232
breytingar
Ekkert breytingarágrip |
Ekkert breytingarágrip |
||
| Lína 151: | Lína 151: | ||
'''Fiskverð árið 1922'''<br> | '''Fiskverð árið 1922'''<br> | ||
Til fróðleiks óska ég að birta hér verð það á fiski, sem kaupfélagið greiddi félagsmönnum sínum í byrjun ársins 1923. Þann fisk keypti það sumarið | |||
(Hér vantar töflu yfir fiskverð) | (Hér vantar töflu yfir fiskverð) | ||
Við árslok 1925 var eftirtalið fólk starfsmenn Kaupfélagsins Drífanda, og árslaun þess voru, sem hér segir:<br> | Við árslok 1925 var eftirtalið fólk starfsmenn Kaupfélagsins Drífanda, og árslaun þess voru, sem hér segir:<br> | ||
Launagreiðslur þessar voru afráðnar í byrjun ársins 1926 og eru tölurnar birtar hér til fróðleiks. Vissulega greiddi Kaupfélagið Drífandi ekki lægri laun starfsfólki sínu en þá átti sér yfirleitt stað í kaupstaðnum og sambærilegum stöðum í landinu. | Launagreiðslur þessar voru afráðnar í byrjun ársins 1926 og eru tölurnar birtar hér til fróðleiks. Vissulega greiddi Kaupfélagið Drífandi ekki lægri laun starfsfólki sínu en þá átti sér yfirleitt stað í kaupstaðnum og sambærilegum stöðum í landinu. | ||
| Lína 168: | Lína 169: | ||
* Haukur Björnsson, afgreiðslumaður...................................3.600,00 | * Haukur Björnsson, afgreiðslumaður...................................3.600,00 | ||
'''Máttur tiðarandans''' | |||
Athygli má það vekja, hvernig hlutföll launanna eru milli „starfsstéttanna" í vinnuliði kaupfélagsins. sem var rekið af foringjum verkalýðssamtakanna í kaupstaðnum. Launahlutföllin voru afráðin í samræmi við ríkjandi tíðaranda og sízt af öllum með þeim vilja. að gera nokkrum starfsmanni rangt til! Af | |||
greiðslustúlkan fær aðeins helming launa á móti hinum óbreytta starfsmanni karlkyns, þó að hún vinni jafnlangan vinnudag og að mestu leyti sama starf innan við búðarborðið. Framkvæmdastjóranum eru hins vegar greidd næstum tvöföld laun á við óbreyttan starfskarl. | |||
Fjarri fór því, að stjórnarmennirnir eða framkvæmdarstjórinn vildu nokkrum gera rangt til um launagreiðslurnar. Allir voru þeir vel hugsandi og sanngjarnir alþýðumenn, sem æsktu einskis fremur en jafnréttis kynjanna á sem flestum sviðum. Þó afréðu þeir sjálfir þessi launahlutföll. Frumkvæði mátti ekki hafa hér í þessum efnum þrátt fyrir launakröfur í vinnudeilum, þar sem þeir voru í fararbroddi, kröfur um hækkandi laun og meira jafnrétti milli kynjanna! Ljóst er þetta dæmi um mátt tíðarandans. | |||
'''Verð á sjávarafurðum árið 1925''' | |||
Á stjórnarfundi kaupfélagsins, sem haldinn var 15. marz 1926 afréð stjórnin að greiða skyldi félagsmönnum eftirskráð verð fyrir þær sjávarafurðir, sem félagið hafði tekið til sölu fyrir þá á umliðnu ári: | |||
(Hér vantar töflu yfir fiskverð) | |||
Á þeim árum var verkaður sundmagi algeng afurð útvegsbænda í Vestmannaeyjum. Kaupfélagið Drífandi greiddi útvegsbændum þeim, sem við það skipti, þetta verð fyrir sundmagann árið 1925: | |||
