Blik 1974/Samvinnusamtökin í Vestmannaeyjum, I. hluti - Breytingaskrá

Viglundur á 24. janúar 2018 kl. 21:41

2018-01-24T21:41:34Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 24. janúar 2018 kl. 21:41
Lína 251:		Lína 251:
	Nokkru síðar, eða 10. 4. (1908), fékk [[Garðurinn\|Garðsverzlunin]] [[J.P.T. Bryde\|(Brydeverzlunin)]] einn saltfarminn enn. Og ellefu dögum síðar kom norska skipið Jæderen með 459 smálestir af salti til einokunarverzlunarinnar gömlu, Brydeverzlunarinnar. Enginn skyldi óttast þurrð á salti í Eyjum það árið, ef Eyjamenn vildu aðeins skuldbinda sig til þess að selja einokunarverzluninni fiskinn sinn, þegar hann væri orðinn vel þurr á stakkstæði, og þá auðvitað fyrir það verð, sem einokunarkaupmaðurinn sjálfur afréði.</big>		Nokkru síðar, eða 10. 4. (1908), fékk [[Garðurinn\|Garðsverzlunin]] [[J.P.T. Bryde\|(Brydeverzlunin)]] einn saltfarminn enn. Og ellefu dögum síðar kom norska skipið Jæderen með 459 smálestir af salti til einokunarverzlunarinnar gömlu, Brydeverzlunarinnar. Enginn skyldi óttast þurrð á salti í Eyjum það árið, ef Eyjamenn vildu aðeins skuldbinda sig til þess að selja einokunarverzluninni fiskinn sinn, þegar hann væri orðinn vel þurr á stakkstæði, og þá auðvitað fyrir það verð, sem einokunarkaupmaðurinn sjálfur afréði.</big>

	¹) Báturinn náði til hafnar í Vestmannaeyjum síðari hluta dags 5. sept. 1905 í austan-suðaustan stormi eftir nokkra hrakninga á hafinu.		¹) Báturinn náði til hafnar í Vestmannaeyjum síðari hluta dags 5. sept. 1905 í austan-suðaustan stormi eftir nokkra hrakninga á hafinu.<br>
	²) Leiðr. (Heimaslóð).		²) Leiðr. (Heimaslóð).
	[[Blik 1974/Samvinnusamtökin í Vestmannaeyjum, II. hluti\|II. hluti]]		[[Blik 1974/Samvinnusamtökin í Vestmannaeyjum, II. hluti\|II. hluti]]

	{{Blik}}		{{Blik}}

Viglundur á 24. janúar 2018 kl. 21:38

2018-01-24T21:38:38Z

Viglundur á 18. janúar 2018 kl. 20:58

2018-01-18T20:58:57Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 18. janúar 2018 kl. 20:58
Lína 231:		Lína 231:


	<center>''Kaupmannshjónin [[J. P. T. Bryde\|Johan Peter Thorkelin Bryde]] og frú [[Thore ~~Auguste~~ Bryde (f. Brandt)]].''</center>		<center>''Kaupmannshjónin [[J. P. T. Bryde\|Johan Peter Thorkelin Bryde]] og frú [[Thore Augusta Bryde]] (f. Brandt).''</center>

