Viglundur: Vestmannaeyjabragur færð á Sögur og sagnir úr Vestmannaeyjum/Vestmannaeyjabragur

2012-06-08T19:47:35Z

Vestmannaeyjabragur færð á Sögur og sagnir úr Vestmannaeyjum/Vestmannaeyjabragur

←Fyrri útgáfa	Útgáfa síðunnar 8. júní 2012 kl. 19:47
(Enginn munur)

Viglundur: Verndaði „Vestmannaeyjabragur“ [edit=sysop:move=sysop]

2011-12-02T17:39:38Z

Verndaði „Vestmannaeyjabragur“ [edit=sysop:move=sysop]

←Fyrri útgáfa	Útgáfa síðunnar 2. desember 2011 kl. 17:39
(Enginn munur)

Viglundur á 28. nóvember 2011 kl. 18:23

2011-11-28T18:23:23Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 28. nóvember 2011 kl. 18:23
Lína 346:		Lína 346:
	:::::::[[Jón Jónsson skáldi eða Torfabróðir\|''Jón Jónsson'' ]]		:::::::[[Jón Jónsson skáldi eða Torfabróðir\|''Jón Jónsson'' ]]
	<br>		<br>
	(Eftir frumriti höf. í handritasafni Landsbókasafns nr. 44, fol. Höfundurinn, [[Jón Jónsson skáldi eða Torfabróðir\|Jón skáldi]], drukknaði í Álunum haustið 1843. Kvæðið er einnig að finna í handritasafni Hins íslenzka bókmenntafélags í Landsbókasafni nr. 29 í áttblöðungum við tölululið 21).		<small>(Eftir frumriti höf. í handritasafni Landsbókasafns nr. 44, fol. Höfundurinn, [[Jón Jónsson skáldi eða Torfabróðir\|Jón skáldi]], drukknaði í Álunum haustið 1843. Kvæðið er einnig að finna í handritasafni Hins íslenzka bókmenntafélags í Landsbókasafni nr. 29 í áttblöðungum við tölululið 21).</small>


	{{Sögur og sagnir}}		{{Sögur og sagnir}}

Viglundur: Ný síða:
Vestmannaeyjabragur.
Jón skáldi
(Álit og dómar ýmsra út...

2011-11-23T13:53:55Z

Ný síða: <big><big><center>Vestmannaeyjabragur.</center></big></big> <center>Jón skáldi</center> (Álit og dómar ýmsra út...

Ný síða

<big><big><center>Vestmannaeyjabragur.</center></big></big> 

<center>[[Jón Jónsson skáldi eða Torfabróðir|Jón skáldi]]</center> 

(Álit og dómar ýmsra útsveitamanna um Vestmannaeyinga og þeirra lífernisháttu, ódyggðir, drykkjusvall, lauslæti, þjófnað, drauga, forynjur, útburði og meinvætti í plássinu, ásamt mitt álit yfir allt hið áðurnefnda eftir 15 vetra reynslu).
 
:::: Lag: Hjöluðu tveir í húsi forðum. 

::::Eyjamenn þá aðrir lasta, 
::::og óforþéntum steini kasta 
::::upp á þeirra bakið breitt, 
::::og Ólaf kóng þeir um mest skrafa, 
::::sem aldrei heyrt né séð hann hafa, 
::::til þakka tek ég það ei neitt. 

::::Úr fjarliggjandi sýslna sveitum, 
:::: (svo við þar af dæmis leitum), 
:::: um þá slíkt ég vitnað veit: 
::::Að varla sé í húsum hæfir, 
::::hér til tæpast niðurgræfir 
::::í guðs barna akurreit. 

::::Orsök þar til á að vera: 
::::Ávextina góða bera 
::::unnt þeim varla orðið sé, 
::::heldur skammir háskalegar, 
::::hóran, stuldur, morð og lygar, 
::::sé þeim daglegt sælgæti. 

::::Þar eru engir undanteknir, 
::::en inn í sömu forsmán reknir, 
::::karlar, meyjar, konur í byggð. 
::::Ást til bróður enginn snúi, 
::::eða sínum maka trúi 
::::hjúskapar um hreina tryggð. 

