Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 2006/Farsæll Eyjaskipstjóri - Einar Runólfsson - Breytingaskrá

Viglundur á 10. janúar 2020 kl. 14:20

2020-01-10T14:20:06Z

Vpj1985 á 21. júlí 2017 kl. 16:06

2017-07-21T16:06:13Z

Sýna breytingar

Karibjarna2 á 23. mars 2017 kl. 09:01

2017-03-23T09:01:24Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 23. mars 2017 kl. 09:01
Lína 13:		Lína 13:
	'''Austfirðingur kemur til Eyja.'''<br>		'''Austfirðingur kemur til Eyja.'''<br>
	Einar er Austfirðingur að ætt, fæddur á Seyðisfirði á jóladag 1918 þegar aðeins nokkrar vikur voru liðnar frá lokum fyrri heimsstyrjaldar. Hann fluttist til Vestmannaeyja með foreldrum sínum 5 ára gamall, síðla árs 1924. Hann segist ekki muna mikið úr æsku sinni á Seyðisfirði, en eiga margar minningar frá Austurlandi síðar, t.d. þegar hann var sendur austur á firði, Vopnafjörð, fyrir fermingu og eins þegar hann var á bátum fyrir austan síðar á ævinni. „Það var uppgangur á Austfjörðum í byrjun aldarinnar, en orðin stöðnun þar þegar hér var komið og meiri möguleikar í Vestmannaeyjum þar sem allt var á fullri ferð á þessum tíma. Faðir minn var kunnugur þar því að hann var á vetrarvertíðum í Eyjum nokkur ár áður en við fluttumst þangað og móðir mín hafði verið búsett þar um tíma. Eins komu Eyjamenn oft austur á sumrin á þessum árum til róðra og kynntust mönnum þar eystra vel.“<br>		Einar er Austfirðingur að ætt, fæddur á Seyðisfirði á jóladag 1918 þegar aðeins nokkrar vikur voru liðnar frá lokum fyrri heimsstyrjaldar. Hann fluttist til Vestmannaeyja með foreldrum sínum 5 ára gamall, síðla árs 1924. Hann segist ekki muna mikið úr æsku sinni á Seyðisfirði, en eiga margar minningar frá Austurlandi síðar, t.d. þegar hann var sendur austur á firði, Vopnafjörð, fyrir fermingu og eins þegar hann var á bátum fyrir austan síðar á ævinni. „Það var uppgangur á Austfjörðum í byrjun aldarinnar, en orðin stöðnun þar þegar hér var komið og meiri möguleikar í Vestmannaeyjum þar sem allt var á fullri ferð á þessum tíma. Faðir minn var kunnugur þar því að hann var á vetrarvertíðum í Eyjum nokkur ár áður en við fluttumst þangað og móðir mín hafði verið búsett þar um tíma. Eins komu Eyjamenn oft austur á sumrin á þessum árum til róðra og kynntust mönnum þar eystra vel.“<br>
	Foreldrar Einars voru þau Runólfur Sigfússon og Friðrikka Einarsdóttir. Þau bjuggu fyrst í Eyjum hjá [[Jón Jónsson\|Jóni Jónssyni]] í [[Hlíð]] og [[Þórunn Snorradóttir\|Þórunni Snorradóttur]], konu hans, en Runólfur hóf skipstjóraferil sinn í Vestmannaeyjum vertíðina 1925 á Kap sem Jón gerði út. Einar segist muna vel eftir sér í Hlíð.		Foreldrar Einars voru þau [[Runólfur Sigfússon]] og [[Friðrikka Einarsdóttir]]. Þau bjuggu fyrst í Eyjum hjá [[Jón Jónsson\|Jóni Jónssyni]] í [[Hlíð]] og [[Þórunn Snorradóttir\|Þórunni Snorradóttur]], konu hans, en Runólfur hóf skipstjóraferil sinn í Vestmannaeyjum vertíðina 1925 á Kap sem Jón gerði út. Einar segist muna vel eftir sér í Hlíð.
	„Ég man vel eftir því þegar við fluttumst til Eyja haustið 1924. Ég var á 6. ári. Við komum að austan með Esjunni og Jón í Hlíð kom út á Víkina á árabát að sækja okkur. Veðrið var gott þennan dag og ég man eftir Hreggviði, syni Jóns, í árabátnum.“<br><br>		„Ég man vel eftir því þegar við fluttumst til Eyja haustið 1924. Ég var á 6. ári. Við komum að austan með Esjunni og Jón í Hlíð kom út á Víkina á árabát að sækja okkur. Veðrið var gott þennan dag og ég man eftir Hreggviði, syni Jóns, í árabátnum.“<br><br>
	'''Upp og niður.'''<br>		'''Upp og niður.'''<br>
	Eftir vetrardvöl í Hlíð bjó fjölskyldan á ýmsum stöðum í Vestmannaeyjum, fyrst í [[Langihvammur\|Langahvammi]], Kirkjuvegi 41, og var þar meðan Runólfur byggði hús við Kirkjuveg 82 og kallaði „[[Breiðuvík]]“ eftir fæðingarstað sínum. Hefði þá mátt ætla að brautin væri bein hjá þeim, en svo var sannarlega ekki. Runólfur var útgerðarmaður og hann varð fyrir áföllum, lenti í skuldabasli um 1930 og missti aleiguna. Þau hjón og börn þeirra fóru því enn á flæking. Þau fluttust þá að Sæbóli, við Strandveg 50, kallað „[[Jacobsenshús]]“ eftir norskum skipstjóra sem byggði það og bjó þar um tíma. Þetta hús var síðar brotið niður og látið víkja fyrir Strandvegi.<br>		Eftir vetrardvöl í Hlíð bjó fjölskyldan á ýmsum stöðum í Vestmannaeyjum, fyrst í [[Langihvammur\|Langahvammi]], Kirkjuvegi 41, og var þar meðan Runólfur byggði hús við Kirkjuveg 82 og kallaði „[[Breiðuvík]]“ eftir fæðingarstað sínum. Hefði þá mátt ætla að brautin væri bein hjá þeim, en svo var sannarlega ekki. Runólfur var útgerðarmaður og hann varð fyrir áföllum, lenti í skuldabasli um 1930 og missti aleiguna. Þau hjón og börn þeirra fóru því enn á flæking. Þau fluttust þá að Sæbóli, við Strandveg 50, kallað „[[Jacobsenshús]]“ eftir norskum skipstjóra sem byggði það og bjó þar um tíma. Þetta hús var síðar brotið niður og látið víkja fyrir Strandvegi.<br>
