Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1985/ Samtíningur og sitthvað um handfæri - Breytingaskrá

Vpj1985 á 17. júlí 2019 kl. 15:50

2019-07-17T15:50:33Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 17. júlí 2019 kl. 15:50
Lína 1:		Lína 1:
	<big><center>'''[[Eyjólfur Gíslason (Bessastöðum)\|Eyjólfur Gíslason]] frá [[Bessastaðir\|Bessastöðum]]:'''</center></big><br>		<big><center>'''[[Eyjólfur Gíslason (Bessastöðum)\|Eyjólfur Gíslason]] frá [[Bessastaðir\|Bessastöðum]]:'''</center></big><br>
	<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center><br>		<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center></big></big><br>
	[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.11.55.png\|300px\|thumb\|Eyjólfur Gíslason, Bessastöðum.]]		[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.11.55.png\|300px\|thumb\|Eyjólfur Gíslason, Bessastöðum.]]
	[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.12.13.png\|300px\|thumb\|Fœri með hálfteina sökku. Teiknað eftir færi í Byggðasafni Vestmannaeyja.]]		[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.12.13.png\|300px\|thumb\|Fœri með hálfteina sökku. Teiknað eftir færi í Byggðasafni Vestmannaeyja.]]

Vpj1985 á 17. júlí 2019 kl. 15:48

2019-07-17T15:48:46Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 17. júlí 2019 kl. 15:48
Lína 1:		Lína 1:
	<big><center>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</center></big><br>		<big><center>'''[[Eyjólfur Gíslason (Bessastöðum)\|Eyjólfur Gíslason]] frá [[Bessastaðir\|Bessastöðum]]:'''</center></big><br>
	<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center><br>		<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center><br>
	[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.11.55.png\|300px\|thumb\|Eyjólfur Gíslason, Bessastöðum.]]		[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.11.55.png\|300px\|thumb\|Eyjólfur Gíslason, Bessastöðum.]]

Vpj1985 á 17. júlí 2019 kl. 15:41

2019-07-17T15:41:39Z

Mardis94 á 29. ágúst 2017 kl. 09:23

2017-08-29T09:23:20Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 29. ágúst 2017 kl. 09:23
Lína 1:		Lína 1:
	<big><center>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</center></big><br>		<big><center>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</center></big><br>
	<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center></big></big><br>		<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center></big></big><br>
			[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.11.55.png\|300px\|thumb\|Eyjólfur Gíslason, Bessastöðum.]]
			[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.12.13.png\|300px\|thumb\|Fœri með hálfteina sökku. Teiknað eftir færi í Byggðasafni Vestmannaeyja.]]
			[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.12.26.png\|300px\|thumb\|Vaðsteinn (1:3). Þeir voru oft kúptir og sporöskjulaga.]]
			[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.12.41.png\|300px\|thumb\|Handfæri með vaðsteini (1:12). Myndin eftir fyrirmynd í Byggðasafni Vestmannaeyja]]
			[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.13.12.png\|300px\|thumb\|Færi með ballans sökku. (Ledda með heilás (1:12)). Teiknað eftir færi í Byggðasafni Vestmannaeyja.]]
	Alla þá löngu tíð sem róið var með handifæri var keipað fyrir fisk þegar að búið var að taka grunnmál. ''Grunnmál'' var það kallað að lyfta öngli og sökku (eða vaðsteini) vel fríu frá sjávarbotni og allt upp í hálfan faðm á hraunbotni. Að keipa fyrir fisk var það að hreyfa færið með vissu millibili og finna hvort fiskur var nærri og reyna að festa hann á krókinn sem hnýttur var á enda öngultaumsins. ''Öngultaumur'' mun oftast hafa verið um einn metri á lengd og var hnýtt neðan í sökkuna eða ''vaðsteininn'', en vaðsteinar voru notaðir í Eyjum fram á seinni hluta nítjándu aldar. Í öllum ''pott-'' og ''blýsökkum'' var gat til beggja enda um ca. 2 til 3 sm. ummáls og í það var látin smá skinnreim úr nautshúð, með smá langskurði til beggja enda, og þar var færinu og öngultaumnum hnýtt og þessar skinnpjötlur þá nefndar ''forsendur'': lágu þær einfaldar í sökkugatinu en tvöfaldar þar sem færinu og taumnum var hnýtt. Oft kom það fyrir að öngultaumurinn vafðist um sökkuna og varð þá ekki fisks vart og var það kallað ''að vera uppundinn'' og þá komist svo að orði, ef menn hofðu upp færi sitt til að gæta að því. „Ekki var von að ég yrði var að vera svona þræl uppundinn.“<br>		Alla þá löngu tíð sem róið var með handifæri var keipað fyrir fisk þegar að búið var að taka grunnmál. ''Grunnmál'' var það kallað að lyfta öngli og sökku (eða vaðsteini) vel fríu frá sjávarbotni og allt upp í hálfan faðm á hraunbotni. Að keipa fyrir fisk var það að hreyfa færið með vissu millibili og finna hvort fiskur var nærri og reyna að festa hann á krókinn sem hnýttur var á enda öngultaumsins. ''Öngultaumur'' mun oftast hafa verið um einn metri á lengd og var hnýtt neðan í sökkuna eða ''vaðsteininn'', en vaðsteinar voru notaðir í Eyjum fram á seinni hluta nítjándu aldar. Í öllum ''pott-'' og ''blýsökkum'' var gat til beggja enda um ca. 2 til 3 sm. ummáls og í það var látin smá skinnreim úr nautshúð, með smá langskurði til beggja enda, og þar var færinu og öngultaumnum hnýtt og þessar skinnpjötlur þá nefndar ''forsendur'': lágu þær einfaldar í sökkugatinu en tvöfaldar þar sem færinu og taumnum var hnýtt. Oft kom það fyrir að öngultaumurinn vafðist um sökkuna og varð þá ekki fisks vart og var það kallað ''að vera uppundinn'' og þá komist svo að orði, ef menn hofðu upp færi sitt til að gæta að því. „Ekki var von að ég yrði var að vera svona þræl uppundinn.“<br>
	Um og eftir 1910 fóru menn að nota ''hálfteina sökkur'' sem svo voru þá kallaðar. Járnteinn. ca. 20 til 25 sm. langur, var rekinn inn í blýsökkurnar neðan til og var teinninn festur vel þar. Á enda teinsins var beygt auga		Um og eftir 1910 fóru menn að nota ''hálfteina sökkur'' sem svo voru þá kallaðar. Járnteinn. ca. 20 til 25 sm. langur, var rekinn inn í blýsökkurnar neðan til og var teinninn festur vel þar. Á enda teinsins var beygt auga

