85.338
breytingar
„Blik 1959/Húsið Björgvin í Vestmannaeyjum“: Munur á milli breytinga
Fara í flakk
Fara í leit
Blik 1959/Húsið Björgvin í Vestmannaeyjum (skoða efni)
Útgáfa síðunnar 14. júlí 2010 kl. 14:30
, 14. júlí 2010ekkert breytingarágrip
Ekkert breytingarágrip |
Ekkert breytingarágrip |
||
| Lína 5: | Lína 5: | ||
[[Árni Árnason|ÁRNI ÁRNASON]]: | <center>[[Árni Árnason|ÁRNI ÁRNASON]]:</center> | ||
<big><big><big><big><big><center>Húsið Björgvin</center></big></big></big> | |||
<center>í Vestmannaeyjum og íbúendur þess</center></big> | |||
<br> | <br> | ||
<br> | <br> | ||
| Lína 26: | Lína 27: | ||
''Húseignin BJÖRGVIN, með nútíðar byggingu að baki.<br> | ''Húseignin BJÖRGVIN, með nútíðar byggingu að baki.<br> | ||
''Húseignin Björgvin er til vinstri með einum glugga. Miðburstin er á hjalli, sem fylgdi eigninni. Lengst til hægri er geymsluhjallur frá Garðsstöðum. | ''Húseignin Björgvin er til vinstri með einum glugga. Miðburstin er á hjalli, sem fylgdi eigninni. Lengst til hægri er geymsluhjallur frá Garðsstöðum. | ||
| Lína 36: | Lína 35: | ||
Kona Elíasar í Björgvin var [[Björg Ísaksdóttir í Björgvin|Björg Ísaksdóttir]], fyrrnefnds Jónssonar og voru börn þeirra: [[Kristbjörg Elíasdóttir|Kristbjörg]], [[Jóhanna Elíasdóttir|Jóhanna]], [[Jónína Elíasdóttir|Jónína]], [[Margrét Elíasdóttir|Margrét]] og [[Jóhann Elíasson|Jóhann]]. Kona Ísaks var [[Guðrún Ólafsdóttir í Norðurgarði|Guðrún Ólafsdóttir]], og voru börn þeirra auk Bjargar: [[Steinunn Ísaksdóttir|Steinunn]], d. 31. 1.1920. Hún var móðir [[Ólafur Tómasson Spánarfari|Ólafs Tómassonar]], er fór til Spánar, settist þar að sem sjómaður og drukknaði þar fyrir nokkrum árum. [[Jón Ísaksson frá Norðurgarði|Jón Ísaksson]] hrapaði úr Yztakletti til dauðs 1890. Hann var kvæntur [[Guðbjörg Guðmundsdóttir í Framnesi|Guðbjörgu Guðmundsdóttur]] í [[Framnes]]i og voru þau foreldrar bræðranna þar [[Maríus Jónsson í Framnesi|Maríusar]] og | Kona Elíasar í Björgvin var [[Björg Ísaksdóttir í Björgvin|Björg Ísaksdóttir]], fyrrnefnds Jónssonar og voru börn þeirra: [[Kristbjörg Elíasdóttir|Kristbjörg]], [[Jóhanna Elíasdóttir|Jóhanna]], [[Jónína Elíasdóttir|Jónína]], [[Margrét Elíasdóttir|Margrét]] og [[Jóhann Elíasson|Jóhann]]. Kona Ísaks var [[Guðrún Ólafsdóttir í Norðurgarði|Guðrún Ólafsdóttir]], og voru börn þeirra auk Bjargar: [[Steinunn Ísaksdóttir|Steinunn]], d. 31. 1.1920. Hún var móðir [[Ólafur Tómasson Spánarfari|Ólafs Tómassonar]], er fór til Spánar, settist þar að sem sjómaður og drukknaði þar fyrir nokkrum árum. [[Jón Ísaksson frá Norðurgarði|Jón Ísaksson]] hrapaði úr Yztakletti til dauðs 1890. Hann var kvæntur [[Guðbjörg Guðmundsdóttir í Framnesi|Guðbjörgu Guðmundsdóttur]] í [[Framnes]]i og voru þau foreldrar bræðranna þar [[Maríus Jónsson í Framnesi|Maríusar]] og | ||
[[Guðjón Jónsson í Framnesi|Guðjóns]] m.a. [[Hjálmfríður Ísaksdóttir|Hjálmfríður]] hét ein dóttir Ísaks og Guðrúnar og flutti til Reykjavíkur. <br> | [[Guðjón Jónsson í Framnesi|Guðjóns]] m.a. [[Hjálmfríður Ísaksdóttir|Hjálmfríður]] hét ein dóttir Ísaks og Guðrúnar og flutti til Reykjavíkur. <br> | ||