	Enn gaf á hjá fjölskyldunni fáum árum seinna því að Runólfur veiktist þá af krabbameini, rúmlega fertugur að aldri, og lést haustið 1936. Friðrikka, kona hans, var orðin ekkja í annað sinn. En nú stóð hún ekki ein, því að börn hennar voru að komast á legg og gátu hjálpað henni við framfærsluna og annað sem fellur til á stóru heimili.<br>		Enn gaf á hjá fjölskyldunni fáum árum seinna því að Runólfur veiktist þá af krabbameini, rúmlega fertugur að aldri, og lést haustið 1936. Friðrikka, kona hans, var orðin ekkja í annað sinn. En nú stóð hún ekki ein, því að börn hennar voru að komast á legg og gátu hjálpað henni við framfærsluna og annað sem fellur til á stóru heimili.<br>
	Eftir lát Runólfs fluttist fjölskyldan í leiguhúsnæði á [[Berg\|Bergi]] við Bárustíg, en það hús var síðar flutt þegar Miðstræti var framlengt til vesturs og sett niður við „Reglubraut“. Þau leigðu síðar á [[~~Vellir~~\|Velli]], Kirkjuvegi 23, en eigandinn, Elsa Ólafsdóttir, bjó þá tímabundið í Reykjavík hjá Unni, dóttur sinni. Því næst fóru þau að [[Vegberg\|Vegbergi]], Skólaveg 32, og loks í [[Fagurlyst]], Urðaveg 16, sem þá var í eigu [[Jóhann Þ. Jósefsson\|Jóhanns Þ. Jósefssonar]] alþingismanns. Svona var ástandið í Eyjum á þessum tíma, mikið húsnæðisleysi og óvissa fyrir það fólk sem ekki átti húseign. Síðar tókst þeim, þegar Einar var orðinn fullgildur sjómaður, að festa kaup á [[Birtingarholt\|Birtingarholti]], við Vestmannabraut 61, eystri enda þess húss. Það var hálf eignin á móti [[Ingvar Þórólfsson\|lngvari Þórólfssyni]] sem bjó með fjölskyldu sinni í vestri endanum. Birtingarholt er horfið núna. [[Heiðarbrún]] stóð austan við það en [[Oddi]] vestan við.<br><br>		Eftir lát Runólfs fluttist fjölskyldan í leiguhúsnæði á [[Berg\|Bergi]] við Bárustíg, en það hús var síðar flutt þegar Miðstræti var framlengt til vesturs og sett niður við „Reglubraut“. Þau leigðu síðar á [[Völlur\|Velli]], Kirkjuvegi 23, en eigandinn, Elsa Ólafsdóttir, bjó þá tímabundið í Reykjavík hjá Unni, dóttur sinni. Því næst fóru þau að [[Vegberg\|Vegbergi]], Skólaveg 32, og loks í [[Fagurlyst]], Urðaveg 16, sem þá var í eigu [[Jóhann Þ. Jósefsson\|Jóhanns Þ. Jósefssonar]] alþingismanns. Svona var ástandið í Eyjum á þessum tíma, mikið húsnæðisleysi og óvissa fyrir það fólk sem ekki átti húseign. Síðar tókst þeim, þegar Einar var orðinn fullgildur sjómaður, að festa kaup á [[Birtingarholt\|Birtingarholti]], við Vestmannabraut 61, eystri enda þess húss. Það var hálf eignin á móti [[Ingvar Þórólfsson\|lngvari Þórólfssyni]] sem bjó með fjölskyldu sinni í vestri endanum. Birtingarholt er horfið núna. [[Heiðarbrún]] stóð austan við það en [[Oddi]] vestan við.<br><br>
	'''Friðrikka Einarsdóttir.'''<br>		'''Friðrikka Einarsdóttir.'''<br>
	Friðrikka Ingibjörg, móðir Einars, var fædd 22. febr. 1890 á Seyðisfirði. Leið hennar lá til Vestmannaeyja eins og margra annarra ungra austfirskra stúlkna.<br> Hún kom þangað 1908, 18 ára gömul. Hún giftist þar [[Ágúst Scheving\|Ágústi Scheving]] frá [[Vilborgarstaðir\|Vilborgarstöðum]], syni Vigfúsar Schevings og Friðrikku Sighvatsdóttur. Ágúst var fæddur 1888, varð ungur sjómaður, fyrst á áraskipum, en síðar á vélbátum, og formaður á „Haffrú“ sem hann átti með föður sínum og fleirum. Þau Ágúst eignuðust tvo syni, Friðrik Vigfús, f. 1910, og Harald, f. 1912. Ágúst veiktist og lést aðeins 24 ára gamall í lok mars 1913. Þá höfðu þau misst eldri son sinn, tveggja ára gamlan.		Friðrikka Ingibjörg, móðir Einars, var fædd 22. febr. 1890 á Seyðisfirði. Leið hennar lá til Vestmannaeyja eins og margra annarra ungra austfirskra stúlkna.<br> Hún kom þangað 1908, 18 ára gömul. Hún giftist þar [[Ágúst Scheving\|Ágústi Scheving]] frá [[Vilborgarstaðir\|Vilborgarstöðum]], syni Vigfúsar Schevings og Friðrikku Sighvatsdóttur. Ágúst var fæddur 1888, varð ungur sjómaður, fyrst á áraskipum, en síðar á vélbátum, og formaður á „Haffrú“ sem hann átti með föður sínum og fleirum. Þau Ágúst eignuðust tvo syni, Friðrik Vigfús, f. 1910, og Harald, f. 1912. Ágúst veiktist og lést aðeins 24 ára gamall í lok mars 1913. Þá höfðu þau misst eldri son sinn, tveggja ára gamlan.
Lína 106:		Lína 106:
	Um haustið 1963 var ég enn á ný orðinn sjúkur bæði í baki og maga (ristlinum). Ég fór til Reykjavíkur að leita mér aðstoðar sérfræðilækna á Landakotsspítala. Bjarni Jónsson yfirlæknir og Tómas Jónasson tóku á móti mér. Hjá þessum læknum var ég í alls konar rannsóknum og margskonar aðgerðum fram í miðjan desember. Kom þá heim til Eyja aftur með stálbelti um mig miðjan og klyfjaður af lyfjum, óvinnufær til ársloka 1963. Þannig endaði það árið.<br>		Um haustið 1963 var ég enn á ný orðinn sjúkur bæði í baki og maga (ristlinum). Ég fór til Reykjavíkur að leita mér aðstoðar sérfræðilækna á Landakotsspítala. Bjarni Jónsson yfirlæknir og Tómas Jónasson tóku á móti mér. Hjá þessum læknum var ég í alls konar rannsóknum og margskonar aðgerðum fram í miðjan desember. Kom þá heim til Eyja aftur með stálbelti um mig miðjan og klyfjaður af lyfjum, óvinnufær til ársloka 1963. Þannig endaði það árið.<br>