Valli á 6. apríl 2017 kl. 14:01

2017-04-06T14:01:27Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 6. apríl 2017 kl. 14:01
Lína 1:		Lína 1:
	<big><center>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</center></big><br>		<big><center>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</center></big><br>
	<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center></big></big><br>		<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center></big></big><br>
	Alla þá löngu tíð sem róið var með ~~hami¬færi~~ var keipað fyrir fisk þegar ~~ac)~~ búið var að taka ~~grunnrnal~~. ~~Grunnrnú/~~ var það kallað að lyfta öngli og sökku (eða vaðsteini) vel fríu frá sjávarbotni og allt upp í hálfan faðm á hraunbotni. Að keipa fyrir fisk var það að hreyfa færið ~~met)~~ vissu millibili og finna hvort fiskur var nærri og reyna að festa hann á krókinn sem hnýttur var á enda ~~öngul¬taumsins~~. Öngultaumur mun oftast hafa verið um einn metri á lengd og var hnýtt neðan í sökkuna eða vaðsteininn, en ~~vað¬steinar~~ voru notaðir í Eyjum fram á seinni hluta nítjándu aldar. Í öllum pott- og ~~hl_v¬sökkum~~ var gat til beggja enda um ca. 2 til J sm. ~~urrimáls~~ og í það var látin smá skinnreim úr nautshúð. með smá ~~langskun)]~~ til beggja enda. og þar var færinu og öngultaumnum hnýtt og þessar skinnpjötlur þá nefndar ~~jór¬sendur~~: ~~lúgu~~ þær einfaldar í sökkugatinu en tvöfaldar þar sem færinu og taumnum var ~~hnvtt~~. Oft kom það fyrir að öngultaumurinn vafðist um sökkuna og ~~van)~~ þá ekki fisks vart og var það kallað að vera uppundinn og þá komist svo að orði, ef menn hofðu upp færi sitt til að gæta að því .~~.. Ekki~~ var von að ég yrði var að vera svona þræl uppundinn."		Alla þá löngu tíð sem róið var með handifæri var keipað fyrir fisk þegar að búið var að taka grunnmál. ''Grunnmál'' var það kallað að lyfta öngli og sökku (eða vaðsteini) vel fríu frá sjávarbotni og allt upp í hálfan faðm á hraunbotni. Að keipa fyrir fisk var það að hreyfa færið með vissu millibili og finna hvort fiskur var nærri og reyna að festa hann á krókinn sem hnýttur var á enda öngultaumsins. ''Öngultaumur'' mun oftast hafa verið um einn metri á lengd og var hnýtt neðan í sökkuna eða ''vaðsteininn'', en vaðsteinar voru notaðir í Eyjum fram á seinni hluta nítjándu aldar. Í öllum ''pott-'' og ''blýsökkum'' var gat til beggja enda um ca. 2 til 3 sm. ummáls og í það var látin smá skinnreim úr nautshúð, með smá langskurði til beggja enda, og þar var færinu og öngultaumnum hnýtt og þessar skinnpjötlur þá nefndar ''forsendur'': lágu þær einfaldar í sökkugatinu en tvöfaldar þar sem færinu og taumnum var hnýtt. Oft kom það fyrir að öngultaumurinn vafðist um sökkuna og varð þá ekki fisks vart og var það kallað ''að vera uppundinn'' og þá komist svo að orði, ef menn hofðu upp færi sitt til að gæta að því. „Ekki var von að ég yrði var að vera svona þræl uppundinn.“<br>
	Um og eftir 1910 fóru menn að nota hálfteina sökkur sem ~~SVl1~~ voru þá kallaðar. Járnteinn. ca. 20 til 25 sm. langur. var rekinn inn í ~~blvsökkurnar~~ neðan til ~~O!!~~ var teinninn festur ~~v~l~~ þar. Á enda teinsins var ~~heygt~~ auga		Um og eftir 1910 fóru menn að nota ''hálfteina sökkur'' sem svo voru þá kallaðar. Járnteinn. ca. 20 til 25 sm. langur, var rekinn inn í blýsökkurnar neðan til og var teinninn festur vel þar. Á enda teinsins var beygt auga
	sem sigurnagli var í og var efri enda ~~öngul¬taumsíns~~ hnýtt í hann og nú vafði taumurinn sig ekki upp á sökkuna. Stuttu seinna fóru menn svo að nota ~~hailans~~-sökkur svo ~~kall¬aðar~~. Þær voru þannig að ~~stáljarntcinn.~~ ca. 60 sm. langur. lá í gegnum þær og var ~~öngul¬taumur~~ í hvorum enda teinsins. svo að nú var hægt að draga tvo fiska í einu. Teinarnir voru álíka að sverleika og steypustyrktarjárn. Þannig handfæri höfðu þá franskar og ~~fær¬eyskar~~ fiskiskútur notað í fleiri ár við Eyjar.		sem sigurnagli var í og var efri enda öngultaumsíns hnýtt í hann og nú vafði taumurinn sig ekki upp á sökkuna. Stuttu seinna fóru menn svo að nota ''ballans-sökkur'' svo kallaðar. Þær voru þannig að stáljárnteinn, ca. 60 sm. langur, lá í gegnum þær og var öngultaumur í hvorum enda teinsins, svo að nú var hægt að draga tvo fiska í einu. Teinarnir voru álíka að sverleika og steypustyrktarjárn. Þannig handfæri höfðu þá franskar og færeyskar fiskiskútur notað í fleiri ár við Eyjar.
	.Að draga upp handfæri án þess að ~~korna~~ með fisk var kallað ~~ac)~~ draga koppgjörð, Mjög var það misjafnt. hve menn voru ~~fiskrnr.~~ sem kallað var. og var sagt um þá menn sem fisknir voru: Hann er bráðfiskinn og hann er lúsfiskinn og ~~lúrjiskinn~~, en það voru menn sem voru að draga einn og einn		Að draga upp handfæri án þess að koma með fisk var kallað ''að draga koppgjörð'', Mjög var það misjafnt. hve menn voru fisknir, sem kallað var, og var sagt um þá menn sem fisknir voru: Hann er ''bráðfiskinn'' og hann er ''lúsfiskinn'' og ''lúrfiskinn'', en það voru menn sem voru að draga einn og einn fisk í tregfiski, þegar aðrir urðu ekki varir. En þeim, sem gekk illa að ná í fisk, voru kallaðir ''fiskifælur'' og urðu þá víst oftast að vera í andófinu sem þótti ekki nein virðingarstaða þó oftast væri þar erfiðara en hjá færamönnunum.<br>