Þá var sonur Ísaks Jónssonar | Þá var sonur Ísaks Jónssonar og Valgerðar frá Litlabæ: [[Hjálmar Ísaksson]], f. 10. okt. 1858, d. 3. okt. 1929. Hann bjó lengi í tómthúsinu [[Kufungur|Kufung]], en síðar í [[Kirkjudalur|Kirkjudal]], sem hann byggði við Skólaveginn. Hann var fyrst kvæntur [[Andrea Hannesdóttir|Andreu Hannesdóttur]], d. 8. júlí 1890, frá [[Grímshjallur|Grímshjalli]]. Þeirra börn voru m.a. [[Ingibjörg Hjálmarsdóttir frá Kirkjudal|Ingibjörg]] kona [[Friðbjörn Þorkelsson sjómaður|Friðbjörns Þorkelssonar]] [[Þorkell Eiríksson í Stafholti| sjóm. Eiríkssonar]], síðast í [[Stafholt]]i hér; [[Jón Hjálmarsson bóndi á Gjábakka]] ([[Sætún]]i), kvæntur [[Fríður Ingimundardóttir|Fríði Ingimundardóttur]] [[Ingimundur Jónsson|bónda þar Jónssonar]], o.s.frv. Síðari kona Hjálmars var [[Jóhanna Björnsdóttir í Kirkjudal|Jóhanna Björnsdóttir]], fædd 1865, og voru þau barnlaus. <br> | ||
Ekki mun Elías Sæmundsson hafa unað sér í Björgvin, því að hann byggði sér nýtt hús og nefndi að [[Bergsstaðir|Bergsstöðum]]. Það er við [[Urðavegur|Urðaveg]] og var byggt 1902-'03. Þá fór að Björgvin [[Sigurður Sigurðsson í Björgvin|Sigurður trésmiður Sigurðsson]] frá Raufarfelli f. 1865 d. 8. des. 1914. Kona hans var [[Hildur Eiríksdóttir í Björgvin|Hildur, d. 8. 3. 1923, Eiríksdóttir | Ekki mun Elías Sæmundsson hafa unað sér í Björgvin, því að hann byggði sér nýtt hús og nefndi að [[Bergsstaðir|Bergsstöðum]]. Það er við [[Urðavegur|Urðaveg]] og var byggt 1902-'03. Þá fór að Björgvin [[Sigurður Sigurðsson í Björgvin|Sigurður trésmiður Sigurðsson]] frá Raufarfelli f. 1865 d. 8. des. 1914. Kona hans var [[Hildur Eiríksdóttir í Björgvin|Hildur]], d. 8. 3. 1923, Eiríksdóttir, og áttu þau nokkur börn m.a.: [[Þorbjörg Sigurðardóttir frá Björgvin|Þorbjörgu]], d. 28. des 1948, gift Sigurði Bjarnasyni frá Reykjavík. Hún var fædd í [[Dalir|Dölum]] hér; [[Málfríður Sigurðardóttir frá Björgvin|Málfríður]] kona Ottóníusar Árnasonar frá Hafnarfirði. Hún var fædd á Norðfirði; [[Dagmar Sigurðardóttir frá Björgvin|Dagmar]], gift í | ||
Reykjavík eða Hafnarfirði, fædd á Norðfirði; [[Engilbert Ottó Sigurðsson frá Björgvin|Engilbert Ottó]], fæddur á Norðfirði, d. 4. maí 1930; [[Alfons Sigurðsson|Alfons]], fæddur í Björgvin 1904, dáinn á Vífilsstöðum 2. des. 1927. Þá er og dóttir Hildar og Sigurðar [[Sigríður Sigurðardóttir í Klöpp|Sigríður]], sem fædd er á Norðf. 23. sept. 1898 en alin upp í [[Klöpp]] hjá þeim hjónum [[Kristján Ingimundarson|Kristjáni Ingimundarsyni]] og konu hans [[Sigurbjörg Sigurðardóttir í Klöpp|Sigurbjörgu Sigurðardóttur]], sem var föðursystir Sigríðar. Fór hún að Klöpp skömmu eftir komu foreldra sinna austan frá Norðfirði árið 1902. <br> | Reykjavík eða Hafnarfirði, fædd á Norðfirði; [[Engilbert Ottó Sigurðsson frá Björgvin|Engilbert Ottó]], fæddur á Norðfirði, d. 4. maí 1930; [[Alfons Sigurðsson|Alfons]], fæddur í Björgvin 1904, dáinn á Vífilsstöðum 2. des. 1927. Þá er og dóttir Hildar og Sigurðar [[Sigríður Sigurðardóttir í Klöpp|Sigríður]], sem fædd er á Norðf. 23. sept. 1898 en alin upp í [[Klöpp]] hjá þeim hjónum [[Kristján Ingimundarson|Kristjáni Ingimundarsyni]] og konu hans [[Sigurbjörg Sigurðardóttir í Klöpp|Sigurbjörgu Sigurðardóttur]], sem var föðursystir Sigríðar. Fór hún að Klöpp skömmu eftir komu foreldra sinna austan frá Norðfirði árið 1902. <br> | ||