Viglundur á 5. janúar 2017 kl. 15:04

2017-01-05T15:04:40Z

Víglundur á 24. apríl 2013 kl. 19:51

2013-04-24T19:51:38Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 24. apríl 2013 kl. 19:51
Lína 166:		Lína 166:
	\| [[Sæmundur Ingimundarson\|Sæmundur Ingimundars.]]\|\| [[Draumbær\|Draumbæ]]\|\|182,65		\| [[Sæmundur Ingimundarson\|Sæmundur Ingimundars.]]\|\| [[Draumbær\|Draumbæ]]\|\|182,65
	\|-		\|-
	\| [[Sigurður Sveinbjörnsson\|Sigurður Sveinbjörnss.]]\|\| [[Brekkuhús\|Brekkuhúsi]]\|\|234,98		\| [[Sigurður Sveinbjörnsson (Brekkuhúsi)\|Sigurður Sveinbjörnss.]]\|\| [[Brekkuhús\|Brekkuhúsi]]\|\|234,98
	\|-		\|-
	\| [[Einar Jónsson]]\|\| [[Norðurgarður\|Norðurgarði]]\|\|187,45		\| [[Einar Jónsson (Norðurgarði)\|Einar Jónsson]]\|\| [[Norðurgarður\|Norðurgarði]]\|\|187,45
	\|-		\|-
	\| [[Finnbogi Björnsson]]\|\| [[Norðurgarður\|Norðurgarði]]\|\|109,63		\| [[Finnbogi Björnsson]]\|\| [[Norðurgarður\|Norðurgarði]]\|\|109,63
	\|-		\|-
	\| [[Jón Jónsson]]\|\| [[Gvendarhús\|Gvendarhúsi]]\|\|100,05		\| [[Jón Jónsson í Gvendarhúsi\|Jón Jónsson]]\|\| [[Gvendarhús\|Gvendarhúsi]]\|\|100,05
	\|-		\|-
	\| [[Jón Guðmundsson]]\|\|[[Suðurgarður\|Suðurgarði]] \|\|100,83		\| [[Jón Guðmundsson (Suðurgarði)\|Jón Guðmundsson]]\|\|[[Suðurgarður\|Suðurgarði]] \|\|100,83
	\|-		\|-
	\| [[Einar Sveinsson]]\|\| [[Þorlaugargerði vestra\|Þórlaugargerði v.]] \|\|105,98		\| [[Einar Sveinsson (Þorlaugargerði)\|Einar Sveinsson]]\|\| [[Þorlaugargerði vestra\|Þórlaugargerði v.]] \|\|105,98
	\|-		\|-
	\| [[Jón Pétursson]]\|\| [[Þorlaugargerði eystra\|Þórlaugargerði e.]] \|\|155,48		\| [[Jón Pétursson]]\|\| [[Þorlaugargerði eystra\|Þórlaugargerði e.]] \|\|155,48
Lína 192:		Lína 192:
	\| [[Magnús Þórðarson]]\|\| [[Dalur\|Dal]]\|\|400,67		\| [[Magnús Þórðarson]]\|\| [[Dalur\|Dal]]\|\|400,67
	\|-		\|-
	\| [[Vigfús P. Scheving]]\|\| [[Vilborgarstaðir\|Vilborgarst.]]\|\|406,70		\| [[Vigfús P. Scheving (Vilborgarstöðum)\|Vigfús P. Scheving]]\|\| [[Vilborgarstaðir\|Vilborgarst.]]\|\|406,70
	\|-		\|-
	\| [[Einar Jónsson]]\|\| [[Norðurgarður\|Norðurgarði]]\|\|417,55		\| [[Einar Jónsson]]\|\| [[Norðurgarður\|Norðurgarði]]\|\|417,55

Viglundur á 6. október 2010 kl. 14:05

2010-10-06T14:05:33Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 6. október 2010 kl. 14:05
Lína 145:		Lína 145:

	'''Umboðsverzlun'''<br>		'''Umboðsverzlun'''<br>
			Fyrir aldamótin tók frú [[Anna Sigríður Árnadóttir Johnsen\|Sigríður Árnadóttir]] í [[Frydendal]], ekkja [[Jóhann J. Johnsen\|Jóhanns J. Johnsen]], til að reka dálitla umboðsverzlun fyrir fyrirtæki í Reykjavík.<br>
	[[Mynd: 1974 b 74.jpg\|thumb\|350px\|''Frú Anna Sigríður Árnadóttir Johnsen frá [[Oddsstaðir\|Oddsstöðum]] í Eyjum, húsmóðir og kaupkona í [[Frydendal]] í Vestmannaeyjum.'']]		[[Mynd: 1974 b 74.jpg\|thumb\|350px\|''Frú Anna Sigríður Árnadóttir Johnsen frá [[Oddsstaðir\|Oddsstöðum]] í Eyjum, húsmóðir og kaupkona í [[Frydendal]] í Vestmannaeyjum.'']]
	Fyrir aldamótin tók frú [[Anna Sigríður Árnadóttir Johnsen\|Sigríður Árnadóttir]] í [[Frydendal]], ekkja [[Jóhann J. Johnsen\|Jóhanns J. Johnsen]], til að reka dálitla umboðsverzlun fyrir fyrirtæki í Reykjavík.<br>
	Þessa verzlun rak hún í stofu á neðri hæð íbúðarhúss síns, Frydendal, og seldi þar margskonar smávarning og álnavöru við hagstæðu verði. Elzti sonur hennar, [[Gísli J. Johnsen\|Gísli Jóhannsson Johnsen]], var móður sinni hægri hönd um verzlunarrekstur þennan. Þá þróaðist sú hugsun með honum, að hann skyldi efna sjálfur til verzlunarreksturs í Vestmannaeyjum svo fljótt sem hann fengi aldur til, en hann var þá tæplega tvítugur að aldri.<br>		Þessa verzlun rak hún í stofu á neðri hæð íbúðarhúss síns, Frydendal, og seldi þar margskonar smávarning og álnavöru við hagstæðu verði. Elzti sonur hennar, [[Gísli J. Johnsen\|Gísli Jóhannsson Johnsen]], var móður sinni hægri hönd um verzlunarrekstur þennan. Þá þróaðist sú hugsun með honum, að hann skyldi efna sjálfur til verzlunarreksturs í Vestmannaeyjum svo fljótt sem hann fengi aldur til, en hann var þá tæplega tvítugur að aldri.<br>
	[[Mynd:1972 b 14 A.jpg\|thumb\|350px\|''Gísli Jóhannsson Johnsen frá Frydendal í Eyjum, þekktur kaupmaður og athafnamaður, sem braut á bak aftur einokunarverzlunina í kauptúninu eftir aldamótin svo að um munaði.'']]		[[Mynd:1972 b 14 A.jpg\|thumb\|350px\|''Gísli Jóhannsson Johnsen frá Frydendal í Eyjum, þekktur kaupmaður og athafnamaður, sem braut á bak aftur einokunarverzlunina í kauptúninu eftir aldamótin svo að um munaði.'']]
Lína 215:		Lína 215:
	\|-		\|-
	\|}		\|}