	~~SJÓMANNADAGSBI.AÐ VESTMANNAEY.!,\~~		Alla tíð mun það hafa verið föst venja í Eyjum, og sennilega í fleiri veiðistöðum, að þegar róið var með handfæri og keipað var fyrir fisk ''að leggja undir'' sem kallað var í tregfiski. En það var að andófsmaður eða menn, sem ætíð voru tveir eða fleiri á vetrarvertíðarskipunum („Því eftir því. sem alda vex, árar fjölga á borði“) áttu að tilnefna unga og eigulega stúlku og skyldi hennar njóta sá sem fyrstur drægi fisk. En svo var líka oft höfð með gömul og leiðinleg kerling og hana fékk sá er síðastur varð til að draga fisk. Þetta gaman hafði oft orðið mikil keppni milli yngri manna. Ef ekki varð fisks vart þar sem rennt var og leita varð annars staðar, gekk þessi kvennafengur til andófsmanna.<br>
	fisk í tregfiski, þegar aðrir urðu ekki varir. En þeim, sem gekk illa að ná í fisk, voru kallaðir fiskifælur og urðu þá víst oftast að vera í andófinu sem þótti ekki nein virðingarstaða þó oftast væri þar erfiðara en hjá ~~færa¬mönnunum~~.		Hætt var að keipa fyrir fisk þegar nylonfærin komu því að þau voru vafin upp á járn eða aluminium-rúllur sem voru með handsveifum til hvorrar handar, en eru nú tengdar rafmagnsgangráði.<br>
	Alla tíð mun það hafa verið föst venja í Eyjum, og sennilega í fleiri veiðistöðum, að þegar róið var með handfæri og keipað var fyrir fisk að leggja undir sem kallað var í tregfiski. En það var að andófsmaður eða menn, sem ætíð voru tveir eða fleiri á ~~vetrar-vertíðarskipunum~~ (~~,,Því~~ eftir því. sem ~~aida~~ vex, árar ~~tjölga~~ á ~~borði"~~) áttu að tilnefna unga og eigulega stúlku og skyldi hennar		Séra Brynjólfur Jónsson. sem var prestur í Eyjum frá 1858 til 1884, bjó góðu búi á Ofanleiti fyrir ofan Hraun, enda taldist Ofanleitið fjórar jarðir, sem allar áttu sinn leigumála, ásamt fjórum öðrum jörðum fyrir ofan Hraun og voru þær jarðir kallaðar kotin.<br>
	njóta sá sem fyrstur drægi fisk. En svo var líka oft höfð með gömul og leiðinleg kerling og hana fékk sá er síðastur varð til að draga fisk. Þetta gaman hafði oft orðið mikil keppni milli yngri manna. Ef ekki varð fisks vart þar sem rennt var og leita varð annars staðar, gekk þessi kvennafengur til andófsmanna.		Í tíð séra Bryjólfs hafði Ofanleitisheimilið oftast verið mannmargt og ætíð hafði prestur tvo og þrjá vinnumenn. Einn þeirra, sem hafði dvalist þar í mörg ár, hét Einar Ásgrímsson og þótti æði-sérkennilegur í tali og töktum; og var því margt eftir honum haft. Utan vetrarvertíða reru vinnumenn prests, sumur og haust, úr Klaufinni sem var uppsátur otanbyggjararnanna alla tíð. Prestur var vanur að spyrja menn sína frétta þegar þeir komu heim af sjónum og eitt sinn, er hann talaði við Einar, hafði hann sagt: „Mér sýnist þú svo daufur. Einar minn?“. En karlinn svaraði: „Ja, er það furða, prestur góður, helvítið hún Sigga á Steinsstöðum skellti undan mér.“ En Sigríður var vinnukona á Steinsstöðum og hafði verið lögð undir þegar
	Hætt var að keipa fyrir fisk þegar ~~nylon¬færin~~ komu því að þau voru vafin upp á járn eða aluminium-rúllur sem voru með ~~hand¬sveifum~~ til hvorrar handar, en eru nú tengdar rafmagnsgangráði.		Einar varð fyrir óhappinu, að missa sökku og öngul, sem þótti á þeim tíma æði-mikill skaði.<br>
	Séra Brynjólfur Jónsson. sem var prestur í Eyjum frá 1858 til 1884, bjó góðu búi á Ofanleiti fyrir ofan Hraun, enda taldist Ofanleitið fjórar jarðir, sem allar áttu sinn leigumála, ásamt fjórum öðrum jörðum fyrir ofan Hraun og voru þær jarðir kallaðar kotin.
	90
	Í tíð séra Bryjólfs hafði Ofanleitisheimilið oftast verið mannmargt og ætíð hafði prestur tvo og þrjá vinnumenn. Einn þeirra, sem hafði dvalist þar í ~~mörg·~~ ár, hét Einar ~~Ás¬grímsson~~ og þótti æði-sérkennilegur í tali og töktum; og var því margt eftir honum haft. Utan vetrarvertíða reru vinnumenn prests, sumur og haust, úr Klaufinni sem var ~~upp¬sátur~~ otanbyggjararnanna alla tíð. Prestur var vanur að spyrja menn sína frétta þegar þeir komu heim af sjónum. og eitt sinn. er hann
	~~SJÚMANNADAGSBLAÐ VESTMANNAEY.JA~~
	talaði við Einar. hafði hann sagt: ~~,.Mér~~ sýnist þú svo daufur. Einar minn?". En karlinn svaraði: ~~. .Ja.~~ er það furða. prestur góður, helvítið hún Sigga á Steinsstöðum skellti undan mér. .. En Sigríður var vinnukona á Steinsstöðum og hafði verið lögð undir þegar
	Einar varð fyrir óhappinu, að missa sökku og öngul. sem þótti á þeim tíma æði-mikill skaði.
	Ég sendi öllum Vestmanneyingum bestu kveðjur og óskir um ánægjulegan og skemmtilegan sjómannadag.		Ég sendi öllum Vestmanneyingum bestu kveðjur og óskir um ánægjulegan og skemmtilegan sjómannadag.