::::Þar á að vera um hölkn og hauga, 
::::háskalega fullt með drauga 
::::í dimmunni þegar dagsett er, 
::::sem villa menn og færa úr fötum, 
::::forynjur þar standa á götum, 
:::: líka stöku landvættir. 

::::Útburðir um hraun og hóla 
::::í hretviðrunum ýla og góla, 
::::óljós þegar hylur hvel. 
::::Vafðir flíkar dökkri dulu, 
::::drengir engir vera skulu 
::::á ferli þá, ef fara á vel. 

::::Skrímsli þar í skýlast fjöllum, 
::::skaðvænlegt er mönnum öllum 
::::í sumum stöðum síga þar. 
::::Sjávættirnar sjást af unni, 
::::sem rétt undan ólukkunni 
::::boða neyð í byggðirnar. 

::::Akurdraug þar ýmsir líta, 
::::ásjón þó ei beri hvíta 
::::(hjátrú manna helzt svo við). 
::::[[Skerpresturinn|Prestur Skers]] um reyðar reiti 
::::rær oft upp að Ofanleiti 
:::: nóttina fyrir nýárið. 

::::Það var líka, satt að segja, 
::::að sóknar hirðir Vestmannaeyja 
::::hökla bjálka hýrt tók við, 
::::stofuna í til staupa benti, 
::::steinnökkva, sem [[Höfðavík|Vík]] í lenti, 
::::setti á flot um svartnættið. 

::::Hann Neptunus heit sín efndi, 
::::í helli sela fjölda stefndi, 
::::þrettánda þá komið var kvöld. 
::::Í álögum þar ýta dróttir 
::::eru selir mosflekkóttir 
::::forlagadísna fyrir völd. 

::::Um þeirra dóma þori ég skrafa, 
::::þetta, sem að talað hafa 
::::opinbert í eyru á mér. 
::::Á meining eina margir þustu, 
::::meðal- bæði og fávísustu, 
::::til blygðunar sjálfum sér. 

::::En það sérhver antók maður, 
::::að írskra þræla flóttastaður 
::::furðuverka hólminn hét. 
::::Þá Hjörleifs drápi regin reiddust, 
::::en reka í Ingólfs greipar neyddust 
::::feigðin hvern, sem falan lét. 

::::Reiknað ártals rétt hef letur, 
::::róið í Eyjum fimmtán vetur, 
::::hinzta loka hafði kvöld, 
::::brúkaði bæði eyru og auga 
::::til eftirtekta um menn og drauga 
:::: að fella vitni framantöld. 

::::Því mér skylt að vitna vert er, 
::::hvað virðing manna og æru snertir 
::::eftir því sem um er téð, 
:::: með sjón á lifnaði sívakandi, 
::::syndugri menn en inn á landi 
::::hvergi í Eyjum hef ég séð. 

::::Gestrisinn og greiðasaman, 
::::góðviljugan, dyggðataman, 
::::drottinn mann þar margan á, 
::::er sínum gætni hefur á högum 
::::og hamingjunnar fagnar dögum, 
::::vonandi himna velferð á. 

::::Breyskir samt í bland þar finnast, 
::::sem berjast kannske, þegar þeim sinnast, 
::::líka slíkt á landi skér, 
::::sættast máske á sama degi, 
::::sólina láta renna eigi 
::::fyrr en saminn friður er. 

::::Og þó slíku út af beri 
::::og áklagandinn stefnu geri 
::::hinum, sem á hlut hans lék, 
::::sjaldgæft mun að hatur hittist, 
::::hóli drunga fyrir styttist, 
::::nærri því sem barndómsbrek. 

::::Og þó víns þar drottni drykkja, 
::::dugar ekki um slíkt að þykkja, 
::::í þeim selskap alvanann, 
::::því flækir sínu Bakkus bandi, 
::::bæði þar og inn á landi, 
::::hvern, sem til þess hentan fann. 