	<center>[[Mynd:1961 b 98 A.jpg\|ctr\|500px]]</center>		<center>[[Mynd:1961 b 98 A.jpg\|ctr\|500px]]</center>

Lína 223:		Lína 225:

	'''Enn reitt til höggs'''<br>		'''Enn reitt til höggs'''<br>


	Liðið er fram á fyrsta tug tuttugustu aldarinnar. Samvinnuhreyfingin hefur fest rætur víða í landinu til ómetanlegs hagræðis almenningi. Spurnir berast af sigrum hennar og samtakamætti víðsvegar að. Þær góðu fréttir efldu trú landsmanna á eigin mátt og sjálfsbjörg. Þær spurnir berast einnig til Vestmannaeyja.<br>		Liðið er fram á fyrsta tug tuttugustu aldarinnar. Samvinnuhreyfingin hefur fest rætur víða í landinu til ómetanlegs hagræðis almenningi. Spurnir berast af sigrum hennar og samtakamætti víðsvegar að. Þær góðu fréttir efldu trú landsmanna á eigin mátt og sjálfsbjörg. Þær spurnir berast einnig til Vestmannaeyja.<br>

Viglundur á 6. október 2010 kl. 14:02

2010-10-06T14:02:37Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 6. október 2010 kl. 14:02
Lína 7:		Lína 7:


	<big><big><big><big><big><center>Samvinnusamtökin í Vestmannaeyjum</center></big></big></big></big>		<big><big><big><big><big><center>Samvinnusamtökin í Vestmannaeyjum</center></big></big></big></big></big>
			<center>(I. hluti)</center>

			<big>
	'''Aðfararorð'''<br>		'''Aðfararorð'''<br>
	(Íhugull lesandi hafi það í huga, að grein þessi er skrifuð, áður en gosið á Heimaey átti sér stað. Húsin, sem um er getið í greininni, eru nú mörg undir hrauni).<br>		(Íhugull lesandi hafi það í huga, að grein þessi er skrifuð, áður en gosið á Heimaey átti sér stað. Húsin, sem um er getið í greininni, eru nú mörg undir hrauni).<br>

Viglundur á 6. október 2010 kl. 13:59

2010-10-06T13:59:39Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 6. október 2010 kl. 13:59
Lína 246:		Lína 246:
	Báðir hinir ríkjandi kaupmenn í Vestmannaeyjum, [[J. P. T. Bryde\|Johan P. T. Bryde]] og [[Gísli J. Johnsen]], fluttu til Eyja einvörðungu þær birgðir af salti, sem þeim að jafnaði voru sjálfum nauðsynlegar í fisk og svo þeim útvegsbændum og hlutamönnum, sem skiptu einvörðungu við þá. En árin 1907 og 1908 brá nokkuð til breytingar í þessum efnum hjá einokunarkaupmanninum gamla.		Báðir hinir ríkjandi kaupmenn í Vestmannaeyjum, [[J. P. T. Bryde\|Johan P. T. Bryde]] og [[Gísli J. Johnsen]], fluttu til Eyja einvörðungu þær birgðir af salti, sem þeim að jafnaði voru sjálfum nauðsynlegar í fisk og svo þeim útvegsbændum og hlutamönnum, sem skiptu einvörðungu við þá. En árin 1907 og 1908 brá nokkuð til breytingar í þessum efnum hjá einokunarkaupmanninum gamla.
	Verzlun [[J. P. T. Bryde]] flutti til Eyja mjög mikið salt haustið 1907 og svo á vertíð 1908. Í fyrstu varð ekki ljóslega séð, hvað fyrir vakti um þennan mikla saltinnflutning. Þurfti að óttast þurrð á salti erlendis?<br>		Verzlun [[J. P. T. Bryde]] flutti til Eyja mjög mikið salt haustið 1907 og svo á vertíð 1908. Í fyrstu varð ekki ljóslega séð, hvað fyrir vakti um þennan mikla saltinnflutning. Þurfti að óttast þurrð á salti erlendis?<br>
	Í júlímánuði 1907 fékk gamla einokunarverzlunin gufuskipið Ísafold hlaðið salti til Eyja. Meginið af þeim birgðum skyldi geymast til næstu vetrarvertíðar. Þegar svo leið fram á vertíð 1908 átti Brydeverzlun von á tveim saltförmum til Eyja. Þá virtist [[~~Edinborgarverzlun~~]]in hafa orðið takmarkaðar saltbirgðir. Þá var það, sem svipunni var brugðið á loft, svo að kviknaði í skapi hinna dokandi samvinnuleiðtoga eða væntanlegra leiðtoga.<br>		Í júlímánuði 1907 fékk gamla einokunarverzlunin gufuskipið Ísafold hlaðið salti til Eyja. Meginið af þeim birgðum skyldi geymast til næstu vetrarvertíðar. Þegar svo leið fram á vertíð 1908 átti Brydeverzlun von á tveim saltförmum til Eyja. Þá virtist [[Miðbúðin\|Edinborgarverzlunin]] hafa orðið takmarkaðar saltbirgðir. Þá var það, sem svipunni var brugðið á loft, svo að kviknaði í skapi hinna dokandi samvinnuleiðtoga eða væntanlegra leiðtoga.<br>
	Bryde kaupmaður hafði skrifað heim til Eyja frá bækistöð sinni í Kaupmannahöfn og boðið „faktor“ sínum að tilkynna í Vestmannaeyjum, að einungis þeir útvegsbændur og hlutasjómenn í verstöðinni, sem vildu skuldbinda sig til að selja verzlun hans allan fisk sinn, þegar hann væri fullverkaður, fengju keypt salt í aflann hjá honum, aðrir ekki.<br>		Bryde kaupmaður hafði skrifað heim til Eyja frá bækistöð sinni í Kaupmannahöfn og boðið „faktor“ sínum að tilkynna í Vestmannaeyjum, að einungis þeir útvegsbændur og hlutasjómenn í verstöðinni, sem vildu skuldbinda sig til að selja verzlun hans allan fisk sinn, þegar hann væri fullverkaður, fengju keypt salt í aflann hjá honum, aðrir ekki.<br>
	Þetta boð einokunarkaupmannsins var gert Eyjamönnum ljóst með auglýsingu. Þær voru venjulega hengdar upp við kirkjudyr eða í anddyri Landakirkju, meðan ekkert blað var gefið út í kauptúninu.<br>		Þetta boð einokunarkaupmannsins var gert Eyjamönnum ljóst með auglýsingu. Þær voru venjulega hengdar upp við kirkjudyr eða í anddyri Landakirkju, meðan ekkert blað var gefið út í kauptúninu.<br>