			{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Valli á 6. apríl 2017 kl. 13:36

2017-04-06T13:36:36Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 6. apríl 2017 kl. 13:36
Lína 1:		Lína 1:
	<big><center>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</~~big~~></~~center~~><br>		<big><center>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</center></big><br>
	<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center></big></big><br>		<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center></big></big><br>
	Alla þá löngu tíð sem róið var með hami¬færi var keipað fyrir fisk þegar ac) búið var að taka grunnrnal. Grunnrnú/ var það kallað að lyfta öngli og sökku (eða vaðsteini) vel fríu frá sjávarbotni og allt upp í hálfan faðm á hraunbotni. Að keipa fyrir fisk var það að hreyfa færið met) vissu millibili og finna hvort fiskur var nærri og reyna að festa hann á krókinn sem hnýttur var á enda öngul¬taumsins. Öngultaumur mun oftast hafa verið um einn metri á lengd og var hnýtt neðan í sökkuna eða vaðsteininn, en vað¬steinar voru notaðir í Eyjum fram á seinni hluta nítjándu aldar. Í öllum pott- og hl_v¬sökkum var gat til beggja enda um ca. 2 til J sm. urrimáls og í það var látin smá skinnreim úr nautshúð. með smá langskun)] til beggja enda. og þar var færinu og öngultaumnum hnýtt og þessar skinnpjötlur þá nefndar jór¬sendur: lúgu þær einfaldar í sökkugatinu en tvöfaldar þar sem færinu og taumnum var hnvtt. Oft kom það fyrir að öngultaumurinn vafðist um sökkuna og van) þá ekki fisks vart og var það kallað að vera uppundinn og þá komist svo að orði, ef menn hofðu upp færi sitt til að gæta að því ... Ekki var von að ég yrði var að vera svona þræl uppundinn."		Alla þá löngu tíð sem róið var með hami¬færi var keipað fyrir fisk þegar ac) búið var að taka grunnrnal. Grunnrnú/ var það kallað að lyfta öngli og sökku (eða vaðsteini) vel fríu frá sjávarbotni og allt upp í hálfan faðm á hraunbotni. Að keipa fyrir fisk var það að hreyfa færið met) vissu millibili og finna hvort fiskur var nærri og reyna að festa hann á krókinn sem hnýttur var á enda öngul¬taumsins. Öngultaumur mun oftast hafa verið um einn metri á lengd og var hnýtt neðan í sökkuna eða vaðsteininn, en vað¬steinar voru notaðir í Eyjum fram á seinni hluta nítjándu aldar. Í öllum pott- og hl_v¬sökkum var gat til beggja enda um ca. 2 til J sm. urrimáls og í það var látin smá skinnreim úr nautshúð. með smá langskun)] til beggja enda. og þar var færinu og öngultaumnum hnýtt og þessar skinnpjötlur þá nefndar jór¬sendur: lúgu þær einfaldar í sökkugatinu en tvöfaldar þar sem færinu og taumnum var hnvtt. Oft kom það fyrir að öngultaumurinn vafðist um sökkuna og van) þá ekki fisks vart og var það kallað að vera uppundinn og þá komist svo að orði, ef menn hofðu upp færi sitt til að gæta að því ... Ekki var von að ég yrði var að vera svona þræl uppundinn."