::::Þröngur stekkur fyrir fjölda, 
::::farðu til og sæktu hölda, 
::::safnaðu í flokk úr sveit til lands. 
::::Á einnar mílu ummáls bletti 
::::alda faðir þarna setti 
::::hátt á þriðja hundrað manns. 

::::Taktu þá burt og flyt oss fenginn, 
::::fjölda þinn og gá hvort enginn 
::::óráðvandur af þeim sé? 
::::Á það sérhver ætti að minnast, 
::::að allsstaðar mun mega finnast 
::::misjafn sauður í mörgu fé. 

::::Almenningsins orðstír fróma 
::::enga met ég leyndardóma, 
::::hver einn lýsir sjálfum sér. 
::::Næsta breyskir ýmsir eru, 
::::sem yfirbót í raun og veru 
::::gjöra ei þá, sem augljós er. 

::::Þó engan vilji ég brigzlum berja 
::::beimum dugar ekki að verja 
::::gamlan þaðan kominn kvitt. 
::::Sannleik hans um enginn efist, 
::::oft og þrátt þar hafa gefizt 
::::menn, sem girntust meira en sitt. 

::::Nokkrir straff af stuldri hlutu, 
::::til stórhöfðingja liðsbón skutu, 
::::varð þó kviður heimsins háll. 
::::Ágirnd rót hins illa væri 
::::öllum, sem að varast bæri, 
::::sagði forðum sankti Páll. 

::::Þó eru færri er þvílíkt æfa, 
::::þökk sé drottni að soddan gæfa, 
::::í hólma nefndum hafði stað, 
::::á fleiri bæjum frómir búa, 
::::er föður ljósa von á snúa, 
::::og annarra láta óhaggað. 

::::Um laussinni þó lýðir klagi, 
::::lands í fleiri stöðum bagi 
::::af því hlauzt, vorn hólma í kring, 
::::allvíða á Adam heima, 
::::í eskjum klaustra er bágt að geyma 
::::tímgunarstarfa tilhneiging. 

::::Hvaðan eru Eyjabúar? 
::::Eg vil vera þeirrar trúar, 
::::að yfirvega, um það las. 
::::Eru þeir himni ofan af dottnir, 
::::í urtagörðum máske sprottnir, 
::::eða út á jörð sem annað gras? 

::::Mennirnir eru af meginlandi, 
::::margir tíð á uppvaxandi 
::::söfnuðust þangað seinna og fyrr, 
::::misjafnir til kyns og kosta, 
::::kannske, lyga, stulds og losta, — 
::::þó taum á hefði — til hneigðir. 

::::Lögðu og þangað leiðir kringar 
::::lítilfjörlegir mannaumingjar, 
::::upp til hópa hvatt og blautt, 
::::og þóttist fá hjá fyrir verandi 
::::fæði meira en inn á landi, 
::::hvar byggðarlag að björg var snautt. 

::::Skaftárgljúfurs undan eldi 
::::til Eyja trúi ég nokkrir héldi, 
::::húsvilltir að lengja líf. 
::::Veitti guð af vinskap heitum 
::::í Vestmannaey sem fleiri sveitum 
::::fólki þjáðu fæði og hlíf. 

::::Af landi fengnra margra minnast 
::::mun ég, sem að til má finnast, 
::::siðfarsgóðri í sinni stöð, 
::::hamingjan sem á hólmann setti, 
::::heiðri þar og efnum metti, 
::::í betri og helztu bænda röð. 

::::Eyjaprestar eru af landi 
::::æðimargir fyrr þjónandi, 
::::fæddir bæði og fræddir þar, 
::::allflestir í ærugengi 
::::áunnið sér því hafa lengi 
::::sóma og hylli safnaðar. 

::::Skiptjón hinnzt þá fólki flestu 
::::fækkaði, landsmenn ekkjur festu, 
::::una ráði og efnum þeir. 
::::Máltak lýða löngum skeði, 
::::að landmanns þjónkan sé í veði, 
::::Eyjamaður ef að deyr. 