Viglundur á 6. október 2010 kl. 13:56

2010-10-06T13:56:32Z

Sýna breytingar

Viglundur á 18. maí 2010 kl. 17:44

2010-05-18T17:44:04Z

Sýna breytingar

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 24. janúar 2018 kl. 21:38
Lína 202:		Lína 202:
	\| [[Sæmundur Ingimundarson (Draumbæ)\|Sæmundur Ingimundars.]]\|\| [[Draumbær\|Draumbæ]]\|\|220,20		\| [[Sæmundur Ingimundarson (Draumbæ)\|Sæmundur Ingimundars.]]\|\| [[Draumbær\|Draumbæ]]\|\|220,20
	\|-		\|-
	\| [[Ögmundur ~~Arnbjörnsson~~ (Landakoti)\|Ögmundur ~~Arnbjörnss.~~]]\|\| [[Landakot\|Landakoti]]\|\|156,35		\| [[Ögmundur Ögmundsson (Landakoti)\|Ögmundur Ögmundsson]]²)\|\| [[Landakot\|Landakoti]]\|\|156,35
	\|-		\|-
	\| [[Sveinn P. Scheving]]\|\| [[Steinsstaðir\|Steinsstöðum]]\|\|238,07		\| [[Sveinn P. Scheving]]\|\| [[Steinsstaðir\|Steinsstöðum]]\|\|238,07
Lína 231:		Lína 231:


	<center>''Kaupmannshjónin [[J. P. T. Bryde\|Johan Peter Thorkelin Bryde]] og frú [[~~Thore~~ Augusta Bryde]] (f. Brandt).''</center>		<center>''Kaupmannshjónin [[J.P.T. Bryde\|Johan Peter Thorkelin Bryde]] og frú [[Thora Augusta Bryde]] (f. Brandt).''</center>


	''J. P. T. Bryde, kaupmaður, fæddist að [[Kornhóll\|Kornhól]] í Vestmannaeyjum 10. sept. 1831. Þá var faðir hans, Niels Nikolai, þar verzlunarstjóri (1831-1838). Áður var hann beykir í Höfðakaupstað á Skagaströnd. — J. P. T. Bryde gerðist einokunarkaupmaður í Vestmannaeyjum við fráfall föður síns 1879. Þegar hann lézt árið 1910, fékk frú Thore að sitja í óskiptu búi þar til verzlunin í [[Garðurinn\|Danska Garði]] var seld fyrirtækinu Duus í Reykjavík (sjá grein hér í ritinu um Kf. Fram). — Þessi dönsku hjón þóttu á ýmsa lund hinar mestu sæmdarmanneskjur, hjálpsöm og tillitssöm við fátæka, þegar dregin er fjöður yfir ýmsa atburði varðandi verzlunarreksturinn, verzlunarhætti og gróðafíkn.''		''J.P.T. Bryde, kaupmaður, fæddist að [[Kornhóll\|Kornhól]] í Vestmannaeyjum 10. sept. 1831. Þá var faðir hans, [[N. N. Bryde\|Niels Nikolai]], þar verzlunarstjóri (1831-1838). Áður var hann beykir í Höfðakaupstað á Skagaströnd. — J.P.T. Bryde gerðist einokunarkaupmaður í Vestmannaeyjum við fráfall föður síns 1879. Þegar hann lézt árið 1910, fékk frú Thore að sitja í óskiptu búi þar til verzlunin í [[Garðurinn\|Danska Garði]] var seld fyrirtækinu Duus í Reykjavík (sjá grein hér í ritinu um Kf. Fram). — Þessi dönsku hjón þóttu á ýmsa lund hinar mestu sæmdarmanneskjur, hjálpsöm og tillitssöm við fátæka, þegar dregin er fjöður yfir ýmsa atburði varðandi verzlunarreksturinn, verzlunarhætti og gróðafíkn.''