Valli á 6. apríl 2017 kl. 13:35

2017-04-06T13:35:45Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 6. apríl 2017 kl. 13:35
Lína 1:		Lína 1:
	<big>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</big><br>		<big><center>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</big></center><br>
	<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center></big></big><br>		<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center></big></big><br>
	Alla þá löngu tíð sem róið var með hami¬færi var keipað fyrir fisk þegar ac) búið var að taka grunnrnal. Grunnrnú/ var það kallað að lyfta öngli og sökku (eða vaðsteini) vel fríu frá sjávarbotni og allt upp í hálfan faðm á hraunbotni. Að keipa fyrir fisk var það að hreyfa færið met) vissu millibili og finna hvort fiskur var nærri og reyna að festa hann á krókinn sem hnýttur var á enda öngul¬taumsins. Öngultaumur mun oftast hafa verið um einn metri á lengd og var hnýtt neðan í sökkuna eða vaðsteininn, en vað¬steinar voru notaðir í Eyjum fram á seinni hluta nítjándu aldar. Í öllum pott- og hl_v¬sökkum var gat til beggja enda um ca. 2 til J sm. urrimáls og í það var látin smá skinnreim úr nautshúð. með smá langskun)] til beggja enda. og þar var færinu og öngultaumnum hnýtt og þessar skinnpjötlur þá nefndar jór¬sendur: lúgu þær einfaldar í sökkugatinu en tvöfaldar þar sem færinu og taumnum var hnvtt. Oft kom það fyrir að öngultaumurinn vafðist um sökkuna og van) þá ekki fisks vart og var það kallað að vera uppundinn og þá komist svo að orði, ef menn hofðu upp færi sitt til að gæta að því ... Ekki var von að ég yrði var að vera svona þræl uppundinn."		Alla þá löngu tíð sem róið var með hami¬færi var keipað fyrir fisk þegar ac) búið var að taka grunnrnal. Grunnrnú/ var það kallað að lyfta öngli og sökku (eða vaðsteini) vel fríu frá sjávarbotni og allt upp í hálfan faðm á hraunbotni. Að keipa fyrir fisk var það að hreyfa færið met) vissu millibili og finna hvort fiskur var nærri og reyna að festa hann á krókinn sem hnýttur var á enda öngul¬taumsins. Öngultaumur mun oftast hafa verið um einn metri á lengd og var hnýtt neðan í sökkuna eða vaðsteininn, en vað¬steinar voru notaðir í Eyjum fram á seinni hluta nítjándu aldar. Í öllum pott- og hl_v¬sökkum var gat til beggja enda um ca. 2 til J sm. urrimáls og í það var látin smá skinnreim úr nautshúð. með smá langskun)] til beggja enda. og þar var færinu og öngultaumnum hnýtt og þessar skinnpjötlur þá nefndar jór¬sendur: lúgu þær einfaldar í sökkugatinu en tvöfaldar þar sem færinu og taumnum var hnvtt. Oft kom það fyrir að öngultaumurinn vafðist um sökkuna og van) þá ekki fisks vart og var það kallað að vera uppundinn og þá komist svo að orði, ef menn hofðu upp færi sitt til að gæta að því ... Ekki var von að ég yrði var að vera svona þræl uppundinn."

Valli á 6. apríl 2017 kl. 13:35

2017-04-06T13:35:08Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 6. apríl 2017 kl. 13:35
Lína 1:		Lína 1:
	Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:		<big>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</big><br>
	Samtíningur og sitthvað um handfæri		<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center></big></big><br>
	Alla þá löngu tíð sem róið var með hami¬færi var keipað fyrir fisk þegar ac) búið var að taka grunnrnal. Grunnrnú/ var það kallað að lyfta öngli og sökku (eða vaðsteini) vel fríu frá sjávarbotni og allt upp í hálfan faðm á hraunbotni. Að keipa fyrir fisk var það að hreyfa færið met) vissu millibili og finna hvort fiskur var nærri og reyna að festa hann á krókinn sem hnýttur var á enda öngul¬taumsins. Öngultaumur mun oftast hafa verið um einn metri á lengd og var hnýtt neðan í sökkuna eða vaðsteininn, en vað¬steinar voru notaðir í Eyjum fram á seinni hluta nítjándu aldar. Í öllum pott- og hl_v¬sökkum var gat til beggja enda um ca. 2 til J sm. urrimáls og í það var látin smá skinnreim úr nautshúð. með smá langskun)] til beggja enda. og þar var færinu og öngultaumnum hnýtt og þessar skinnpjötlur þá nefndar jór¬sendur: lúgu þær einfaldar í sökkugatinu en tvöfaldar þar sem færinu og taumnum var hnvtt. Oft kom það fyrir að öngultaumurinn vafðist um sökkuna og van) þá ekki fisks vart og var það kallað að vera uppundinn og þá komist svo að orði, ef menn hofðu upp færi sitt til að gæta að því ... Ekki var von að ég yrði var að vera svona þræl uppundinn."		Alla þá löngu tíð sem róið var með hami¬færi var keipað fyrir fisk þegar ac) búið var að taka grunnrnal. Grunnrnú/ var það kallað að lyfta öngli og sökku (eða vaðsteini) vel fríu frá sjávarbotni og allt upp í hálfan faðm á hraunbotni. Að keipa fyrir fisk var það að hreyfa færið met) vissu millibili og finna hvort fiskur var nærri og reyna að festa hann á krókinn sem hnýttur var á enda öngul¬taumsins. Öngultaumur mun oftast hafa verið um einn metri á lengd og var hnýtt neðan í sökkuna eða vaðsteininn, en vað¬steinar voru notaðir í Eyjum fram á seinni hluta nítjándu aldar. Í öllum pott- og hl_v¬sökkum var gat til beggja enda um ca. 2 til J sm. urrimáls og í það var látin smá skinnreim úr nautshúð. með smá langskun)] til beggja enda. og þar var færinu og öngultaumnum hnýtt og þessar skinnpjötlur þá nefndar jór¬sendur: lúgu þær einfaldar í sökkugatinu en tvöfaldar þar sem færinu og taumnum var hnvtt. Oft kom það fyrir að öngultaumurinn vafðist um sökkuna og van) þá ekki fisks vart og var það kallað að vera uppundinn og þá komist svo að orði, ef menn hofðu upp færi sitt til að gæta að því ... Ekki var von að ég yrði var að vera svona þræl uppundinn."
	Um og eftir 1910 fóru menn að nota hálfteina sökkur sem SVl1 voru þá kallaðar. Járnteinn. ca. 20 til 25 sm. langur. var rekinn inn í blvsökkurnar neðan til O!! var teinninn festur v~l þar. Á enda teinsins var heygt auga		Um og eftir 1910 fóru menn að nota hálfteina sökkur sem SVl1 voru þá kallaðar. Járnteinn. ca. 20 til 25 sm. langur. var rekinn inn í blvsökkurnar neðan til O!! var teinninn festur v~l þar. Á enda teinsins var heygt auga