	'''Hvergi nothæfur í Eyjum.'''<br><br>		'''Hvergi nothæfur í Eyjum.'''<br><br>
	Árið 1964 gekk í garð og Einar var heimavið og hugleiddi stöðu sína. Í Vestmannaeyjum eins og öðrum bæjum, þar sem allir þekkja alla, berast fréttir um breytingar á störfum fólks fljótt á milli manna. „Það losnaði starf sem ég taldi að hentaði mér. Ég talaði við ráðningarstjóra fyrirtækisins. Hann tók mér ljúfmannlega og sagði: „Einar minn. Þetta starf passar einmitt fyrir ykkur, þessa karla. Það verður ekki ráðið í þetta starf næstu mánuði, við sjáum til.“ Þarna vaknaði vonarneisti.		Árið 1964 gekk í garð og Einar var heimavið og hugleiddi stöðu sína. Í Vestmannaeyjum eins og öðrum bæjum, þar sem allir þekkja alla, berast fréttir um breytingar á störfum fólks fljótt á milli manna. „Það losnaði starf sem ég taldi að hentaði mér. Ég talaði við ráðningarstjóra fyrirtækisins. Hann tók mér ljúfmannlega og sagði: „Einar minn. Þetta starf passar einmitt fyrir ykkur, þessa karla. Það verður ekki ráðið í þetta starf næstu mánuði, við sjáum til.“ Þarna vaknaði vonarneisti.Ég hélt þá áfram í vinnu hjá Arnmundi, netagerð Reykdals og vann þar næstu mánuði en fór svo og talaði við „ráðningarstjórann.“ Svar hans var: „Það er löngu búið að ákveða um það.“ Þarna fór síðasta hálmstráið sem ég hafði haldið í illu heilli. Já, það var ekki mikið gert með þessa karla þótt þeir væru búnir að stýra skipum í meira en 20 ár, og ég held með sæmilegum árangri.<br>
			Ég var búinn að fá mig fullsaddan af þeirri þrautagöngu að leita mér að léttri vinnu, tímabundið eins og læknar mínir nefndu það í upphafi. Fékk ekki þau störf í landi sem laus voru og ég sóttist eftir. Ég fluttist því burtu úr Eyjum í maí 1964, ósáttur við það að fá ekki aðstoð í heimabæ mínum sem ég þurfti svo mjög á að halda tímabundið.<br>
			Ég seldi eign mína í Stuðlabergi hf., sem átti Sídon, Birni Guðmundssyni. Ég seldi húseignina Fífilgötu 2 en keypti svo Digranesveg 36 í Kópavogi, miðhæð í parhúsi, af Fríðu lngibjörgu Magnúsdóttur, og þangað fluttum við í þá íbúð 27. júní 1964, og bý þar enn í dag, 42 árum síðar!“<br><br>
			'''Netagerðarmaður í Kópavogi.'''<br>
			Einar fékk vinnu á netaverkstæði Reykdals í Reykjavík og var þar í nokkur ár, en fór síðan til Markós sem sá um innflutning efnis í veiðarfæri, troll og net. „Ég var fenginn til þess að vinna þetta efni betur fyrir viðskiptamennina, gera stykki og síðar heil troll, þannig að útgerðirnar þyrftu ekki að taka við hráu efninu og sjá um að gera úr því veiðarfæri.<br>
			Ég þóttist kunna vel til verka, en ég var réttindalaus og lenti í smávægilegum andróðri út af því, en Þórður H. Gíslason netagerðameistari, og meðhjálpari, vann hjá mér á þessum tíma. Þegar hann heyrði um þessa „ómynd“ eins og hann kallaði það, sagði hann með sínum sérstöku og blíðu áherslum: „Einar minn, hafðu ekki minnstu áhyggjur af þessu meðan ég er hérna hjá þér.“ Meira þurfti ekki að segja, hann var meistari í faginu! Eftir það gekk allt vel. Það var mikið að gera, skuttogarar að koma til landsins m.a. En svo hallaði undan fæti hjá fyrirtækinu, ekki síst eftir að möskvinn var stækkaður úr 35 mm í 45 mm; en þá sat Þórhallur Þorláksson, eigandi Markós, uppi með mikinn ónýtan lager sem hann hafði lagt fé í. Hampiðjan varð síðan alls ráðandi á markaðnum.“<br>
			Einar hætti hjá Markó og varð vaktmaður hjá Landssímanum í Múlastöð, en aðeins í stuttan tíma, hálft annað ár. „Mér líkaði það ekki“ segir Einar. Hann hætti þar en fór að nýju að sýsla við net og troll, fyrst hjá Netagerð Grandaskála um tíma, svo hjá Seifi hf. á Grandagarði í nokkur ár. Hann vann við veiðarfæri Freyju RE 38. Einnig teiknaði hann og setti upp nokkrar dragnætur fyrir menn í Reykjavík, á Ísafirði og í Hafnarfirði. Hann var „í ýmsu snuddi“ eins og hann kallar það, alveg fram undir það síðasta. „Já, ég hef búið til mörg troll um ævina, fiskitroll, humartroll, rækjutroll og dragnætur!“<br><br>
			'''Ævikvöld, — æskuminning.'''<br>
			„Það fer ósköp vel um mig hérna, — en það er ekki mikið um að vera! Ég er þakklátur fyrir þá heilsu sem ég hef, bæði til líkama og sálar. En það er mikil breyting þegar samfylgd lýkur eftir 65 ár. Vilborg var þó orðin mjög heilsutæp undir það síðasta. Ég reyni að fylgjast með, les og klóra svona eitthvað á blað öðru hvoru.<br>
			Ég tel mig Austfirðing þótt ég sé alinn upp í Vestmannaeyjum og hafi lifað mín mótunarár þar. Ég hef þó búið lengur í Kópavogi en í Eyjum, en ég verð að viðurkenna að það er frá meira að segja úr Eyjum!<br>
			Ég get ekki verið annað en sáttur þegar ég lít til baka til áranna í Eyjum. Hugurinn hvarflar þó einatt austur.“<br>