	Nokkrir Eyjabúa hugleiða hina breyttu tíma, hin breyttu viðhorf, og hinn hagfræðilega og hallkvæma árangur af pöntunarsamtökum bænda þar í byggð, sem [[Sigfús Árnason]], organisti, og [[Gísli Stefánsson]], kaupmaður, höfðu beitt sér fyrir. Var fólkið í Eyjum ekki enn vaxið því að feta í fótspor annarra landsmanna í framfara- og félagsmálum? Jú, vissulega. Hin miklu vélbátakaup Eyjamanna á árunum 1906-1908 voru óhrekjandi sannanir þess. Þau sýndu og sönnuðu, að samvinnuhneigð og samvinnuandi byggi með Eyjabúum. Ekki færri en 200 Eyjamenn áttu saman þessa 35 vélbáta, sem þá þegar voru gerðir út frá Vestmannaeyjum.<br>		Nokkrir Eyjabúa hugleiða hina breyttu tíma, hin breyttu viðhorf, og hinn hagfræðilega og hallkvæma árangur af pöntunarsamtökum bænda þar í byggð, sem [[Sigfús Árnason]], organisti, og [[Gísli Stefánsson]], kaupmaður, höfðu beitt sér fyrir. Var fólkið í Eyjum ekki enn vaxið því að feta í fótspor annarra landsmanna í framfara- og félagsmálum? Jú, vissulega. Hin miklu vélbátakaup Eyjamanna á árunum 1906-1908 voru óhrekjandi sannanir þess. Þau sýndu og sönnuðu, að samvinnuhneigð og samvinnuandi byggi með Eyjabúum. Ekki færri en 200 Eyjamenn áttu saman þessa 35 vélbáta, sem þá þegar voru gerðir út frá Vestmannaeyjum.<br>
Lína 242:		Lína 241:
	Hins vegar var það svo afurðasalan, salan á þurrkuðum saltfiski, lýsi, sundmaga, hrognum o.fl., sem til féllst og hæft var til sölu.<br>		Hins vegar var það svo afurðasalan, salan á þurrkuðum saltfiski, lýsi, sundmaga, hrognum o.fl., sem til féllst og hæft var til sölu.<br>
	Alveg sérstaklega voru það sameignarmenn eins vélbátsins, sem veltu því gaumgæfilega fyrir sér og íhuguðu vandlega, hvort ekki væri vert að stofna til varanlegra samvinnusamtaka í hinni örtvaxandi verstöð til þess að bæta verzlunarhættina og tryggja útvegsbændum meiri hagnað af útgerðinni. Þessir Eyjamenn voru [[Sigurður Sigurfinnsson\|Sigurður skipstjóri og útgerðarmaður Sigurfinnsson]] og sameignarmaður hans, [[Árni Filippusson]], gjaldkeri Ísfélags Vestmannaeyja og fyrrv. barnakennari í byggðarlaginu. Skipstjórinn sigldi sjálfur fyrsta vélbátnum heim til Eyja frá Danmörku. Það var vélbáturinn [[Knörr VE-73\|Knörr]].¹)<br>		Alveg sérstaklega voru það sameignarmenn eins vélbátsins, sem veltu því gaumgæfilega fyrir sér og íhuguðu vandlega, hvort ekki væri vert að stofna til varanlegra samvinnusamtaka í hinni örtvaxandi verstöð til þess að bæta verzlunarhættina og tryggja útvegsbændum meiri hagnað af útgerðinni. Þessir Eyjamenn voru [[Sigurður Sigurfinnsson\|Sigurður skipstjóri og útgerðarmaður Sigurfinnsson]] og sameignarmaður hans, [[Árni Filippusson]], gjaldkeri Ísfélags Vestmannaeyja og fyrrv. barnakennari í byggðarlaginu. Skipstjórinn sigldi sjálfur fyrsta vélbátnum heim til Eyja frá Danmörku. Það var vélbáturinn [[Knörr VE-73\|Knörr]].¹)<br>
	Á hinu leitinu var svo [[Þorsteinn Jónsson]], formaður og útvegsbóndi í [[Laufás]]i, sem fékk vélbát sinn til Eyja fjórum dögum síðar eða 9. sept.		Á hinu leitinu var svo [[Þorsteinn Jónsson (Laufási)\|Þorsteinn Jónsson]], formaður og útvegsbóndi í [[Laufás]]i, sem fékk vélbát sinn til Eyja fjórum dögum síðar eða 9. sept.
	1905. Hann var fluttur með skipi frá Frederikssund í Danmörku, þar sem hann var smíðaður. Það er sjálfsagt engin tilviljun, að sömu mennirnir, sem fyrstir sönnuðu meðfæddan manndóm sinn, hugrekki og dugnað með því að kaupa fyrstu vélbátana til Vestmannaeyja, beittu sér jafnframt fyrir samtökum útvegsbænda þar um hagstæðari verzlunarkjör með því að brjóta á bak aftur hið gamla einokunarvald með samvinnusamtökum fólksins.<br>		1905. Hann var fluttur með skipi frá Frederikssund í Danmörku, þar sem hann var smíðaður. Það er sjálfsagt engin tilviljun, að sömu mennirnir, sem fyrstir sönnuðu meðfæddan manndóm sinn, hugrekki og dugnað með því að kaupa fyrstu vélbátana til Vestmannaeyja, beittu sér jafnframt fyrir samtökum útvegsbænda þar um hagstæðari verzlunarkjör með því að brjóta á bak aftur hið gamla einokunarvald með samvinnusamtökum fólksins.<br>
	En dok var á um stofnun þessara samvinnusamtaka. Þurfti einokunarvaldið ef til vill enn einu sinni að lyfta svipunni og reiða til höggs til þess að brýna skapið og hvessa samvinnuviljann til framtaks? Já, svo varð raunin á.<br>		En dok var á um stofnun þessara samvinnusamtaka. Þurfti einokunarvaldið ef til vill enn einu sinni að lyfta svipunni og reiða til höggs til þess að brýna skapið og hvessa samvinnuviljann til framtaks? Já, svo varð raunin á.<br>
