„Blik 1969/Heimahagarnir, I. hluti“: Munur á milli breytinga

Fara í flakk Fara í leit
ekkert breytingarágrip
Ekkert breytingarágrip
Ekkert breytingarágrip
Lína 28: Lína 28:
Síðasta hraungos úr Helgafelli hefur átt sér stað fyrir fám þúsundum ára. Hraunið rann til allra átta, þó mest til norðurs og vesturs. Síðan hefur það ýmist gróið upp, fyllzt jarðvegi, eða blásið upp og tæmzt af jarðvegi. Sérstaklega á þessi fullyrðing mín við hraunið um vestanverða Heimaeyna. Þannig var það, þegar Jónas Hallgrímsson dró sínar skökku ályktanir sumarið 1837 um hraunrennslið úr Helgafelli. Þá var vesturhraunið bert og nakið, því að þá ríkti uppblásturstímabil um vestan verða Heimaey. Það villti skáldið góða og náttúrufræðinginn mæta. Þannig hafa skin og skúrir skipzt á í þessum efnum hér um aldaraðir. Uppblásturinn á [[Há]]nni hin síðari árin er glöggt dæmi um þetta. Nú klæðist bergið þar aftur grænum skrúða. <br>
Síðasta hraungos úr Helgafelli hefur átt sér stað fyrir fám þúsundum ára. Hraunið rann til allra átta, þó mest til norðurs og vesturs. Síðan hefur það ýmist gróið upp, fyllzt jarðvegi, eða blásið upp og tæmzt af jarðvegi. Sérstaklega á þessi fullyrðing mín við hraunið um vestanverða Heimaeyna. Þannig var það, þegar Jónas Hallgrímsson dró sínar skökku ályktanir sumarið 1837 um hraunrennslið úr Helgafelli. Þá var vesturhraunið bert og nakið, því að þá ríkti uppblásturstímabil um vestan verða Heimaey. Það villti skáldið góða og náttúrufræðinginn mæta. Þannig hafa skin og skúrir skipzt á í þessum efnum hér um aldaraðir. Uppblásturinn á [[Há]]nni hin síðari árin er glöggt dæmi um þetta. Nú klæðist bergið þar aftur grænum skrúða. <br>
Þegar hraunstraumurinn til norðurs nálgaðist klettinn háa [[Heimaklettur|(Heimaklett)]], var sem einhver séra Jón Steingrímsson bandaði hendi sinni gegn rennsli hans, — og sjá: Hraunstraumurinn nam staðar. Í hraunjaðarinn mynduðust vik og klappir, skútar og sker, hnjótar og nibbur. Þarna mynduðust  
Þegar hraunstraumurinn til norðurs nálgaðist klettinn háa [[Heimaklettur|(Heimaklett)]], var sem einhver séra Jón Steingrímsson bandaði hendi sinni gegn rennsli hans, — og sjá: Hraunstraumurinn nam staðar. Í hraunjaðarinn mynduðust vik og klappir, skútar og sker, hnjótar og nibbur. Þarna mynduðust  
[[Básasker]]in bæði, hið efra og hið fremra, [[Básar]], [[Tangi]], [[Tangavik]], [[Bratti]], [[Brattaklöpp]], [[Annesarvik]], [[Nýjabæjarhella]]¹, [[Nýjabæjarlón]], [[Nýjabæjarfjara]], [[Eyjólfsklöpp]], [[Stokkhella]], [[Lækurinn]], [[Brúnkolla]], [[Fúla]], [[Skata]], „Steinbryggjan“ ([[Austurbúðin|Austurbúðarbryggjan]]) og svo hnjótar og hraunrimar, bríkur og standar, sem sáust þarna fram yfir síðustu aldamót, áður en mannshöndin kom til, fjarlægði, bylti og byggði. Sízt skal gleyma [[Nausthamar|Nausthamrinum]], prýði strandarinnar og varnarvegg fiskiskipanna í uppsátrinu, [[Hrófin|Hrófunum]]. Var hann eða er hann gígtappi eða einhver önnur eftirlegukind úr blágrýti þarna í jaðri móbergsstrandarinnar? <br>
[[Básasker]]in bæði, hið efra og hið fremra, [[Básar]], [[Tangi]], [[Tangavik]], [[Bratti]], [[Brattaklöpp]], [[Andersarvik, líka kallað Annesarvik og Anisarvik|Annesarvik]], [[Nýjabæjarhella]]¹, [[Nýjabæjarlón]], [[Nýjabæjarfjara]], [[Eyjólfsklöpp]], [[Stokkhella]], [[Lækurinn]], [[Brúnkolla]], [[Fúla]], [[Skata]], „Steinbryggjan“ ([[Austurbúðin|Austurbúðarbryggjan]]) og svo hnjótar og hraunrimar, bríkur og standar, sem sáust þarna fram yfir síðustu aldamót, áður en mannshöndin kom til, fjarlægði, bylti og byggði. Sízt skal gleyma [[Nausthamar|Nausthamrinum]], prýði strandarinnar og varnarvegg fiskiskipanna í uppsátrinu, [[Hrófin|Hrófunum]]. Var hann eða er hann gígtappi eða einhver önnur eftirlegukind úr blágrýti þarna í jaðri móbergsstrandarinnar? <br>
Sjórinn flæddi óhindrað inn með norðurbrún hraunsins, milli hraunjaðarsins og klettsins eða [[Kleifnaberg|Kleifnabergsins]] inn að [[Hlíðarbrekkur|Hlíðarbrekkum]] og svo norður kringum [[Heimaklettur|Klettinn]] vestanverðan. [[Eiði]]ð var ekki til. Engar eyrar teygðu sig heldur suður frá Klettinum. Allt þar um kring var grængolandi sjór. Engin eyri teygði sig heldur norður frá hraunjaðrinum, t.d. frá hraunhæðinni, sem [[Skansinn]] stendur á, í átt að Klettinum. Þar sem [[Langa]] er nú, var býsna djúpur sjór og þar inn með Kleifnaberginu².<br>                                                           
Sjórinn flæddi óhindrað inn með norðurbrún hraunsins, milli hraunjaðarsins og klettsins eða [[Kleifnaberg|Kleifnabergsins]] inn að [[Hlíðarbrekkur|Hlíðarbrekkum]] og svo norður kringum [[Heimaklettur|Klettinn]] vestanverðan. [[Eiði]]ð var ekki til. Engar eyrar teygðu sig heldur suður frá Klettinum. Allt þar um kring var grængolandi sjór. Engin eyri teygði sig heldur norður frá hraunjaðrinum, t.d. frá hraunhæðinni, sem [[Skansinn]] stendur á, í átt að Klettinum. Þar sem [[Langa]] er nú, var býsna djúpur sjór og þar inn með Kleifnaberginu².<br>                                                           
Rán hélt áfram að „heyja heimsins langa stríð“, einnig inn með [[Urðir|Urðum]] og Heimakletti, Löngu og Kleifnabergi. Hafaldan bar með sér sand og leir, möl og smáa og stóra steina lábarða. <br>
Rán hélt áfram að „heyja heimsins langa stríð“, einnig inn með [[Urðir|Urðum]] og Heimakletti, Löngu og Kleifnabergi. Hafaldan bar með sér sand og leir, möl og smáa og stóra steina lábarða. <br>

Leiðsagnarval