Valli: Ný síða: Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum: Samtíningur og sitthvað um handfæri Alla þá löngu tíð sem róið var með hami¬færi var keipað fyrir fisk þegar ac) búið var að...

2017-04-06T13:33:01Z

Ný síða: Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum: Samtíningur og sitthvað um handfæri Alla þá löngu tíð sem róið var með hami¬færi var keipað fyrir fisk þegar ac) búið var að...

Ný síða

Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:
Samtíningur og sitthvað um handfæri
Alla þá löngu tíð sem róið var með hami¬færi var keipað fyrir fisk þegar ac) búið var að taka grunnrnal. Grunnrnú/ var það kallað að lyfta öngli og sökku (eða vaðsteini) vel fríu frá sjávarbotni og allt upp í hálfan faðm á hraunbotni. Að keipa fyrir fisk var það að hreyfa færið met) vissu millibili og finna hvort fiskur var nærri og reyna að festa hann á krókinn sem hnýttur var á enda öngul¬taumsins. Öngultaumur mun oftast hafa verið um einn metri á lengd og var hnýtt neðan í sökkuna eða vaðsteininn, en vað¬steinar voru notaðir í Eyjum fram á seinni hluta nítjándu aldar. Í öllum pott- og hl_v¬sökkum var gat til beggja enda um ca. 2 til J sm. urrimáls og í það var látin smá skinnreim úr nautshúð. með smá langskun)] til beggja enda. og þar var færinu og öngultaumnum hnýtt og þessar skinnpjötlur þá nefndar jór¬sendur: lúgu þær einfaldar í sökkugatinu en tvöfaldar þar sem færinu og taumnum var hnvtt. Oft kom það fyrir að öngultaumurinn vafðist um sökkuna og van) þá ekki fisks vart og var það kallað að vera uppundinn og þá komist svo að orði, ef menn hofðu upp færi sitt til að gæta að því ... Ekki var von að ég yrði var að vera svona þræl uppundinn."
Um og eftir 1910 fóru menn að nota hálfteina sökkur sem SVl1 voru þá kallaðar. Járnteinn. ca. 20 til 25 sm. langur. var rekinn inn í blvsökkurnar neðan til O!! var teinninn festur v~l þar. Á enda teinsins var heygt auga
sem sigurnagli var í og var efri enda öngul¬taumsíns hnýtt í hann og nú vafði taumurinn sig ekki upp á sökkuna. Stuttu seinna fóru menn svo að nota hailans-sökkur svo kall¬aðar. Þær voru þannig að stáljarntcinn. ca. 60 sm. langur. lá í gegnum þær og var öngul¬taumur í hvorum enda teinsins. svo að nú var hægt að draga tvo fiska í einu. Teinarnir voru álíka að sverleika og steypustyrktarjárn. Þannig handfæri höfðu þá franskar og fær¬eyskar fiskiskútur notað í fleiri ár við Eyjar.
.Að draga upp handfæri án þess að korna með fisk var kallað ac) draga koppgjörð, Mjög var það misjafnt. hve menn voru fiskrnr. sem kallað var. og var sagt um þá menn sem fisknir voru: Hann er bráðfiskinn og hann er lúsfiskinn og lúrjiskinn, en það voru menn sem voru að draga einn og einn
SJÓMANNADAGSBI.AÐ VESTMANNAEY.!,\
fisk í tregfiski, þegar aðrir urðu ekki varir. En þeim, sem gekk illa að ná í fisk, voru kallaðir fiskifælur og urðu þá víst oftast að vera í andófinu sem þótti ekki nein virðingarstaða þó oftast væri þar erfiðara en hjá færa¬mönnunum.
Alla tíð mun það hafa verið föst venja í Eyjum, og sennilega í fleiri veiðistöðum, að þegar róið var með handfæri og keipað var fyrir fisk að leggja undir sem kallað var í tregfiski. En það var að andófsmaður eða menn, sem ætíð voru tveir eða fleiri á vetrar-vertíðarskipunum (,,Því eftir því. sem aida vex, árar tjölga á borði") áttu að tilnefna unga og eigulega stúlku og skyldi hennar
njóta sá sem fyrstur drægi fisk. En svo var líka oft höfð með gömul og leiðinleg kerling og hana fékk sá er síðastur varð til að draga fisk. Þetta gaman hafði oft orðið mikil keppni milli yngri manna. Ef ekki varð fisks vart þar sem rennt var og leita varð annars staðar, gekk þessi kvennafengur til andófsmanna.
Hætt var að keipa fyrir fisk þegar nylon¬færin komu því að þau voru vafin upp á járn eða aluminium-rúllur sem voru með hand¬sveifum til hvorrar handar, en eru nú tengdar rafmagnsgangráði.
Séra Brynjólfur Jónsson. sem var prestur í Eyjum frá 1858 til 1884, bjó góðu búi á Ofanleiti fyrir ofan Hraun, enda taldist Ofanleitið fjórar jarðir, sem allar áttu sinn leigumála, ásamt fjórum öðrum jörðum fyrir ofan Hraun og voru þær jarðir kallaðar kotin.
90
Í tíð séra Bryjólfs hafði Ofanleitisheimilið oftast verið mannmargt og ætíð hafði prestur tvo og þrjá vinnumenn. Einn þeirra, sem hafði dvalist þar í mörg· ár, hét Einar Ás¬grímsson og þótti æði-sérkennilegur í tali og töktum; og var því margt eftir honum haft. Utan vetrarvertíða reru vinnumenn prests, sumur og haust, úr Klaufinni sem var upp¬sátur otanbyggjararnanna alla tíð. Prestur var vanur að spyrja menn sína frétta þegar þeir komu heim af sjónum. og eitt sinn. er hann
SJÚMANNADAGSBLAÐ VESTMANNAEY.JA
talaði við Einar. hafði hann sagt: ,.Mér sýnist þú svo daufur. Einar minn?". En karlinn svaraði: . .Ja. er það furða. prestur góður, helvítið hún Sigga á Steinsstöðum skellti undan mér. .. En Sigríður var vinnukona á Steinsstöðum og hafði verið lögð undir þegar
Einar varð fyrir óhappinu, að missa sökku og öngul. sem þótti á þeim tíma æði-mikill skaði.
Ég sendi öllum Vestmanneyingum bestu kveðjur og óskir um ánægjulegan og skemmtilegan sjómannadag.