			Einar „klóraði“ m.a. þessa æskuminningu á blað fyrir stuttu:<br>
			„Mér verður hugsað til baka til áranna kringum 1930, í lok vetrarvertíðar þegar hópar stráka á mínum aldri voru að fara í sveit með frændum sínum, vertíðarmönnum sem komu til Eyja í upphafi vertíðar og fóru heim á vorin. Ég öfundaði strákana af þessum frama að dveljast sumarlangt í sveitinni. Hví ekki ég?<br>
			Og það kom að því! Faðir minn hafði útvegað mér sumardvalarstað austur á fjörðum hjá fólki sem hann þekkti, en ég hafði hvorki heyrt talað um né nokkru sinni séð, alveg óskylt okkar fólki. Og ég var sendur austur.<br>
			Það var um miðjan maí 1930, suðaustan strekkingur. Esjan var á leið austur um land í hringferð eins og venja var á þessum tíma. Hún lagðist við akkeri undir Eiðinu. Faðir minn fór með mig um borð í skipið sem var troðfullt af fólki á austurleið í atvinnuleit í verstöðvar á Austfjörðum. Um borð í Esju var sonur bóndans sem ég var vistaður hjá. Ég þekkti hann ekki. Gengið var frá farseðli handa mér, en ekkert kojupláss var að fá, það var allt upptekið. Menn urðu að hírast í iðandi kös af sjóveiku fólki í tvo sólarhringa því að skipið kom víða við á smærri stöðum í þessum hringferðum strandferðaskipanna.<br>
			Loks vorum við komnir á áfangastað, fallegan fjörð með fámennum kaupstað. Fjölskyldan, sem ég var vistaður hjá, bjó utan við kaupstaðinn. Hún átti trillubát sem var gerður út frá dálítilli vík og fjöru utan og neðan við bæjarhúsin. Þarna voru líka kindur, kýr og hænsni, ásamt hundi.<br>
			Trillubáturinn lá við legufæri skammt undan fjörunni. Þegar komið var úr fiskiróðri var aflanum landað beint upp í fjöruna og gert að honum þar. Hann var saltaður í tunnur í byrjun. Síðan var hann borinn á handbörum upp að fiskgeymsluhúsinu (beituskúrnum) sem stóð þarna uppi á bakkanum ofan við fjöruna, umsaltaður og komið í hús.<br>
			Útgerðin var stunduð af mikilli elju. Á bátnum voru tveir synir bóndans ásamt tengdasyni. Bóndinn var við störf í landi ásamt dóttur sinni, fullorðinni stúlku, og dóttursyni. Svo skyldi snáðinn úr Vestmannaeyjum vera til aðstoðar og til að læra allt sem svona búskaparháttum tilheyrir. Bóndakonan var heima á bænum og hugsaði um matseld og margt fleira.<br>
			Mitt starf þetta sumar, í fyrsta sinn svo óralangt frá heimahögum, var að sitja úti í fjöru flesta dagana og skera úr skel, fyrri hluta dags, síðan stokka upp línu eða beita línu síðdegis. Strax í maí var farið „á beitufjöru.“ Farið var á árabát á ákveðið svæði, eyrar eða grunn, þar sem kræklingur óx í botninum. Kræklingur óx þarna í kerfum. Kerfin voru krökuð í heilu lagi upp úr botninum og upp í bátinn með sérstökum áhöldum. Þessi farmur var síðan fluttur heim að útgerðarstöðinni og lagður aftur í sjó við fjöruborðið til geymslu, enda lifði hann þar áfram. Úr þessum farmi var tekin upp skel til daglegrar notkunar og úr henni skorinn fiskurinn til beitu. Það var mitt starf, meðal annars.<br>
			Í júlí og ágúst ár hvert var venjulega farin að veiðast síld í net í firðinum, og var hún þá notuð til beitu ásamt kræklingi, eða eingöngu eftir því hvað vel veiddist af henni. Síldin var geymd í kössum sem voru kældir með snjó sem var safnað yfir veturinn í snjókofa.<br>
			Ég fór heim til Eyja í endaðan september með Súðinni og gekk það vel. Fáir farþegar voru með skipinu, ég fékk koju í klefa með öðrum. Allt var nú betra og manneskjulegra en í maí þegar ég fór austur. Barnaskólinn var að byrja næstu daga, og ég settist í hann eins og vera ber á þessu aldursskeiði, tæpra tólf ára gamall.<br>
			Árið 2006, í janúarlok, sit ég, 87 ára gamall Kópavogsbúi, heima hjá mér, hef lítið fyrir stafni annað en að sjá um sjálfan mig í þrifum og matseld. Þá reikar hugurinn allt í einu 75 ár aftur í tímann til ársins 1930. Ég gríp blað og ritblý og fer að rissa upp slitróttar hugleiðingar mér til dægrastyttingar. Engin nöfn skulu koma fram, þau verða kyrr í hugskoti mínu. Athafnasvæðið er ekki lengur til, bæjarhúsið horfið, útihús, túnið, lækurinn, útgerðarstöðin í fjörunni, — allt er farið, engin ummerki lengur um það sem þarna var 1930. Hafnargerð í firðinum og stórframkvæmdir við uppbyggingu á staðnum hafa eins og annars staðar á þessu landi verið með ólíkindum. Og allt mannlífið í blóma. Umskiptin í þessu byggðarlagi eru mikil. Þarna var forn verslunarstaður sem þjónaði nálægum sveitum, og þá voru engar bryggjur sem skip gátu lagst upp að. Skipin lágu úti á legunni og voru afgreidd þar. Árið 1930, þegar ég var þarna snáði, voru heldur ekki bryggjur. Kaupfélagið stóð á sjávarkambi við sand- og malarfjöru, sem kallaðist „Búðarmöl.“ Þaðan voru vörur afgreiddar í báta fólksins sem bjó út með firðinum og sótti verslun sína og önnur viðskipti í kaupstaðinn. En flest er horfið núna sem þarna var áður fyrr.“