Enn byggði Elías Sæmundsson sér nýtt hús og flutti nú í Vesturbæinn. Þar var húsið [[Litla-Hraun]] við [[Vesturvegur|Vesturveg]]. Þar bjó hann svo til dauðadags með fjölskyldu sinni. Þegar hann flutti að Litlahrauni, mun [[Jón Hafliðason á Bergsstöðum|Jón Hafliðason]] og kona hans [[Sigríður Bjarnadóttir á Bergsstöðum|Sigríður Bjarnadóttir]] hafa farið að Bergsstöðum og bjuggu þar, þar til þau fóru alfarin til Reykjavíkur fyrir nokkrum árum. Dauða Elíasar Sæmundssonar bar að með þeim hætti, að hann fannst örendur 27. desember 1916, sunnan á Eiðinu skammt frá sundskálastæðinu. Var talið, að hann hefði sofnað þarna í sandinum en sjórinn síðan flætt um hann og hann þá drukknað, þar eð talið var, að hann hefði verið ölvaður. <br> | Enn byggði Elías Sæmundsson sér nýtt hús og flutti nú í Vesturbæinn. Þar var húsið [[Litla-Hraun]] við [[Vesturvegur|Vesturveg]]. Þar bjó hann svo til dauðadags með fjölskyldu sinni. Þegar hann flutti að Litlahrauni, mun [[Jón Hafliðason á Bergsstöðum|Jón Hafliðason]] og kona hans [[Sigríður Bjarnadóttir á Bergsstöðum|Sigríður Bjarnadóttir]] hafa farið að Bergsstöðum og bjuggu þar, þar til þau fóru alfarin til Reykjavíkur fyrir nokkrum árum. Dauða Elíasar Sæmundssonar bar að með þeim hætti, að hann fannst örendur 27. desember 1916, sunnan á Eiðinu skammt frá sundskálastæðinu. Var talið, að hann hefði sofnað þarna í sandinum en sjórinn síðan flætt um hann og hann þá drukknað, þar eð talið var, að hann hefði verið ölvaður. <br> | ||
| Lína 56: | Lína 55: | ||
Þar með er saga Björgvins og flestra Björgvinsbúa sögð í stórum dráttum. <br> | Þar með er saga Björgvins og flestra Björgvinsbúa sögð í stórum dráttum. <br> | ||
Húsið varð að víkja vegna breikkunar og lagfæringar Strandvegarins, þróunar í húsagerð og vega. Húsið var lítið að nútíma mati, aðeins baðstofa og lítið eldhús í fyrstu eins og mörg önnur tómthús voru. Á seinni árum var Björgvin mikið lagfærður og breytt nokkuð. Steyptur var í hann gafl, sett nýtt þak og veggklætt með járni o.fl. Einnig var honum breytt og mikið endurbættur að innan svo hann hefði eflaust þótt fínt hús og bezta íbúð, ef hann hefði verið þannig úr garði gerður á fyrstu árum hans. En sem sagt, nú er Björgvin horfinn af sviði okkar daglega lífs og er ekki laust við að manni þyki einhver óvenjulegur tómleiki orðinn þarna við Strandstíginn gamla. Þrátt fyrir smæð sína og frumlega smíði var einhver hlýleiki yfir húsinu alla tíð. Það stóð þarna innan um fiskikrærnar eins og eitthvert sæluhús í óbyggðinni. Þangað flýðu aðgerðarmenn og oft sjómenn og fengu, þrátt fyrir þröngan kost búendanna, að velgja upp kaffibrúsann sinn og drekka slatta úr honum í hlýjunni. Kannske höfðu þeir tíma til að spjalla um stund við fólkið, meðan mesti kuldinn leið úr kroppnum. Hefir víst oftlega sannazt á búendum Björgvins, að þar sem nægilegt er hjartarúm, er ávallt nægilegt húsrúm. <br> | Húsið varð að víkja vegna breikkunar og lagfæringar Strandvegarins, þróunar í húsagerð og vega. Húsið var lítið að nútíma mati, aðeins baðstofa og lítið eldhús í fyrstu eins og mörg önnur tómthús voru. Á seinni árum var Björgvin mikið lagfærður og breytt nokkuð. Steyptur var í hann gafl, sett nýtt þak og veggklætt með járni o.fl. Einnig var honum breytt og mikið endurbættur að innan svo hann hefði eflaust þótt fínt hús og bezta íbúð, ef hann hefði verið þannig úr garði gerður á fyrstu árum hans. En sem sagt, nú er Björgvin horfinn af sviði okkar daglega lífs og er ekki