	Báðir hinir ríkjandi kaupmenn í Vestmannaeyjum, [[J. P. T. Bryde\|Johan P. T. Bryde]] og [[Gísli J. Johnsen]], fluttu til Eyja einvörðungu þær birgðir af salti, sem þeim að jafnaði voru sjálfum nauðsynlegar í fisk og svo þeim útvegsbændum og hlutamönnum, sem skiptu einvörðungu við þá. En árin 1907 og 1908 brá nokkuð til breytingar í þessum efnum hjá einokunarkaupmanninum gamla.		Báðir hinir ríkjandi kaupmenn í Vestmannaeyjum, [[J.P.T. Bryde\|Johan P.T. Bryde]] og [[Gísli J. Johnsen]], fluttu til Eyja einvörðungu þær birgðir af salti, sem þeim að jafnaði voru sjálfum nauðsynlegar í fisk og svo þeim útvegsbændum og hlutamönnum, sem skiptu einvörðungu við þá. En árin 1907 og 1908 brá nokkuð til breytingar í þessum efnum hjá einokunarkaupmanninum gamla.
	Verzlun [[J. P. T. Bryde]] flutti til Eyja mjög mikið salt haustið 1907 og svo á vertíð 1908. Í fyrstu varð ekki ljóslega séð, hvað fyrir vakti um þennan mikla saltinnflutning. Þurfti að óttast þurrð á salti erlendis?<br>		Verzlun [[J.P.T. Bryde]] flutti til Eyja mjög mikið salt haustið 1907 og svo á vertíð 1908. Í fyrstu varð ekki ljóslega séð, hvað fyrir vakti um þennan mikla saltinnflutning. Þurfti að óttast þurrð á salti erlendis?<br>
	Í júlímánuði 1907 fékk gamla einokunarverzlunin gufuskipið Ísafold hlaðið salti til Eyja. Meginið af þeim birgðum skyldi geymast til næstu vetrarvertíðar. Þegar svo leið fram á vertíð 1908 átti Brydeverzlun von á tveim saltförmum til Eyja. Þá virtist [[Miðbúðin\|Edinborgarverzlunin]] hafa orðið takmarkaðar saltbirgðir. Þá var það, sem svipunni var brugðið á loft, svo að kviknaði í skapi hinna dokandi samvinnuleiðtoga eða væntanlegra leiðtoga.<br>		Í júlímánuði 1907 fékk gamla einokunarverzlunin gufuskipið Ísafold hlaðið salti til Eyja. Meginið af þeim birgðum skyldi geymast til næstu vetrarvertíðar. Þegar svo leið fram á vertíð 1908 átti Brydeverzlun von á tveim saltförmum til Eyja. Þá virtist [[Miðbúðin\|Edinborgarverzlunin]] hafa orðið takmarkaðar saltbirgðir. Þá var það, sem svipunni var brugðið á loft, svo að kviknaði í skapi hinna dokandi samvinnuleiðtoga eða væntanlegra leiðtoga.<br>
	Bryde kaupmaður hafði skrifað heim til Eyja frá bækistöð sinni í Kaupmannahöfn og boðið „faktor“ sínum að tilkynna í Vestmannaeyjum, að einungis þeir útvegsbændur og hlutasjómenn í verstöðinni, sem vildu skuldbinda sig til að selja verzlun hans allan fisk sinn, þegar hann væri fullverkaður, fengju keypt salt í aflann hjá honum, aðrir ekki.<br>		Bryde kaupmaður hafði skrifað heim til Eyja frá bækistöð sinni í Kaupmannahöfn og boðið „faktor“ sínum að tilkynna í Vestmannaeyjum, að einungis þeir útvegsbændur og hlutasjómenn í verstöðinni, sem vildu skuldbinda sig til að selja verzlun hans allan fisk sinn, þegar hann væri fullverkaður, fengju keypt salt í aflann hjá honum, aðrir ekki.<br>
	Þetta boð einokunarkaupmannsins var gert Eyjamönnum ljóst með auglýsingu. Þær voru venjulega hengdar upp við kirkjudyr eða í anddyri Landakirkju, meðan ekkert blað var gefið út í kauptúninu.<br>		Þetta boð einokunarkaupmannsins var gert Eyjamönnum ljóst með auglýsingu. Þær voru venjulega hengdar upp við kirkjudyr eða í anddyri Landakirkju, meðan ekkert blað var gefið út í kauptúninu.<br>
	Nokkru síðar, eða 10. 4. (1908), fékk [[Garðurinn\|Garðsverzlunin]] [[J. P. T. Bryde\|(Brydeverzlunin)]] einn saltfarminn enn. Og ellefu dögum síðar kom norska skipið Jæderen með 459 smálestir af salti til einokunarverzlunarinnar gömlu, Brydeverzlunarinnar. Enginn skyldi óttast þurrð á salti í Eyjum það árið, ef Eyjamenn vildu aðeins skuldbinda sig til þess að selja einokunarverzluninni fiskinn sinn, þegar hann væri orðinn vel þurr á stakkstæði, og þá auðvitað fyrir það verð, sem einokunarkaupmaðurinn sjálfur afréði.</big>		Nokkru síðar, eða 10. 4. (1908), fékk [[Garðurinn\|Garðsverzlunin]] [[J.P.T. Bryde\|(Brydeverzlunin)]] einn saltfarminn enn. Og ellefu dögum síðar kom norska skipið Jæderen með 459 smálestir af salti til einokunarverzlunarinnar gömlu, Brydeverzlunarinnar. Enginn skyldi óttast þurrð á salti í Eyjum það árið, ef Eyjamenn vildu aðeins skuldbinda sig til þess að selja einokunarverzluninni fiskinn sinn, þegar hann væri orðinn vel þurr á stakkstæði, og þá auðvitað fyrir það verð, sem einokunarkaupmaðurinn sjálfur afréði.</big>

