kansas, hinn 3. janúar 1901. Fregning og reynslan í þessari vakningu fór eins og logi um landið og 1905 er þetta alþekkt meðal trúaðra manna í Bandaríkjunum, ekki hvað minnst meðal litaðra manna.<br>

Kunnur meþodistaprestur, Tom B. Barratt, borgarstjórnarmaður í Oslo, þekktur fyrir mannúðar- og líknarstarf í barna- og fátækranefndum Oslo, (þáverandi Kristjaníu) fer til Ameríku 1906 til að safna fé til stórhýsis, er reisa átti í Oslo. Húsið fékk undan fæðingunni nafnið Hákonarhöll.<br>

Þeir telja það mikið tímanna tákn, hversu andlegrar stéttar menn bæði í Ameríku, Englandi og Þýzkalandi hafa meðtekið náðargáfur Guðs og talað nýjum tungum.

Eins og fyrr er getið, þá kom Erik Åsbö með þennan boðskap til Eyja 1921. Þessu trúðu margir og sáu að boðskapurinn var samkvæmur Heilagri Ritningu.<br>

Eftirtaldir Vestmannaeyingar urðu stofnendur Betelsafnaðarins og Hvítasunnu-hreyfingarinnar á Íslandi:

#[[Guðrún Magnúsdóttir]], ljósmóðir, [[Fagridalur|Fagradal]].

#[[Ragnhildur Jónsdóttir]], [[Gerði-stóra|Gerði]].

Frá upphafi hafa nær við 150 meðlimir verið í söfnuðinum. Þriðjungur þeirrar tölu myndar söfnuðinn í dag. Milli 40-50 hafa flutzt héðan og eru starfandi meðlimir í Hvítasunnuhreyfingunni á Íslandi, dreifðir um land allt. Um 40 eru dánir. Þar af, flestir stofnendurnir, eins og áður er skrifað.

[[Mynd: 1967 b 87.jpg|thumb|200px|''Sveinbjörg Jóhannsdóttir'']]

Eins og fyrr kemur fram, þá var Erik Åsbö og kona hans Signy ásamt Sveinbjörgu Jóhannsdóttur, brautryðjendur. Erik Åsbö framkvæmdi fyrstu skírnarathöfnina og telst því fyrsti forstöðumaður safnaðarins. Hann er nú látinn, en kona hans lifir ennþá búsett í Oslo. Sveinbjörg Jóhannsdóttir lézt í Reykjavik 1935. Þorgeir Sigurðsson, er starfaði með Åsbö seinast á starfstíma hans hér, fór til Ameríku og er einnig látinn.<br>

Ericson var fílefldur maður að burðum. Stundaði skógarhögg í Svíþjóð í mörg ár. Laun voru honum greidd tvöföld vegna afkasta og dugnaðar. Okkur Íslendingum reyndist hann maður farsældar og framkvæmda. Hann var stofnandi bókaútgáfu Fíladelfíu. Fyrsti ritstjóri og stofnandi „Aftureldingar“. Þar áður hafði Ramselíus gefið út blað, er hann nefndi „Kallari“. Aðeins fá blöð komu út af honum. Ericson var stofnandi Fíladelfíusafnaðarins í Reykjavík og fyrsti forstöðumaður þess safnaðar. Brautryðjandi í Keflavík og byggði þar veglegt samkomuhús. Hann var alls staðar með í verki og traustastur er á reyndi. Afturelding kom fyrst út undir hans stjórn, hér í Eyjum 1934. Fyrsti prófarkalesari blaðsins mun hafa verið [[Þorsteinn Þ. Víglundsson]], skólastjóri. Sýnir það skilning Ericsons og hyggni. Vel skal vanda, það er lengi á að standa. En eins og kunnugt er, þá er Þorsteinn íslenzkumaður með ágætum. Þeir voru og nágrannar um árabil.

''Frá vinstri: [[Jónas Guðmundsson]], [[Grundarbrekka|Grundarbekku]], [[Haraldur Magnússon]] frá Grundarbrekku, [[Haraldur Guðjónsson]] frá [[Skaftafell|Skaftafelli]], [[Óskar M. Gíslason]] frá [[Arnarhóll|Arnarhóli]]'',

''[[Einar J. Gíslason]] frá Arnarhóli''.]]

