Blik 1969/Heimahagarnir, II. hluti - Breytingaskrá

Viglundur á 14. september 2013 kl. 11:50

2013-09-14T11:50:13Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 14. september 2013 kl. 11:50
Lína 125:		Lína 125:
	Eftir því sem sjórinn eyddi torfunni, þessum leifum Ormsstaðalandsins, gróf sig til norðurs, breikkaði vogurinn eða höfnin. Þá færðist örnefni þetta nær Klettinum smám saman, ef ég mætti orða það þannig. Að lokum, þegar jarðvegur allur var þar eyddur og Ægi gefinn, erfði sandvikið og hin grasivaxna brekka upp af því örnefni þetta, hét framvegis Langa á tungu Eyjafólks, og „undir Löngu“ staðurinn þar, enda þótt ekkert í landslaginu réttlætti það örnefni lengur eða myndi ástæður fyrir því. <br>		Eftir því sem sjórinn eyddi torfunni, þessum leifum Ormsstaðalandsins, gróf sig til norðurs, breikkaði vogurinn eða höfnin. Þá færðist örnefni þetta nær Klettinum smám saman, ef ég mætti orða það þannig. Að lokum, þegar jarðvegur allur var þar eyddur og Ægi gefinn, erfði sandvikið og hin grasivaxna brekka upp af því örnefni þetta, hét framvegis Langa á tungu Eyjafólks, og „undir Löngu“ staðurinn þar, enda þótt ekkert í landslaginu réttlætti það örnefni lengur eða myndi ástæður fyrir því. <br>
	Þegar Hörgaeyrargarðurinn var byggður, tættist grassvörðurinn af brekkunni þarna suður undir Klettinum við sprengingar og hrun úr berginu og aðrar athafnir þarna. Síðan er þar sandfláin ein og ber eftir. <br>		Þegar Hörgaeyrargarðurinn var byggður, tættist grassvörðurinn af brekkunni þarna suður undir Klettinum við sprengingar og hrun úr berginu og aðrar athafnir þarna. Síðan er þar sandfláin ein og ber eftir. <br>
	Heimildir eru fyrir því, að á árunum 1880—1890 stóð grastorfa 2—3 metra há vestan við [[Almenningurinn\|Almenninginn (fjárréttina) á Eiðinu]]. Ef til vill var hún rofabakki. Þetta voru síðustu leifar hins þykka grassvarðar, sem þakti meginhluta Botnsins, þegar Ormsstaðir voru og hétu og ekki var ýkjahátt upp í Skrúðabyrgið í Kleifnaberginu. Grastorfa þessi þarna vestan við réttina var kölluð [[Rofið]]. Hún stóð þarna vestur frá sem klettur úr hafinu, eins og [[Sveinn Jónsson (Sveinsstöðum)\|Sveinn Jónsson]] orðar það í skrifum sínum 1936 (Víðir). Smám saman svarf vindurinn utan úr henni og eyddi henni loks að fullu.		Heimildir eru fyrir því, að á árunum 1880—1890 stóð grastorfa 2—3 metra há vestan við [[Almenningurinn á Eiðinu\|Almenninginn (fjárréttina) á Eiðinu]]. Ef til vill var hún rofabakki. Þetta voru síðustu leifar hins þykka grassvarðar, sem þakti meginhluta Botnsins, þegar Ormsstaðir voru og hétu og ekki var ýkjahátt upp í Skrúðabyrgið í Kleifnaberginu. Grastorfa þessi þarna vestan við réttina var kölluð [[Rofið]]. Hún stóð þarna vestur frá sem klettur úr hafinu, eins og [[Sveinn Jónsson (Sveinsstöðum)\|Sveinn Jónsson]] orðar það í skrifum sínum 1936 (Víðir). Smám saman svarf vindurinn utan úr henni og eyddi henni loks að fullu.