			{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Karibjarna2 á 23. mars 2017 kl. 08:34

2017-03-23T08:34:47Z

Sýna breytingar

Karibjarna2 á 22. mars 2017 kl. 12:03

2017-03-22T12:03:48Z

Sýna breytingar

Karibjarna2 á 22. mars 2017 kl. 11:39

2017-03-22T11:39:40Z

@@ Lína 28: / Lína 28: @@
 '''[[Runólfur Sigfússon]].'''<br>
 Runólfur Sigfússon var fæddur 16. febr. 1893 í Stóru-Breiðuvík í Helgustaðahreppi í Reyðarfirði; það er norðan megin í firðinum, austan við mynni Eskifjarðar. Hann varð sjómaður ungur að árum, fyrst á árabátum og síðar vélbátum. Hann var með báta fyrir austan og fiskaði ágætlega, en var líka í transporti milli fjarða.<br>
-Eins og margir Austfirðingar fór Runólfur til Eyja yfir vetrarvertíðina og réri þar. Hann var m.a. vélstjóri með [[Sigurður Oddsson|Sigurði Oddssyni]] í Skuld. Honum bauðst svo formennska á Kap árið 1925, en góður kunningsskapur var með þeim nágrönnum, Sigurði í Skuld og Jóni í Hlíð sem gerði út Kapina. Runólfur tók sig því upp með eiginkonu og fjögur börn og fluttist til Eyja síðla árs 1924. Eftir formennsku á Kap vertíðina 1925 tók hann við Tjaldi 1926 og 1927, bát sem [[Ólafur Auðunsson]] í [[Þinghóll|Þinghól]] átti, en var á síld fyrir norðan á sumrin, stundum skipstjóri, stundum vélstjóri hjá öðrum. Skipstjóri á Olgu, sem Guðmundur á Háeyri átti, var hann 1928 og tók svo 1929 við Hilmi VE 282. Hann átti hlut í bátnum. Hilmir var með ónýta vél og dró ekki til hafnar þegar var austan hvassviðri, komst kannski upp undir [[Hamarinn]] eða [[Eiðið]] og varð að halda sig þar þangað til að veðrum slotaði. Það gekk illa um veturinn. Bátnum var lagt við ból sitt á legunni um lokin 11. maí. Runólfur hætti þá útgerð með sameignarmönnum sínum en fékk á sig skuldabagga og missti húseign sína, Kirkjuveg 82.<br>
+Eins og margir Austfirðingar fór Runólfur til Eyja yfir vetrarvertíðina og réri þar. Hann var m.a. vélstjóri með [[Sigurður Oddsson|Sigurði Oddssyni]] í [[Skuld.]] Honum bauðst svo formennska á Kap árið 1925, en góður kunningsskapur var með þeim nágrönnum, Sigurði í Skuld og Jóni í Hlíð sem gerði út Kapina. Runólfur tók sig því upp með eiginkonu og fjögur börn og fluttist til Eyja síðla árs 1924. Eftir formennsku á Kap vertíðina 1925 tók hann við Tjaldi 1926 og 1927, bát sem [[Ólafur Auðunsson]] í [[Þinghóll|Þinghól]] átti, en var á síld fyrir norðan á sumrin, stundum skipstjóri, stundum vélstjóri hjá öðrum. Skipstjóri á Olgu, sem Guðmundur á Háeyri átti, var hann 1928 og tók svo 1929 við Hilmi VE 282. Hann átti hlut í bátnum. Hilmir var með ónýta vél og dró ekki til hafnar þegar var austan hvassviðri, komst kannski upp undir [[Hamarinn]] eða [[Eiðið]] og varð að halda sig þar þangað til að veðrum slotaði. Það gekk illa um veturinn. Bátnum var lagt við ból sitt á legunni um lokin 11. maí. Runólfur hætti þá útgerð með sameignarmönnum sínum en fékk á sig skuldabagga og missti húseign sína, Kirkjuveg 82.<br>
-Vertíðina 1930 var hann formaður með Kára Sölmundarson og 1931 með Magnús VE 210. Þetta voru bátar sem [[Gunnar Ólafsson]] á [[Tanginn|Tanganum]] átti og gerði út. Þá tekur hann vertíðina 1932 við Snyg VE 247 („Snugg“ eins og Einar ber það fram) sem Tangamenn áttu líka. Það var 27 tonna bátur sem var upphaflega smíðaður í Noregi, og gekk lengi fyrir vestan, á Bíldudal m.a., og síðar fyrir norðan, og var lengdur þar og endurbyggður. „Hann var áður skúta með einu mastri. Þeir [[Þórður H. Gíslason]] og [[Ottóníus Árnason]] keyptu hann til Eyja 1924, frá Eskifirði“ segir Einar. Runólfur var með Snyg á vetrarvertíðum 1932 og meðan heilsan leyfði, fram til vertíðarloka 1935. Sumarið 1935 leigði [[Gunnar Guðjónsson]] á [[Kirkjubær|Kirkjubæ]] Snyg og var á reknetum við Suðurströndina. En svo illa tókst til að báturinn sló úr sér. Þeir voru skammt undan landi, voru að koman vestan að í austan hvassviðri og fóru þess vegna grunnslóð. Gunnari tókst að sigla bátnum upp í fjöru, Ragnheiðarstaðarfjöru í Flóa, og mannbjörg varð. Þeir hirtu úr honum vélina, öfluga vél, og hún var sett í Geir goða. Með þann bát átti Runólfur að vera vertíðina 1936, var búinn að fullráða skipshöfn, þar á meðal Einar, son sinn, en Runólfur komst aldrei á sjó meira. Óskar Gíslason frá Skálholti tók við bátnum. Runólfur var fyrst lagður inn á spítala í Eyjum og síðar í Reykjavík og þar lést hann á
+Vertíðina 1930 var hann formaður með Kára Sölmundarson og 1931 með Magnús VE 210. Þetta voru bátar sem [[Gunnar Ólafsson]] á [[Tanginn|Tanganum]] átti og gerði út. Þá tekur hann vertíðina 1932 við Snyg VE 247 („Snugg“ eins og Einar ber það fram) sem Tangamenn áttu líka. Það var 27 tonna bátur sem var upphaflega smíðaður í Noregi, og gekk lengi fyrir vestan, á Bíldudal m.a., og síðar fyrir norðan, og var lengdur þar og endurbyggður. „Hann var áður skúta með einu mastri. Þeir [[Þórður H. Gíslason]] og [[Ottóníus Árnason]] keyptu hann til Eyja 1924, frá Eskifirði“ segir Einar. Runólfur var með Snyg á vetrarvertíðum 1932 og meðan heilsan leyfði, fram til vertíðarloka 1935. Sumarið 1935 leigði [[Gunnar Guðjónsson]] á [[Kirkjubær|Kirkjubæ]] Snyg og var á reknetum við Suðurströndina. En svo illa tókst til að báturinn sló úr sér. Þeir voru skammt undan landi, voru að koman vestan að í austan hvassviðri og fóru þess vegna grunnslóð. Gunnari tókst að sigla bátnum upp í fjöru, Ragnheiðarstaðarfjöru í Flóa, og mannbjörg varð. Þeir hirtu úr honum vélina, öfluga vél, og hún var sett í Geir goða. Með þann bát átti Runólfur að vera vertíðina 1936, var búinn að fullráða skipshöfn, þar á meðal Einar, son sinn, en Runólfur komst aldrei á sjó meira. [[Óskar Gíslason]] frá Skálholti tók við bátnum. Runólfur var fyrst lagður inn á spítala í Eyjum og síðar í Reykjavík og þar lést hann á Landakoti 25. september 1936.<br><br>