Ericson og kona hans fluttu úr Eyjum 1936. Hann lézt 1958 í Reykjavík. Signý starfar ennþá af fullum krafti og heldur fána manns síns að húni.<br>

Fjórði forstöðumaður safnaðarins er [[Jónas Jakobsson|Jónas S. Jakobsson]] og kona hans [[Guðbjörg Guðjónsdóttir|Guðbjörg]] frá [[Skaftafell]]i hér. Jónas nam ungur höggmyndalist í Noregi. Hann er fæddur listamaður og jafnvígur á að höggva, móta og mála. Þau hjón voru hér til 1939. Heimili þeirra er nú í Reykjavík.<br>

Sigmund til aðstoðar var hér [[Konráð Þorsteinsson]] ættaður úr Eyjafirði. Konráð vann með höndum sínum til sjós og lands, en var alltaf viðbúinn til starfa í söfnuðinum, bæði hér og úti um land.<br>

Árið 1942 flytja hingað til Eyja [[Ásmundur Eiríksson]] og kona hans [[Þórhildur Jóhannesdóttir]] til starfa í söfnuðinum. Gegndu þau hjón þeim starfa til síðari hluta árs 1945, er þau að frumkvæði Eric Ericson fluttu til Reykjavíkur, til starfa í Filadelfíusöfnuðinum þar. Allur söfnuðurinn taldi mikinn missi að sjá á bak þeim hjónum. Enginn vildi þeim sleppa. Ásmundur hafði legið sjúkur um hríð, er Ericson kom hingað til að fala þau hjón til starfa. Vorum við margir bræður samankomnir í íbúð þeirra hjóna er Ericson bar ósk sína fram og safnaðarins í Reykjavík. Það voru fleiri en undirritaður, er óskuðu þess að málaleitaninni yrði hafnað af Ásmundi, svo var hann okkur kær.  En vegna heildarinnar þögnuðum vér og sögðum: „Verði Drottins vilji“.<br>

Þau hjón voru kunn að öllu góðu frá fyrri heimsóknum. Hingað kom Ásmundur fyrst frá Biblíuskóla í Stokkholmi er hann fór beinlínis á til að kynna sér starf Hvítasunnumanna. Í litla salnum í Betel meðtók hann skírn Heilags Anda og talaði nýjum tungum. Tímabil hans og vera í Betel, sem forstöðumaður númer sjö, var að öllu með ágætum. Framgangur inn á við og út á við. Lognmolla var aldrei í kring um Ásmund. Flestum er hann þó öðrum fremur friðarins maður. Umtalsfrómur og háttvís svo að af ber. Hamhleypa var hann til allra verka sem ungur maður. Lauk góðum prófum í búfræði á Hólum, var svo við framhaldsnám í Danmörku.<br>

Akurlendi hans varð ekki töðuvellir eða engjar, heldur sáning Guðs Orðs í manna hjörtu. Þegar þetta er skrifað, er hann í fullu starfi í Fíladelfíu í Reykjavík og er hann sem slíkur einn fremsti starfskraftur, er hreyfingin á í dag. Hann er ritfær vel, skáld og kunnur ræðumaður.<br>

Hún var einhver allra fjölhæfasti starfskraftur, er söfnuðurinn hefir átt og var það mikið lán. Hún stóð í fullu starfi, er hún lézt 6. október 1963 á bezta aldri og öllum harmdauði.

Kunnur fyrirlesari og borgari hér í Eyjum talaði eitt sinn um sögu Mormóna hér á þjóðhátíð. Kunnugt er, að þeir voru hér fjölmennir og áhrifaríkir. Sagan geymir minningu þeirra, - og Mormónapollur.<br>

Fyrirlesarinn greindi frá því, að Mormónatrúin hefði orðið hér útdauð, sem rétt er og bætti svo við, að þannig færi fyrir flestum trúarflokkum, er hér hefðu starfað. Ekki hefir þetta að öllu rætzt.<br>

-----  

   

(Í fyrra birti Blik grein um Aðventistasöfnuðinn hér í Eyjum 40 ára. Nú birtir það hér grein um annan söfnuð, er varð hér til um svipað leyti. Það er Hvítasunnusöfnuðurinn. Forstöðumaður safnaðarins, Einar J. Gíslason, hefur skrifað þessa grein fyrir atbeina Bliks. Persónulega vil ég hafa hér sömu ummæli og ég hafði í fyrra fyrir greininni um Aðventistasöfnuðinn. - Síðast, er fulltrúar Hjálpræðishersins gistu Eyjarnar og héldu hér samkomu, varð ég áheyrandi orða, sem mér þótti vænt um. [[Séra Jóhann Hlíðar]], annar sóknarpresturinn okkar, flutti fulltrúunum þakkir fyrir allt það líknar- og menningarstarf, sem hið fórnfúsa fólk Hjálpræðishersins hefur innt af hendi frá fyrstu tíð fyrir „minnsta bróðurinn“ alveg sérstaklega. Mér varð hugsað til æskuáranna, þegar þetta blessaða fólk gat naumast fengið frið til þess að halda samkomur sínar fyrir skrílslátum og atyrðum. Nú er hið góða og fórnfúsa starf þessa fólks viðurkennt af öllum hugsandi mönnum. Hví skyldum við ekki bera þroska til að viðurkenna og láta njóta sannmælis allt vel gert starf til bóta mannlegu lífi, hvar í hópi eða trúarflokki, sem fólkið stendur? Persónulega viðurkenni ég starf og framkomu heiðingjans jafnt hins kristna, ef hann gengur á guðsvegum, enda þótt hann sjálfur sé þess ekki vitandi. Mundi það ekki forsjóninni geðfelldast?<br>

{{Blik}}