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 17. júlí 2019 kl. 15:41
Lína 1:		Lína 1:
	<big><center>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</center></big><br>		<big><center>'''Eyjólfur Gíslason frá Bessastöðum:'''</center></big><br>
	<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center~~></big></big~~><br>		<big><big><center>'''Samtíningur og sitthvað um handfæri'''</center><br>
	[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.11.55.png\|300px\|thumb\|Eyjólfur Gíslason, Bessastöðum.]]		[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.11.55.png\|300px\|thumb\|Eyjólfur Gíslason, Bessastöðum.]]
	[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.12.13.png\|300px\|thumb\|Fœri með hálfteina sökku. Teiknað eftir færi í Byggðasafni Vestmannaeyja.]]		[[Mynd:Screen Shot 2017-08-29 at 08.12.13.png\|300px\|thumb\|Fœri með hálfteina sökku. Teiknað eftir færi í Byggðasafni Vestmannaeyja.]]
Lína 10:		Lína 10:
	sem sigurnagli var í og var efri enda öngultaumsíns hnýtt í hann og nú vafði taumurinn sig ekki upp á sökkuna. Stuttu seinna fóru menn svo að nota ''ballans-sökkur'' svo kallaðar. Þær voru þannig að stáljárnteinn, ca. 60 sm. langur, lá í gegnum þær og var öngultaumur í hvorum enda teinsins, svo að nú var hægt að draga tvo fiska í einu. Teinarnir voru álíka að sverleika og steypustyrktarjárn. Þannig handfæri höfðu þá franskar og færeyskar fiskiskútur notað í fleiri ár við Eyjar.		sem sigurnagli var í og var efri enda öngultaumsíns hnýtt í hann og nú vafði taumurinn sig ekki upp á sökkuna. Stuttu seinna fóru menn svo að nota ''ballans-sökkur'' svo kallaðar. Þær voru þannig að stáljárnteinn, ca. 60 sm. langur, lá í gegnum þær og var öngultaumur í hvorum enda teinsins, svo að nú var hægt að draga tvo fiska í einu. Teinarnir voru álíka að sverleika og steypustyrktarjárn. Þannig handfæri höfðu þá franskar og færeyskar fiskiskútur notað í fleiri ár við Eyjar.
	Að draga upp handfæri án þess að koma með fisk var kallað ''að draga koppgjörð'', Mjög var það misjafnt. hve menn voru fisknir, sem kallað var, og var sagt um þá menn sem fisknir voru: Hann er ''bráðfiskinn'' og hann er ''lúsfiskinn'' og ''lúrfiskinn'', en það voru menn sem voru að draga einn og einn fisk í tregfiski, þegar aðrir urðu ekki varir. En þeim, sem gekk illa að ná í fisk, voru kallaðir ''fiskifælur'' og urðu þá víst oftast að vera í andófinu sem þótti ekki nein virðingarstaða þó oftast væri þar erfiðara en hjá færamönnunum.<br>		Að draga upp handfæri án þess að koma með fisk var kallað ''að draga koppgjörð'', Mjög var það misjafnt. hve menn voru fisknir, sem kallað var, og var sagt um þá menn sem fisknir voru: Hann er ''bráðfiskinn'' og hann er ''lúsfiskinn'' og ''lúrfiskinn'', en það voru menn sem voru að draga einn og einn fisk í tregfiski, þegar aðrir urðu ekki varir. En þeim, sem gekk illa að ná í fisk, voru kallaðir ''fiskifælur'' og urðu þá víst oftast að vera í andófinu sem þótti ekki nein virðingarstaða þó oftast væri þar erfiðara en hjá færamönnunum.<br>
	Alla tíð mun það hafa verið föst venja í Eyjum, og sennilega í fleiri veiðistöðum, að þegar róið var með handfæri og keipað var fyrir fisk ''að leggja undir'' sem kallað var í tregfiski. En það var að andófsmaður eða menn, sem ætíð voru tveir eða fleiri á vetrarvertíðarskipunum („Því eftir því. sem alda vex, árar fjölga á borði“) áttu að tilnefna unga og eigulega stúlku og skyldi hennar njóta sá sem fyrstur drægi fisk. En svo var líka oft höfð með gömul og leiðinleg kerling og hana fékk sá er síðastur varð til að draga fisk. Þetta gaman hafði oft orðið mikil keppni milli yngri manna. Ef ekki varð fisks vart þar sem rennt var og leita varð annars staðar, gekk þessi kvennafengur til andófsmanna.