Karibjarna2: Ný síða: '''HELGI BERNÓDUSSON'''

'''Farsæll Eyjaskipstjóri:'''
'''[[Einar Runólfsson...

2017-03-22T11:02:15Z

Ný síða: <center>'''HELGI BERNÓDUSSON'''</center> <big><big><big><center>'''Farsæll Eyjaskipstjóri:'''</center></big></big></big> <big><big><big><center>'''[[Einar Runólfsson...

Ný síða

<center>'''HELGI BERNÓDUSSON'''</center> 

<big><big><big><center>'''Farsæll Eyjaskipstjóri:'''</center></big></big></big> 
<big><big><big><center>'''[[Einar Runólfsson]]'''</center></big></big></big> 

::::::Einar af keppni æskumanns 
::::::Ísleifi af hrönnum beitir. 
::::::Aflasæld og heppni hans 
::::::hróður með réttu veitir. 
Þannig yrkir [[Loftur Guðmundsson]] í Formannavísum frá 1944 um Einar Runólfsson á Velli, þá skipstjóra á Ísleifi. Einar var einn farsælasti og fengsælasti skipstjóri Eyjaflotans á blómatíma útgerðar í Vestmannaeyjum um miðbik síðustu aldar, 1940-1960. Hann er nú hátt á níræðisaldri, en er vel ern, hugurinn skýr, minnið ótrúlega traust og dómgreindin óbiluð. Þótt heilsan sé ekki fullkomin er Einar vel á sig kominn, hugsar um sig sjálfur í íbúð sinni á Digranesvegi 36 í Kópavogi þar sem hann hefur búið síðan hann fluttist frá Eyjum 1964. Einar varð ekkjumaður á síðasta ári þegar Vilborg („Monna“), eiginkona hans, lést eftir 64 ára sambúð. 
Einar var vel metinn í sinni stétt í Vestmannaeyjum, öflugur fiskimaður og öruggur og eftirsóttur sjómaður. Skipstjórnarsaga hans var nær áfallalaus, og hann naut virðingar samborgara sinna fyrir prúðmennsku og hógværð. Faðir hans var skipstjóri og synir hans urðu sjómenn. Þrjá ættliði úr fjölskyldunni má finna í Skipstjóra- og stýrimannatali, Runólf, Einar og Atla! Og Hlöðver, yngri sonur Einars, var virkur í félags- og öryggismálum sinnar stéttar, vélstjóranna. 
'''Austfirðingur kemur til Eyja.''' 
Einar er Austfirðingur að ætt, fæddur á Seyðisfirði á jóladag 1918 þegar aðeins nokkrar vikur voru liðnar frá lokum fyrri heimsstyrjaldar. Hann fluttist til Vestmannaeyja með foreldrum sínum 5 ára gamall, síðla árs 1924. Hann segist ekki muna mikið úr æsku sinni á Seyðisfirði, en eiga margar minningar frá Austurlandi síðar, t.d. þegar hann var sendur austur á firði, Vopnafjörð, fyrir fermingu og eins þegar hann var á bátum fyrir austan síðar á ævinni. „Það var uppgangur á Austfjörðum í byrjun aldarinnar, en orðin stöðnun þar þegar hér var komið og meiri möguleikar í Vestmannaeyjum þar sem allt var á fullri ferð á þessum tíma. Faðir minn var kunnugur þar því að hann var á vetrarvertíðum í Eyjum nokkur ár áður en við fluttumst þangað og móðir mín hafði verið búsett þar um tíma. Eins komu Eyjamenn oft austur á sumrin á þessum árum til róðra og kynntust mönnum þar eystra vel.“ 
Foreldrar Einars voru þau Runólfur Sigfússon og Friðrikka Einarsdóttir. Þau bjuggu fyrst í Eyjum hjá [[Jón Jónsson|Jóni Jónssyni]] í [[Hlíð]] og [[Þórunn Snorradóttir|Þórunni Snorradóttur]], konu hans, en Runólfur hóf skipstjóraferil sinn í Vestmannaeyjum vertíðina 1925 á Kap sem Jón gerði út. Einar segist muna vel eftir sér í Hlíð.
„Ég man vel eftir því þegar við fluttumst til Eyja haustið 1924. Ég var á 6. ári. Við komum að austan með Esjunni og Jón í Hlíð kom út á Víkina á árabát að sækja okkur. Veðrið var gott þennan dag og ég man eftir Hreggviði, syni Jóns, í árabátnum.“ 
'''Upp og niður.''' 
Eftir vetrardvöl í Hlíð bjó fjölskyldan á ýmsum stöðum í Vestmannaeyjum, fyrst í [[Langihvammur|Langahvammi]], Kirkjuvegi 41, og var þar meðan Runólfur byggði hús við Kirkjuveg 82 og kallaði „[[Breiðuvík]]“ eftir fæðingarstað sínum. Hefði þá mátt ætla að brautin væri bein hjá þeim, en svo var sannarlega ekki. Runólfur var útgerðarmaður og hann varð fyrir áföllum, lenti í skuldabasli um 1930 og missti aleiguna. Þau hjón og börn þeirra fóru því enn á flæking. Þau fluttust þá að Sæbóli, við Strandveg 50, kallað „[[Jacobsenshús]]“ eftir norskum skipstjóra sem byggði það og bjó þar um tíma. Þetta hús var síðar brotið niður og látið víkja fyrir Strandvegi. 
