„Blik 1976/Samvinnusamtökin í Vestmannaeyjum“: Munur á milli breytinga

Blik 1976/Samvinnusamtökin í Vestmannaeyjum (skoða efni)

Útgáfa síðunnar 24. nóvember 2009 kl. 13:47

5.896 bætum bætt við , 24. nóvember 2009

ekkert breytingarágrip

MyndræntWiki-texti

Birna

232

breytingar

@@ Lína 218: / Lína 218: @@
 Jafnframt voru þessir þrír menn einna þekktastir Alþýðuflokksmenn í bænum, kunnir málsvarar hans og eindregnir fylgjendur.
 Stofnun Kaupfélagsins Drífanda og stjórnarstörf þeirra þar var veigamikill þáttur í þessu hugsjónastarfi þeirra að settu marki: Batnandi efnahag og bættum lífskjörum hinna lægst launuðu í bænum.
-Kaupfélaginu skipt í tvær deildir
+'''Kaupfélaginu skipt í tvær deildir'''
 Árið 1927 nam viðskiptavelta Kf. Drífanda um það bil kr. 600.000,00.
+En hinn hreini ágóði af rekstri þessum nam aðeins kr. 10.034,00 sökum hinna miklu afskrifta af útistandandi skuldum.
+Sökum þessara miklu tapa á lánsviðskiptum var afráðið að gera breytingu á skipulagi kaupfélagsins. Breyting sú á rekstrarháttum þess var gjörð haustið 1928. Þá var kaupfélaginu skipt í tvær deildir og reglugjörð samin fyrir hvora deild. Önnur deildin var lánadeild, ætluð útgerðarmönnum til þess að veita þeim vörulán gegn tryggingu í ófengnum afla ,óveiddum fiski. Úr þessari deild fengu þeir einir lánaðar vörur og peninga, sem uppfylltu eftirfarandi skilyrði:
+a) Voru skuldlausir við kaupfélagið, þegar stofnað var til lánanna við deildina og höfðu jafnframt gert viðhlítandi samninga við hana um skuldaskil.
+b) Höfðu fyrirfram sett kaupfélaginu tryggingu í afla eða öðrum fiskafurðum, sem þeir höfðu eða kynnu að fá, fyrir væntanlegum skuldum sínum við það, eins og það var orðað.
+Sérstakur deildarstjóri skyldi ráðinn að þessari lánadeild.
+Lánadeild þessi skyldi hafa sérstakt bókhald. Henni var óheimilt að taka lán eða stofna til skulda nema við sjálft kaupfélagið.
+Vörudeild þessi eða lánadeild skyldi annast vörupantanir fyrir viðskiptamenn sína og annast sölu á afurðum þeirra. M. a. skyldi lifrarbræðsla kaupfélagsins rekin á hennar vegum. Jafnframt skyldi hún kaupa fiskbein af útgerðarmönnum, annast þurrkun á þeim og sölu.
+Jafnhliða lánadeild þessari rak svo kaupfélagið venjulega söludeild, þar sem viðskiptavinir fengu keyptar „vörur við vægu verði gegn staðgreiðslu", eins og segir orðrétt í 1. grein reglugerðarinnar fyrir deild þessari. Sjálfur framkvæmdastjórinn skyldi verða hér deildarstjóri.
+Árið 1928 nam hreinn tekjuafgangur af rekstri kaupfélagsins kr. 31.326,12, og námu allir sjóðir félagsins kr. 140.806,75 í árslok. Á þeim árum var þetta fúlga fjár. Og hafði þó mikið af lánum tapazt eða verið afskrifað.
+'''Veður tóku að gerast válynd'''
+Eins og ég hef áður drepið hér á, þá voru forgöngumenn Verkamannafélagsins Drífanda og Kaupfélagsins Drífanda Alþýðuflokksmenn, a. m. k. að mjög miklum hluta. Sumir þeirra voru einnig bæjarfulltrúar flokksins.
+Þessir sömu menn stóðu að útgáfu vikublaðs, sem þeir létu heita svo, að Verkamannafélagið Drífandi gæfi út. Það hét Eyjablaðið og hóf göngu sína 26. september 1926. Skráðir ritstjórar þess voru starfsmenn hjá Kaupfélaginu Drífanda, a. m. k. tveir þeirra þá, en þrír önnuðust ritstjórnina. Allir voru ritstjórarnir róttækir í þátíðarmerkingu orðsins. Þó töldu þeir sig einlæga fylgjendur Alþýðuflokksins lengi vel og styrktu hann í orði og verki.