	¹) Báturinn náði til hafnar í Vestmannaeyjum síðari hluta dags 5. sept. 1905 í austan-suðaustan stormi eftir nokkra hrakninga á hafinu.		¹) Báturinn náði til hafnar í Vestmannaeyjum síðari hluta dags 5. sept. 1905 í austan-suðaustan stormi eftir nokkra hrakninga á hafinu.
			²) Leiðr. (Heimaslóð).
	[[Blik 1974/Samvinnusamtökin í Vestmannaeyjum, II. hluti\|II. hluti]]		[[Blik 1974/Samvinnusamtökin í Vestmannaeyjum, II. hluti\|II. hluti]]

	{{Blik}}		{{Blik}}

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 5. janúar 2017 kl. 15:04
Lína 141:		Lína 141:
	\|}		\|}

	Vissulega vekur það athygli mína, að [[J. P. Bjarnasen]] „factor“ eða verzlunarstjóri einokunarverzlunarinnar gömlu var efstur á lista yfir fasta viðskiptavini Gísla kaupmanns Stefánssonar um árabil, meðan mestu munaði um vöruverð hjá þessum verzlunum. Þar hefur „factorinn“ séð sér leik á borði. Ég undrast hugrekki hans í þessum efnum og dáist að honum.		Vissulega vekur það athygli mína, að [[Jóhann Morten Peter Bjarnasen\|J. P. Bjarnasen]] „factor“ eða verzlunarstjóri einokunarverzlunarinnar gömlu var efstur á lista yfir fasta viðskiptavini Gísla kaupmanns Stefánssonar um árabil, meðan mestu munaði um vöruverð hjá þessum verzlunum. Þar hefur „factorinn“ séð sér leik á borði. Ég undrast hugrekki hans í þessum efnum og dáist að honum.