Enn gaf á hjá fjölskyldunni fáum árum seinna því að Runólfur veiktist þá af krabbameini, rúmlega fertugur að aldri, og lést haustið 1936. Friðrikka, kona hans, var orðin ekkja í annað sinn. En nú stóð hún ekki ein, því að börn hennar voru að komast á legg og gátu hjálpað henni við framfærsluna og annað sem fellur til á stóru heimili. 
Eftir lát Runólfs fluttist fjölskyldan í leiguhúsnæði á [[Berg|Bergi]] við Bárustíg, en það hús var síðar flutt þegar Miðstræti var framlengt til vesturs og sett niður við „Reglubraut“. Þau leigðu síðar á [[Vellir|Velli]], Kirkjuvegi 23, en eigandinn, Elsa Ólafsdóttir, bjó þá tímabundið í Reykjavík hjá Unni, dóttur sinni. Því næst fóru þau að [[Vegberg|Vegbergi]], Skólaveg 32, og loks í [[Fagurlyst]], Urðaveg 16, sem þá var í eigu [[Jóhann Þ. Jósefsson|Jóhanns Þ. Jósefssonar]] alþingismanns. Svona var ástandið í Eyjum á þessum tíma, mikið húsnæðisleysi og óvissa fyrir það fólk sem ekki átti húseign. Síðar tókst þeim, þegar Einar var orðinn fullgildur sjómaður, að festa kaup á [[Birtingarholt|Birtingarholti]], við Vestmannabraut 61, eystri enda þess húss. Það var hálf eignin á móti [[Ingvar Þórólfsson|lngvari Þórólfssyni]] sem bjó með fjölskyldu sinni í vestri endanum. Birtingarholt er horfið núna. [[Heiðarbrún]] stóð austan við það en [[Oddi]] vestan við. 
'''Friðrikka Einarsdóttir.''' 
Friðrikka Ingibjörg, móðir Einars, var fædd 22. febr. 1890 á Seyðisfirði. Leið hennar lá til Vestmannaeyja eins og margra annarra ungra austfirskra stúlkna. Hún kom þangað 1908, 18 ára gömul. Hún giftist þar [[Ágúst Scheving|Ágústi Scheving]] frá [[Vilborgarstaðir|Vilborgarstöðum]], syni Vigfúsar Schevings og Friðrikku Sighvatsdóttur. Ágúst var fæddur 1888, varð ungur sjómaður, fyrst á áraskipum, en síðar á vélbátum, og formaður á „Haffrú“ sem hann átti með föður sínum og fleirum. Þau Ágúst eignuðust tvo syni, Friðrik Vigfús, f. 1910, og Harald, f. 1912. Ágúst veiktist og lést aðeins 24 ára gamall í lok mars 1913. Þá höfðu þau misst eldri son sinn, tveggja ára gamlan.
Þungur var skapadómur Friðrikku, orðin ekkja 23 ára gömul. Hún hélt til æskustöðva sinna á Seyðisfirði á ný, árið 1913, „einstæðingur“ eins og Einar, sonur hennar, orðar það og þar lést Haraldur, yngri sonur hennar, ári síðar, tveggja ára. 
„Mynd af Ágústi fylgdi mömmu allatíð, hún hékk í svefnherbergi hennar, svo og mynd af öðrum drengnum“ segir Einar. „Og við höfðum alltaf gott samband við Schevingfólkið í Eyjum, fórum í heimsóknir í [[Heiðarhvammur|Heiðarhvamm]] til Sigfúsar, bróður Ágústs, og Sesselju, konu hans, og héldum jafnan góðum kunningsskap við það fólk.“ 
En Friðrikka lét ekki bugast, hún vann fyrir sér næstu árin á Seyðisfirði uns hún giftist á ný síðari manni sínum, Runólfi Sigfússyni. „Vera má að þau hafi fyrst kynnst í Vestmannaeyjum“ segir Einar, „en þá hafa þau kynni eflst þegar þau hittust á ný fyrir austan.“ 
Þau eignuðust sex börn: Oddný var elst, fædd 1916; hún lést fyrir skömmu. Einar er annar í röðinni, f. 1918, þá Sigfríð, f. 1920, giftist [[Alfreð Einarsson|Alfreð Einarssyni]] sjómanni, síðar yfirverkstjóra í [[Hraðfrystistöð Vestmannaeyja]] og síðast verksmiðjustjóra í Lifrarsamlagi Vestmannaeyja. Sigfríð var tvíburi, en systir hennar, sem var skírð Hulda, dó í frumbernsku. Næstur var Gústaf, f. 1922, sjómaður. Hann var giftur Huldu Hallgrímsdóttur sem oftast var kennd við húsið [[Bjarmi|Bjarma]]. Gústaf fórst í Helgaslysinu ægilega við Faxasker í ársbyrjun 1950, en hann var 2. vélstjóri þar um borð. Fjórar myndarlegar dætur misstu þar föður sinn, innan við þrítugt. Dagmar (Dagga) er fædd 1926. Hún býr í Columbus, Indiana, í Bandaríkjunum þangað sem hún fluttist ung að árum með manni sínum sem var hermaður hér á landi í stríðinu, en síðar vel metinn skólameistari í Columbus. Yngstur barna Friðrikku og Runólfs er Sævaldur, sjómaður frá ungum aldri, var m.a. síðar stýrimaður hjá Einari á Sídon. Hann bjó fyrst í [[Brautarholt|Brautarholti]] í Vestmannaeyjum en fluttist um 1960 í Kópavog; var lengi á togurum og við ýmis störf í landi. Kona hans er Sigurbirna Hafliðadóttir. 
