„Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 2001/ Í kjölfar víkinga“: Munur á milli breytinga

'''Fundur Grænlands og landnám frá Íslandi'''<br>Af siglingum íslenskra sæfara eru miklar sögur. Gunnbjörn Úlfsson var einn landnámsmanna. Um eða eftir 900 sá hann Grænland í vestri og var landið eftir það nefnt Gunnbjarnarsker þar til Eiríkur rauði gaf því nafnið Grænland „því að hann kvað það mjög mundu fýsa menn þangað ef landið héti vel."* Á 10. öld sigldi hópur Íslendinga undir forystu Snæbjarnar galta til austurstrandar Grænlands en ekki varð þar neitt úr landnámi frá Íslandi.<br> Eiríkur rauði, sem nam Grænland og Ari fróði nefnir „breiðfirskan mann“, hefur verið hinn mesti ofstopamaður. Hann verður landflótta úr Noregi sakir víga en kvænist góðri konu, Þjóðhildi Jörundsdóttur, og byggir sér bæ að Eiríksstöðum hjá Vatnshorni í Dölum vestur. Þaðan hrekst hann þó einnig á brott vegna mannvíga og illdeilna og fer út í Öxney á Breiðafirði. Í Breiðarfjarðareyjum lendir hann aftur í vígaferlum og var dæmdur sekur og útlægur á Þórsnesþingi. Eiríkur fór þá að leita landa og fann Grænland árið 983. Hann sneri aftur til Breiðafjarðar og lofaði mjög landkosti á Grænlandi. Í Grænlendingasögu er sagt frá því að sumarið 985 eða 986 lagði floti 25 skipa út frá Breiðafirði og Borgarfirði til Grænlands. Mörg skipanna fórust á leiðinni „fjórtán komust út þangað, sum rak aftur, en sum týndust.“*<br><br>

'''Eystri- og Vestribyggð á Grænlandi'''<br>

'''Sigling Bjarna Herjólfssonar frá Eyrarbakka'''<br>

Í Grænlendingasögu er skemmtileg og lífleg frásögn af siglingum Bjarna Herjólfssonar sem var sonur Herjólfs Bárðarsonar og Þorgerðar konu hans, sem bjuggu á Drepstokki á Eyrarbakka. Þau fluttu til Grænlands og settust að á Herjólfsnesi í Eystribyggð. Bjarni Herjólfsson kom frá Noregi til Eyrarbakka (Eyrar) það sama sumar (985 eða 986) „er faðir hans hafði brott siglt um vorið.“* Bjarni ákvað þá að sigla áfram til Grænlands og þótti það djarflegt fyrirtæki þó að allir skipverjar fylgdu honum og mælti þá Bjarni : „Óviturleg mun þykja vor ferð þar sem enginn vor hefir komið í Grænlandshaf“. „En þó halda þeir nú í haf þegar þeir voru búnir og sigldu þrjá daga, þar til er landið var vatnað (þ.e. horfið í sæ), en þá tók af byrina og lagði á norrænur og þokur, og vissu þeir eigi hvert að þeir fóru og skipti það mörgum dægrum. Eftir það sáu þeir sól og máttu þá deila áttir (þ.e. finna réttar áttir) og ræddu um með sér hvað landi þetta mun vera en Bjarni kvaðst hyggja að það mundi eigi Grænland.“*<br>

Vínlandsför Leifs vakti mikla athygli og umræðu á Grænlandi „og þótti Þorvaldi bróður hans (þ.e. Leifs), of víða ókannað hafa verið landið.“* Þorvaldur fór síðan með þrjá tugi manna í leiðangur frá Grænlandi til hinna nýfundnu landa og Vínlands í vestri og hafði vetursetu í Leifsbúðum (L'Anse Aux Meadows). Þorvaldur sneri ekki aftur heim úr þeirri för. Hann féll fyrir örvaroddi í skærum við frumbyggja landsins sem í Íslendingasögum eru nefndir Skrælingjar. Þorvaldur var grafinn þar vestra á Krossanesi, sem Páll Bergþórsson heldur fram að hafi verið á Bretoneyju, rétt við austurströnd Nýja Skotlands (Nova Scotia), sunnan Lárensflóa.<br><br>

'''„Og er hér örin“'''<br>

Um 1950 fannst örvaroddur í bæjarrústum að Sandnesi á Grænlandi, þar sem Þorsteinn Eiríksson bjó. Danski mannfræðingurinn Jörgen Meldgaard álítur þennan örvarodd vera sams konar þeim sem Indíánar í Labrador notuðu á örvar sínar. Örvaroddinn telur hann enn eina sönnun fyrir landnámi hinna fornu Grænlendinga á meginlandi Norður-Ameríku og staðfesti fundurinn frásagnir íslenskra fornsagna af landafundunum í Vesturheimi og hvernig dauða Þorvaldar bar að.<br>

Þorsteinn Eiríksson vildi fara til Vínlands eftir líki Þorvaldar bróður síns. Um vorið lét hann í haf til Vínlands ásamt Guðríði konu sinni og hálfum þriðja tugi manna. Þau lentu í hafvillum og „velkti úti allt sumarið og vissu eigi hvar þau fóru.“ * Loks náði Þorsteinn og skipverjar hans landi í Lýsufirði í Vestribyggð og þar andaðist Þorsteinn og margir skipverjar hans litlu síðar úr sótt. Þessi lýsing segir mikla sögu um siglingar fornmanna, sem voru oft erfiðar og áhættusamar.<br><br>