laust við að manni þyki einhver óvenjulegur tómleiki orðinn þarna við Strandstíginn gamla. Þrátt fyrir smæð sína og frumlega smíði var einhver hlýleiki yfir húsinu alla tíð. Það stóð þarna innan um fiskikrærnar eins og eitthvert sæluhús í óbyggðinni. Þangað flýðu aðgerðarmenn og oft sjómenn og fengu, þrátt fyrir þröngan kost búendanna, að velgja upp kaffibrúsann sinn og drekka slatta úr honum í hlýjunni. Kannske höfðu þeir tíma til að spjalla um stund við fólkið, meðan mesti kuldinn leið úr kroppnum. Hefir víst oftlega sannazt á búendum Björgvins, að þar sem nægilegt er hjartarúm, er ávallt nægilegt húsrúm. <br> | ||
Þannig var og um hin gömlu tómthús í grennd við Björgvin sem öll eru horfin nema [[Garðsstaðir]] og Klöpp, þ.e. að segja tómthúsin [[Skel|„Skel“]], þar sem [[Þorgerður Gísladóttir]], f. 1842, d. 8. 8. 1919, bjó og þar eftir [[Þorgeir Eiríksson]], d. 1. 3. 1942; [[Kró|„Kró“]], þar sem [[Kristín Jónsdóttir í Kró|Kristín Jónsdóttir]], f. 1835, d. 31. 3. 1921, og [[Eyjólfur Jónsson í Kró|Eyjólfur Jónsson]], f. 1835, d. 2. 2. 1914, bjuggu, og [[Kufungur|„Kufungur“]], þar sem [[Gunna Pála]] bjó lengi og síðar Hjálmar fyrrnefndur Ísaksson bjó síðastur. Nú eru hús þessi horfin, hafa orðið að víkja fyrir tækni tímans og búendur þeirra orðið að lúta lögum tilverunnar og deyja drottni sínum. Eftir er aðeins tómleikinn við Strandveginn að sunnan og minningin um horfna alþekkta Eyjaskeggja og vini. <br> | Þannig var og um hin gömlu tómthús í grennd við Björgvin sem öll eru horfin nema [[Garðsstaðir]] og [[Klöpp]], þ.e. að segja tómthúsin [[Skel|„Skel“]], þar sem [[Þorgerður Gísladóttir]], f. 1842, d. 8. 8. 1919, bjó og þar eftir [[Þorgeir Eiríksson]], d. 1. 3. 1942; [[Kró|„Kró“]], þar sem [[Kristín Jónsdóttir í Kró|Kristín Jónsdóttir]], f. 1835, d. 31. 3. 1921, og [[Eyjólfur Jónsson í Kró|Eyjólfur Jónsson]], f. 1835, d. 2. 2. 1914, bjuggu, og [[Kufungur|„Kufungur“]], þar sem [[Gunna Pála]] bjó lengi og síðar Hjálmar fyrrnefndur Ísaksson bjó síðastur. Nú eru hús þessi horfin, hafa orðið að víkja fyrir tækni tímans og búendur þeirra orðið að lúta lögum tilverunnar og deyja drottni sínum. Eftir er aðeins tómleikinn við Strandveginn að sunnan og minningin um horfna alþekkta Eyjaskeggja og vini. <br> | ||
Ef að líkum lætur munu og sömu örlög bíða hinna gömlu tómthúsa, Garðsstaða og Klappar, enda þótt þau hús fari nú fyrst að fá notið sín, eftir að búið er að rýma fiskikrærnar frá þeim, svo að segja má, að þau séu nú fyrst að koma fram í dagsljósið. Þau standa þarna bæði eins og vinalegar eyjar í úthafi gamla tímans og minninganna og bíða sennilega sinna örlaga, að hverfa, vegna umbrota nýja tímans, eins og önnur fornfræg húsmannahús í Eyjum. | Ef að líkum lætur munu og sömu örlög bíða hinna gömlu tómthúsa, Garðsstaða og Klappar, enda þótt þau hús fari nú fyrst að fá notið sín, eftir að búið er að rýma fiskikrærnar frá þeim, svo að segja má, að þau séu nú fyrst að koma fram í dagsljósið. Þau standa þarna bæði eins og vinalegar eyjar í úthafi gamla tímans og minninganna og bíða sennilega sinna örlaga, að hverfa, vegna umbrota nýja tímans, eins og önnur fornfræg húsmannahús í Eyjum. | ||
::::::::::::::::::::[[Árni Árnason (símritari)|''Árni Árnason'']]. | ::::::::::::::::::::[[Árni Árnason (símritari)|''Árni Árnason'']]. | ||