	[[Blik 1969/Heimahagarnir, III. hluti\|III. hluti]]		[[Blik 1969/Heimahagarnir, III. hluti\|III. hluti]]

Viglundur á 14. september 2013 kl. 11:44

2013-09-14T11:44:37Z

Viglundur á 11. júlí 2012 kl. 23:00

2012-07-11T23:00:47Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 11. júlí 2012 kl. 23:00
Lína 106:		Lína 106:


	''Vogurinn í Vestmannaeyjum (innri höfnin) fyrir eða um aldamótin síðustu. Til vinsri á myndinni örlar á Hörgaeyri yzt við voginn að norðanverðu. Básaskerin sjást innar í vognum og Tangi. [[~~Skildingafjar~~]]an nœst vestan við Tangann. Annesarvikið skerst lengst til suðurs úr vognum. Engin hafnarmannvirki. Mannanna verk hafa hvergi breytt hraunjaðrinum. Vestur af Hörgaeyrinni (Klemuseyrinni) voru lendur hinnar fyrstu kirkju í Eyjum, Klemenskirkju. Þar vestur af tóku við lendur Ormsstaðanna.''		''Vogurinn í Vestmannaeyjum (innri höfnin) fyrir eða um aldamótin síðustu. Til vinsri á myndinni örlar á Hörgaeyri yzt við voginn að norðanverðu. Básaskerin sjást innar í vognum og Tangi. [[Skildingafjara]]n nœst vestan við Tangann. Annesarvikið skerst lengst til suðurs úr vognum. Engin hafnarmannvirki. Mannanna verk hafa hvergi breytt hraunjaðrinum. Vestur af Hörgaeyrinni (Klemuseyrinni) voru lendur hinnar fyrstu kirkju í Eyjum, Klemenskirkju. Þar vestur af tóku við lendur Ormsstaðanna.''


Lína 125:		Lína 125:
	Eftir því sem sjórinn eyddi torfunni, þessum leifum Ormsstaðalandsins, gróf sig til norðurs, breikkaði vogurinn eða höfnin. Þá færðist örnefni þetta nær Klettinum smám saman, ef ég mætti orða það þannig. Að lokum, þegar jarðvegur allur var þar eyddur og Ægi gefinn, erfði sandvikið og hin grasivaxna brekka upp af því örnefni þetta, hét framvegis Langa á tungu Eyjafólks, og „undir Löngu“ staðurinn þar, enda þótt ekkert í landslaginu réttlætti það örnefni lengur eða myndi ástæður fyrir því. <br>		Eftir því sem sjórinn eyddi torfunni, þessum leifum Ormsstaðalandsins, gróf sig til norðurs, breikkaði vogurinn eða höfnin. Þá færðist örnefni þetta nær Klettinum smám saman, ef ég mætti orða það þannig. Að lokum, þegar jarðvegur allur var þar eyddur og Ægi gefinn, erfði sandvikið og hin grasivaxna brekka upp af því örnefni þetta, hét framvegis Langa á tungu Eyjafólks, og „undir Löngu“ staðurinn þar, enda þótt ekkert í landslaginu réttlætti það örnefni lengur eða myndi ástæður fyrir því. <br>
	Þegar Hörgaeyrargarðurinn var byggður, tættist grassvörðurinn af brekkunni þarna suður undir Klettinum við sprengingar og hrun úr berginu og aðrar athafnir þarna. Síðan er þar sandfláin ein og ber eftir. <br>		Þegar Hörgaeyrargarðurinn var byggður, tættist grassvörðurinn af brekkunni þarna suður undir Klettinum við sprengingar og hrun úr berginu og aðrar athafnir þarna. Síðan er þar sandfláin ein og ber eftir. <br>
	Heimildir eru fyrir því, að á árunum 1880—1890 stóð grastorfa 2—3 metra há vestan við [[~~Almenningur~~\|Almenninginn (fjárréttina) á Eiðinu]]. Ef til vill var hún rofabakki. Þetta voru síðustu leifar hins þykka grassvarðar, sem þakti meginhluta Botnsins, þegar Ormsstaðir voru og hétu og ekki var ýkjahátt upp í Skrúðabyrgið í Kleifnaberginu. Grastorfa þessi þarna vestan við réttina var kölluð [[Rofið]]. Hún stóð þarna vestur frá sem klettur úr hafinu, eins og [[Sveinn Jónsson smiður\|Sveinn Jónsson]] orðar það í skrifum sínum 1936 (Víðir). Smám saman svarf vindurinn utan úr henni og eyddi henni loks að fullu.		Heimildir eru fyrir því, að á árunum 1880—1890 stóð grastorfa 2—3 metra há vestan við [[Fjárréttin á Eiðinu\|Almenninginn (fjárréttina) á Eiðinu]]. Ef til vill var hún rofabakki. Þetta voru síðustu leifar hins þykka grassvarðar, sem þakti meginhluta Botnsins, þegar Ormsstaðir voru og hétu og ekki var ýkjahátt upp í Skrúðabyrgið í Kleifnaberginu. Grastorfa þessi þarna vestan við réttina var kölluð [[Rofið]]. Hún stóð þarna vestur frá sem klettur úr hafinu, eins og [[Sveinn Jónsson smiður\|Sveinn Jónsson]] orðar það í skrifum sínum 1936 (Víðir). Smám saman svarf vindurinn utan úr henni og eyddi henni loks að fullu.