Lína 164:		Lína 164:
	\| [[Sveinn P. Scheving]]\|\|[[Steinsstaðir\|Steinsstöðum]]\|\|153,20		\| [[Sveinn P. Scheving]]\|\|[[Steinsstaðir\|Steinsstöðum]]\|\|153,20
	\|-		\|-
	\| [[Sæmundur Ingimundarson\|Sæmundur Ingimundars.]]\|\| [[Draumbær\|Draumbæ]]\|\|182,65		\| [[Sæmundur Ingimundarson (Draumbæ)\|Sæmundur Ingimundars.]]\|\| [[Draumbær\|Draumbæ]]\|\|182,65
	\|-		\|-
	\| [[Sigurður Sveinbjörnsson (Brekkuhúsi)\|Sigurður Sveinbjörnss.]]\|\| [[Brekkuhús\|Brekkuhúsi]]\|\|234,98		\| [[Sigurður Sveinbjörnsson (Brekkuhúsi)\|Sigurður Sveinbjörnss.]]\|\| [[Brekkuhús\|Brekkuhúsi]]\|\|234,98
Lína 178:		Lína 178:
	\| [[Einar Sveinsson (Þorlaugargerði)\|Einar Sveinsson]]\|\| [[Þorlaugargerði vestra\|Þórlaugargerði v.]] \|\|105,98		\| [[Einar Sveinsson (Þorlaugargerði)\|Einar Sveinsson]]\|\| [[Þorlaugargerði vestra\|Þórlaugargerði v.]] \|\|105,98
	\|-		\|-
	\| [[Jón Pétursson]]\|\| [[Þorlaugargerði eystra\|Þórlaugargerði e.]] \|\|155,48		\| [[Jón Pétursson (Þorlaugargerði)\|Jón Pétursson]]\|\| [[Þorlaugargerði eystra\|Þórlaugargerði e.]] \|\|155,48
	\|-		\|-
	\| Samtals kr.\|\|\|\|1375,25		\| Samtals kr.\|\|\|\|1375,25
Lína 190:		Lína 190:
	\|[[Oddgeir Þórðarson Guðmundsen\|Sr.Oddgeir Gumundsen]] (þannig skrifað í handriti)\|\|[[Ofanleiti]]\|\|148,90		\|[[Oddgeir Þórðarson Guðmundsen\|Sr.Oddgeir Gumundsen]] (þannig skrifað í handriti)\|\|[[Ofanleiti]]\|\|148,90
	\|-		\|-
	\| [[Magnús Þórðarson]]\|\| [[Dalur\|Dal]]\|\|400,67		\| [[Magnús Þórðarson (Dal)\|Magnús Þórðarson]]\|\| [[Dalur\|Dal]]\|\|400,67
	\|-		\|-
	\| [[Vigfús P. Scheving (Vilborgarstöðum)\|Vigfús P. Scheving]]\|\| [[Vilborgarstaðir\|Vilborgarst.]]\|\|406,70		\| [[Vigfús P. Scheving (Vilborgarstöðum)\|Vigfús P. Scheving]]\|\| [[Vilborgarstaðir\|Vilborgarst.]]\|\|406,70
	\|-		\|-
	\| [[Einar Jónsson]]\|\| [[Norðurgarður\|Norðurgarði]]\|\|417,55		\| [[Einar Jónsson (Norðurgarði)\|Einar Jónsson]]\|\| [[Norðurgarður\|Norðurgarði]]\|\|417,55
	\|-		\|-
	\| [[Jón Pétursson]]\|\| [[Þorlaugargerði eystra\|Þórlaugargerði e.]]\|\|331,80		\| [[Jón Pétursson (Þorlaugargerði)\|Jón Pétursson]]\|\| [[Þorlaugargerði eystra\|Þórlaugargerði e.]]\|\|331,80
	\|-		\|-
	\| [[Jón Jónsson]]\|\| [[Gvendarhús\|Gvendarhúsi]] \|\|740,80		\| [[Jón Jónsson í Gvendarhúsi\|Jón Jónsson]]\|\| [[Gvendarhús\|Gvendarhúsi]] \|\|740,80
	\|-		\|-
	\| [[Sæmundur Ingimundarson\|Sæmundur Ingimundars.]]\|\| [[Draumbær\|Draumbæ]]\|\|220,20		\| [[Sæmundur Ingimundarson (Draumbæ)\|Sæmundur Ingimundars.]]\|\| [[Draumbær\|Draumbæ]]\|\|220,20
	\|-		\|-
	\| [[Ögmundur Arnbjörnsson\|Ögmundur Arnbjörnss.]]\|\| [[Landakot\|Landakoti]]\|\|156,35		\| [[Ögmundur Arnbjörnsson (Landakoti)\|Ögmundur Arnbjörnss.]]\|\| [[Landakot\|Landakoti]]\|\|156,35
	\|-		\|-
	\| [[Sveinn P. Scheving]]\|\| [[Steinsstaðir\|Steinsstöðum]]\|\|238,07		\| [[Sveinn P. Scheving]]\|\| [[Steinsstaðir\|Steinsstöðum]]\|\|238,07
	\|-		\|-
	\| [[Einar Sveinsson]]\|\| [[Þorlaugargerði vestra\|Þórlaugargerði v.]]\|\|254,20		\| [[Einar Sveinsson (Þorlaugargerði)\|Einar Sveinsson]]\|\| [[Þorlaugargerði vestra\|Þórlaugargerði v.]]\|\|254,20
	\|-		\|-
	\| [[Finnbogi Björnsson\|Finnbogi Björnss.]]\|\| [[Norðurgarður eystri\|Norðurgarði e]]\|\|311,75		\| [[Finnbogi Björnsson\|Finnbogi Björnss.]]\|\| [[Norðurgarður eystri\|Norðurgarði e]]\|\|311,75