::::Spillist fólk af fyrir verandi, 
::::sem fer til Eyja héðan af landi? 
::::Rök til þess ei gefast góð. 
::::Á hverja er verið hlaupdóm kasta, 
::::hverja eru menn að lasta? 
::::Sína landa! Sína þjóð! 

::::Aðvaran þar ekki brestur, 
::::í alvarlegum ræðum prestur 
::::kennir feta götu guðs, 
::::hyggju ber fyrir safnaðs sálum, 
::::sátta biður hjartans málum 
::::og eilífra tíða alfögnuðs. 

::::Dagfar kenning hvergi hrindir, 
::::hann þó manna straffi syndir, 
::::vottar drottins nóg sé náð, 
::::ávöxt girnist orð sín beri 
::::athugalaus því neinn ei veri 
::::að höndla boðið hjálparráð. 

::::Þar eru margir fimir í fjöllum, 
::::og fýrugir að störfum öllum, 
::::vistaföng að vinna sér, 
::::plássið gott af boða og björgum, 
::::blessan þar af veitist mörgum 
::::lýðum þar og líka hér. 

::::Ár um tvítugt eitt er síðan 
::::á Vestmanna hólma fríðan 
::::í fyrsta sinni fæti sté, 
::::dags við þrot hjá drabbi og svakki 
::::dvalið hef þar oft á flakki, 
::::en enginn litið ódæmi. 

::::En ei þarf um orð að ræða: 
::::Unt væri draugum mig að hræða, 
::::vesælli þó væri í mynd, 
::::já, útburðir á öðrum fæti, 
::::ef til væri skelft mig gæti, 
::::og skaðleg sérhver skepnukind. 

::::Eg vil meina að innbyrlingar 
::::orki að gjöra sjónhverfingar, 
::::og óttafullum augnaspaug. 
::::Trúgirnin kann til að stoða, 
::::og töluverðan mynda voða 
::::af áðurnefndum [[Akurdraugurinn|Akurdraug]]. 

::::Skrímsli þar í felist fjöllum, 
::::fádæmum þeim neita ég öllum, 
::::hjátrúin, sem getið gat, 
::::hann, sem sé í hættum Eyja 
::::hafði ekki af slíku að segja, 
::::ellegar hann, sem undir sat. 

::::Hvað nú meira í hugsan bundið, 
::::sem hjátrúin gat upp á fundið, 
::::neita ég hreint þar hafi stað, 
::::hvorki á sjós né hamravegum, 
::::hindurvitnum óguðlegum 
::::til kinhroða þéni það. 

::::Í björtu og dimmu um straum og stræti 
::::stöðugrar sérhver jafnan gæti 
::::varygðar, sem vit gat þekkt, 
::::öllum þeim frá háska hlífi, 
::::er hjálpar æskja sínu lífi, 
::::voldug drottins varatekt. 

:::::::Þann 3. júní 1841. 
:::::::[[Jón Jónsson skáldi eða Torfabróðir|''Jón Jónsson'' ]]
 
(Eftir frumriti höf. í handritasafni Landsbókasafns nr. 44, fol. Höfundurinn, [[Jón Jónsson skáldi eða Torfabróðir|Jón skáldi]], drukknaði í Álunum haustið 1843. Kvæðið er einnig að finna í handritasafni Hins íslenzka bókmenntafélags í Landsbókasafni nr. 29 í áttblöðungum við tölululið 21).

{{Sögur og sagnir}}

Sögur og sagnir úr Vestmannaeyjum/Vestmannaeyjabragur - Breytingaskrá

Viglundur: Vestmannaeyjabragur færð á Sögur og sagnir úr Vestmannaeyjum/Vestmannaeyjabragur

Viglundur: Verndaði „Vestmannaeyjabragur“ [edit=sysop:move=sysop]

Viglundur á 28. nóvember 2011 kl. 18:23

Viglundur: Ný síða: Vestmannaeyjabragur. Jón skáldi (Álit og dómar ýmsra út...

Viglundur: Ný síða:
Vestmannaeyjabragur.
Jón skáldi
(Álit og dómar ýmsra út...