+En einhver breyting virtist vera í aðsigi, þó að hægt færi fyrst í stað. Og svo kom að því, að ritstjórarnir lýstu yfir því, að Kommúnistar og Bolsjevikar væru þeim gæluyrði en orðið „Jafnaðarmenn" væri skammaryrði í þeirra eyrum. Reynsla ritstjóranna af starfi Jafnaðarmanna fyrir verkalýðinn í landinu, sögðu þeir, hefði umskapað hið fagra orð jafnaðarmennska og gert það að skammaryrði. Þessa yfirlýsingu ritstjóranna tóku lesendurnir ekki alvarlega fyrst í stað, heldur meir eins og stríðni eða kerskni.
+En bak við tjöldin var mikið skeggrætt og bollalagt, þó að afleiðingar þess sæju ekki ljós dagsins lengi vel, því að til skarar mátti ekki láta skríða fyrr en tryggt væri, að klofningsmenn gætu haft með sér meiri hluta innan verkalýðs og verzlunarsamtakanna, þegar til stáls syrfi og klofningurinn yrði lýðum ljós.
+Um þessa starfsemi að tjaldabaki hlýt ég að fara hér nokkrum orðum, því að þessi duldu öfl með ýmsum pólitískum fyrirbrigðum urðu þess valdandi, að Kaupfélagið Drífandi varð að engu, leystist upp öllum verkalýð kaupstaðarins til óbætanlegs tjóns og trú manna á samtakamáttinn til mikils hnekkis.
+Um tíma gerðist hinn þekkti blaðamaður Alþýðuflokksins. V. S. V., ritstjóri Eyjablaðsins. Við það starf hélzt hann í 10 vikur. Þá hröklaðist hann frá blaðinu. Hann skrifaði oft um störf „Jafnaðarmanna" fyrir hag verkalýðsins. Honum var vissulega ekki  þökkuð  störfin,  þegar  hann hvarf úr bænum. Jón nokkur Rafnsson gerðist þá einn ritstjóri blaðsins. Það hætti svo að koma út von bráðar eða í júlímánuði 1927. Þá höfðu „''Félagar Stalíns''" vaðið uppi í forustuliði Alþýðuflokksins í Vestmannaeyjum 1-2 ár og valdið þar biturleik og sundrung. Á ýmsu tók að bóla i hagsmunabaráttunni, sem allur þorri verkamanna í bænum hafði ekki látið sér koma til hugar að til mála kæmi.
+Augu manna tóku að opnast fyrir ofbeldishneigðum í starfseminni innan verkalýðssamtakanna. Þær höfðu látið á sér kræla fyrr, þó að dult færi í fyrstu. Sögur tóku að ganga um fyrirbrigðin þau t. d. í kolaverkfallinu árið 1926. Þá voru ungir menn innan verkalýðshreyfingarinnar i kaupstaðnum látnir smíða sér kylfur, sem þeir földu í vinstri jakkaerminni, þegar á hólminn var gengið. Barefli þessi skyldu sjá dagsins ljós og notast, þegar vissir „foringjar" gæfu merki.  Ég, sem þetta rita, var þá ekki fluttur til Eyja, en aldraðir kunningjar mínir, sem voru með í átökunum og lutu í barnaskap sínum, eins og þeir segja sjálfir. „''Félögum Stalíns''", hafa sagt mér þetta og leyft mér að segja frá því.
+Til „bardaga" kom þarna ekki, sem betur fór.
+Þetta atvik og ýmis fleiri áþekk því vöktu til íhugunar og deilna milli verkalýðsforingjanna gömlu, sem yfirleitt vildu fara fram með gát og festu ,svo sem stofnendur Verkamannafél. Drífanda og Kf. Drífanda.

„Blik 1976/Samvinnusamtökin í Vestmannaeyjum“: Munur á milli breytinga

Blik 1976/Samvinnusamtökin í Vestmannaeyjum (skoða efni)

Útgáfa síðunnar 24. nóvember 2009 kl. 13:47

Leiðsagnarval