Fyrir sundmaga nr. 1 kr. 2,60 fyrir hvert kg. Fyrir sundmaga nr. 2 kr. 2.00 fyrir hvert kg. | |||
Eins og ég gat um. kom kaupfélagið á stofn lifrarbræðslu á þriðja starfsári sínu. Þá lögðu útvegsbændur inn lifur sína þar daglega, þegar aðgerð var lokið hverju sinni. Venjan var sú, að lifrarkaupandinn hafði flutningabifreið í förum á milli aðgerðarhúsanna. Í hana var lifrinni safnað eftir að aðgerð lauk, og henni síðan ekið að bræðsluskúrnum. | |||
Lifrarverð það, sem Kaupfélagið Drifandi greiddi félagsmönnum sínum árið 1925, var kr. 0.40 fyrir hvern lítra lifrar. | |||
'''Viðskiptaveltan''' | |||
Fyrstu sjö árin, sem Kaupfélagið Drífandi var rekið, hafði það selt Evjabúum vörur út úr búð sinni fyrir kr. 3.061.299,10. Á sama tíma hafði félagið keypt af þeim sjávarafurðir fyrir kr. 2.111.435,20. Þessi afurðakaup skiptust þannig: | |||
Fiskur, fyrsta. annars og þriðja flokks, fyrir kr. 1.901.348.82 samtals. | |||
Sundmagi, verkaður og þurr. fyrsta og annars fl. kr. 13.971,86 samt. Lifur til bræðslu kr. 196.114,52. Samtals kr. 2.111.435.20. | |||
Verkaður sundmagi var þá algeng framleiðsluvara svo að segja á hverju heimili útgerðarmanns. Sundmaginn var himudreginn, þurrkaður vel og síðan metinn, flokkaður. | |||
Hreinn ágóði af rekstri kaupfélagsins fyrstu sjö árin nam samt. kr. 210.664,12. Þeim fjármunum var skipt milli hinna ýmsu sjóða kaupfélagsins, þegar félagsmenn höfðu fengið sinn hlut af gróðanum. Eitt árið a. m. k. nam greiðslan til þeirra 10 % af keyptum vörum í búð. | |||
Með hvaða tölu ættum við svo að margfalda þessa ágóðaupphæð t. d. núna, þegar ég er að ljúka grein þessari, þ. e. í októberlokin 1975? | |||
'''Stjórn K/f Drífanda frá upphafi''' | |||
Þessir menn höfðu skipað stjórn Kaupfélagsins Drífanda frá stofnun | |||
þess: | |||
* Eiríkur Ögmundsson, Dvergasteini. sem var form stjórnarinnar: | |||
* Guðlaugur Hansson. verkamaður.Fögruvöllum: | |||
* Guðmundur Magnússon. smiður.Goðalandi; | |||
* Guðmundur Sigurðsson. verkstjóri.Heiðardal; | |||
* Sigfús Scheving. útgerðarm og form.,Heiðarhvammi. | |||
Allir voru menn þessir reyndir hinir mestu heiðursmenn og kunnir samborgarar. | |||
Þrír af þeim, Eiríkur, Guðlaugur og Guðmundur Sigurðsson, höfðu um árabil gengið í fararbroddi í verkalýðsmálunum, verið forustumenn Verkamannafélagsins Drífanda t. d. og verið málssvarar verkalýðsins og sjómannastéttarinnar í kaupstaðnum um árabil. | |||
Jafnframt voru þessir þrír menn einna þekktastir Alþýðuflokksmenn í bænum, kunnir málsvarar hans og eindregnir fylgjendur. | |||
Stofnun Kaupfélagsins Drífanda og stjórnarstörf þeirra þar var veigamikill þáttur í þessu hugsjónastarfi þeirra að settu marki: Batnandi efnahag og bættum lífskjörum hinna lægst launuðu í bænum. | |||
Kaupfélaginu skipt í tvær deildir | |||
Árið 1927 nam viðskiptavelta Kf. Drífanda um það bil kr. 600.000,00. | |||
| Lína 177: | Lína 229: | ||
(Hér vantar í greinina næstu | (Hér vantar í greinina næstu 22 blaðsíður). | ||
{{Blik}} | {{Blik}} | ||
breytingar