<br>		Alla tíð mun það hafa verið föst venja í Eyjum, og sennilega í fleiri veiðistöðum, að þegar róið var með handfæri og keipað var fyrir fisk ''að leggja undir'' sem kallað var í tregfiski. En það var að andófsmaður eða menn, sem ætíð voru tveir eða fleiri á vetrarvertíðarskipunum („Því eftir því, sem alda vex, árar fjölga á borði“) áttu að tilnefna unga og eigulega stúlku og skyldi hennar njóta sá sem fyrstur drægi fisk. En svo var líka oft höfð með gömul og leiðinleg kerling og hana fékk sá er síðastur varð til að draga fisk. Þetta gaman hafði oft orðið mikil keppni milli yngri manna. Ef ekki varð fisks vart þar sem rennt var og leita varð annars staðar, gekk þessi kvennafengur til andófsmanna.<br>
	Hætt var að keipa fyrir fisk þegar nylonfærin komu því að þau voru vafin upp á járn eða aluminium-rúllur sem voru með handsveifum til hvorrar handar, en eru nú tengdar rafmagnsgangráði.<br>		Hætt var að keipa fyrir fisk þegar nylonfærin komu því að þau voru vafin upp á járn eða aluminium-rúllur sem voru með handsveifum til hvorrar handar, en eru nú tengdar rafmagnsgangráði.<br>
	Séra Brynjólfur Jónsson. sem var prestur í Eyjum frá 1858 til 1884, bjó góðu búi á Ofanleiti fyrir ofan Hraun, enda taldist Ofanleitið fjórar jarðir, sem allar áttu sinn leigumála, ásamt fjórum öðrum jörðum fyrir ofan Hraun og voru þær jarðir kallaðar kotin.<br>		Séra [[Séra Brynjólfur Jónsson\|Brynjólfur Jónsson]], sem var prestur í Eyjum frá 1858 til 1884, bjó góðu búi á [[Ofanleiti]] fyrir ofan [[Hraun]], enda taldist Ofanleitið fjórar jarðir, sem allar áttu sinn leigumála, ásamt fjórum öðrum jörðum fyrir ofan Hraun og voru þær jarðir kallaðar kotin.<br>
	Í tíð séra Bryjólfs hafði Ofanleitisheimilið oftast verið mannmargt og ætíð hafði prestur tvo og þrjá vinnumenn. Einn þeirra, sem hafði dvalist þar í mörg ár, hét Einar Ásgrímsson og þótti æði-sérkennilegur í tali og töktum; og var því margt eftir honum haft. Utan vetrarvertíða reru vinnumenn prests, sumur og haust, úr Klaufinni sem var uppsátur otanbyggjararnanna alla tíð. Prestur var vanur að spyrja menn sína frétta þegar þeir komu heim af sjónum og eitt sinn, er hann talaði við Einar, hafði hann sagt: „Mér sýnist þú svo daufur. Einar minn?“. En karlinn svaraði: „Ja, er það furða, prestur góður, helvítið hún Sigga á Steinsstöðum skellti undan mér.“ En Sigríður var vinnukona á Steinsstöðum og hafði verið lögð undir þegar		Í tíð séra Bryjólfs hafði Ofanleitisheimilið oftast verið mannmargt og ætíð hafði prestur tvo og þrjá vinnumenn. Einn þeirra, sem hafði dvalist þar í mörg ár, hét [[Einar Ásgrímsson (Ofanleiti)\|Einar Ásgrímsson]] og þótti æði-sérkennilegur í tali og töktum; og var því margt eftir honum haft. Utan vetrarvertíða reru vinnumenn prests, sumur og haust, úr Klaufinni sem var uppsátur otanbyggjararnanna alla tíð. Prestur var vanur að spyrja menn sína frétta þegar þeir komu heim af sjónum og eitt sinn, er hann talaði við Einar, hafði hann sagt: „Mér sýnist þú svo daufur. Einar minn?“. En karlinn svaraði: „Ja, er það furða, prestur góður, helvítið hún Sigga á [[Steinsstaðir\|Steinsstöðum]] skellti undan mér.“ En Sigríður var vinnukona á Steinsstöðum og hafði verið lögð undir þegar
	Einar varð fyrir óhappinu, að missa sökku og öngul, sem þótti á þeim tíma æði-mikill skaði.<br>		Einar varð fyrir óhappinu, að missa sökku og öngul, sem þótti á þeim tíma æði-mikill skaði.<br>
	Ég sendi öllum Vestmanneyingum bestu kveðjur og óskir um ánægjulegan og skemmtilegan sjómannadag.		Ég sendi öllum Vestmanneyingum bestu kveðjur og óskir um ánægjulegan og skemmtilegan sjómannadag.

	{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}		{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}