Friðrikka var hæg kona og hlý í viðmóti. Á seinni árum héldu þær mæðgur, hún og Oddný, heimili saman og hjá þeim ólst upp Friðrik Jósepsson, sonur Oddnýjar, fyrst á Fífilgötu 2, síðar í Miðstræti 14 og loks í Blokkinni fram að eldgosinu 1973. Skrifari þessa þáttar er jafnaldri Friðriks og æskufélagi og varð heimagangur hjá Friðrikku um árabil. Hún var umvafin kyrrð og virðuleika þar sem hún sat jafnan í stofu sinni og sinnti hannyrðum, og leit stundum í dönsku blöðin. Hún vék oft góðum orðum, og stundum góðum bitum, að fjölmennri vinasveit Friðriks nafna síns, ungum sveinum sem fóru ekki alltaf hljóðalaust um hús. Friðrikka lést 1979 í Reykjavík, nær níræð að aldri. 
'''[[Runólfur Sigfússon]].''' 
Runólfur Sigfússon var fæddur 16. febr. 1893 í Stóru-Breiðuvík í Helgustaðahreppi í Reyðarfirði; það er norðan megin í firðinum, austan við mynni Eskifjarðar. Hann varð sjómaður ungur að árum, fyrst á árabátum og síðar vélbátum. Hann var með báta fyrir austan og fiskaði ágætlega, en var líka í transporti milli fjarða. 
Eins og margir Austfirðingar fór Runólfur til Eyja yfir vetrarvertíðina og réri þar. Hann var m.a. vélstjóri með [[Sigurður Oddsson|Sigurði Oddssyni]] í Skuld. Honum bauðst svo formennska á Kap árið 1925, en góður kunningsskapur var með þeim nágrönnum, Sigurði í Skuld og Jóni í Hlíð sem gerði út Kapina. Runólfur tók sig því upp með eiginkonu og fjögur börn og fluttist til Eyja síðla árs 1924. Eftir formennsku á Kap vertíðina 1925 tók hann við Tjaldi 1926 og 1927, bát sem [[Ólafur Auðunsson]] í [[Þinghóll|Þinghól]] átti, en var á síld fyrir norðan á sumrin, stundum skipstjóri, stundum vélstjóri hjá öðrum. Skipstjóri á Olgu, sem Guðmundur á Háeyri átti, var hann 1928 og tók svo 1929 við Hilmi VE 282. Hann átti hlut í bátnum. Hilmir var með ónýta vél og dró ekki til hafnar þegar var austan hvassviðri, komst kannski upp undir [[Hamarinn]] eða [[Eiðið]] og varð að halda sig þar þangað til að veðrum slotaði. Það gekk illa um veturinn. Bátnum var lagt við ból sitt á legunni um lokin 11. maí. Runólfur hætti þá útgerð með sameignarmönnum sínum en fékk á sig skuldabagga og missti húseign sína, Kirkjuveg 82. 
Vertíðina 1930 var hann formaður með Kára Sölmundarson og 1931 með Magnús VE 210. Þetta voru bátar sem [[Gunnar Ólafsson]] á [[Tanginn|Tanganum]] átti og gerði út. Þá tekur hann vertíðina 1932 við Snyg VE 247 („Snugg“ eins og Einar ber það fram) sem Tangamenn áttu líka. Það var 27 tonna bátur sem var upphaflega smíðaður í Noregi, og gekk lengi fyrir vestan, á Bíldudal m.a., og síðar fyrir norðan, og var lengdur þar og endurbyggður. „Hann var áður skúta með einu mastri. Þeir [[Þórður H. Gíslason]] og [[Ottóníus Árnason]] keyptu hann til Eyja 1924, frá Eskifirði“ segir Einar. Runólfur var með Snyg á vetrarvertíðum 1932 og meðan heilsan leyfði, fram til vertíðarloka 1935. Sumarið 1935 leigði [[Gunnar Guðjónsson]] á [[Kirkjubær|Kirkjubæ]] Snyg og var á reknetum við Suðurströndina. En svo illa tókst til að báturinn sló úr sér. Þeir voru skammt undan landi, voru að koman vestan að í austan hvassviðri og fóru þess vegna grunnslóð. Gunnari tókst að sigla bátnum upp í fjöru, Ragnheiðarstaðarfjöru í Flóa, og mannbjörg varð. Þeir hirtu úr honum vélina, öfluga vél, og hún var sett í Geir goða. Með þann bát átti Runólfur að vera vertíðina 1936, var búinn að fullráða skipshöfn, þar á meðal Einar, son sinn, en Runólfur komst aldrei á sjó meira. Óskar Gíslason frá Skálholti tók við bátnum. Runólfur var fyrst lagður inn á spítala í Eyjum og síðar í Reykjavík og þar lést hann á

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 2006/Farsæll Eyjaskipstjóri - Einar Runólfsson - Breytingaskrá

Viglundur á 10. janúar 2020 kl. 14:20

Vpj1985 á 21. júlí 2017 kl. 16:06

Karibjarna2 á 23. mars 2017 kl. 09:01

Karibjarna2 á 23. mars 2017 kl. 08:34

Karibjarna2 á 22. mars 2017 kl. 12:03

Karibjarna2 á 22. mars 2017 kl. 11:39

Karibjarna2: Ný síða: '''HELGI BERNÓDUSSON''' '''Farsæll Eyjaskipstjóri:''' '''[[Einar Runólfsson...

Karibjarna2: Ný síða: '''HELGI BERNÓDUSSON'''

'''Farsæll Eyjaskipstjóri:'''
'''[[Einar Runólfsson...