	[[Blik 1969/Heimahagarnir, III. hluti\|III. hluti]]		[[Blik 1969/Heimahagarnir, III. hluti\|III. hluti]]

Viglundur á 24. september 2010 kl. 16:45

2010-09-24T16:45:13Z

Sýna breytingar

Viglundur á 16. maí 2010 kl. 16:28

2010-05-16T16:28:28Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 16. maí 2010 kl. 16:28
Lína 1:		Lína 1:
			[[Blik 1969\|Efnisyfirlit 1969]]



	::::::::::::V.		::::::::::::V.

Lína 7:		Lína 11:
	Þegar Hauksbók var skráð, um 1300, voru Ormsstaðir ekki lengur til í Eyjum. Meginhluti lands þeirra, heimalands, var blásið upp, -— örfoka. Við skulum veita því athygli, að höfundur Hauksbókar orðar það ekki þannig, að land jarðarinnar hafi sokkið í sæ eða Ægir brotið það niður. Mundi það ekki líklegra orðalag, ef Ormsstaðir hefðu staðið vestan við Ofanleitishamar, eins og einn sögugrúskari Eyja fullyrðir. Sú fullyrðing virðist mér býsna hæpin. <br>		Þegar Hauksbók var skráð, um 1300, voru Ormsstaðir ekki lengur til í Eyjum. Meginhluti lands þeirra, heimalands, var blásið upp, -— örfoka. Við skulum veita því athygli, að höfundur Hauksbókar orðar það ekki þannig, að land jarðarinnar hafi sokkið í sæ eða Ægir brotið það niður. Mundi það ekki líklegra orðalag, ef Ormsstaðir hefðu staðið vestan við Ofanleitishamar, eins og einn sögugrúskari Eyja fullyrðir. Sú fullyrðing virðist mér býsna hæpin. <br>

	[[Mynd: ~~Heimalendur Orms~~.jpg\|ctr\|400px]]<br>		[[Mynd: 1969 b 262.jpg\|ctr\|400px]]<br>
	''Þar sem áður voru heimalendur Ormsstaða í Eyjum,''<br>		''Þar sem áður voru heimalendur Ormsstaða í Eyjum,''<br>
	''liggja nú fiskibátar í tugatali.''		''liggja nú fiskibátar í tugatali.''
Lína 83:		Lína 87:
	Ætla má, að Ægi hafi tekizt að brjóta skarð í varnarvegginn sinn, sjávarströndina milli Heimakletts að norðan og hraunjaðarsins að sunnan, mörgum öldum fyrir landnámstíð. Stafaði það landbrot af landsigi? Hver getur svarað því? <br>		Ætla má, að Ægi hafi tekizt að brjóta skarð í varnarvegginn sinn, sjávarströndina milli Heimakletts að norðan og hraunjaðarsins að sunnan, mörgum öldum fyrir landnámstíð. Stafaði það landbrot af landsigi? Hver getur svarað því? <br>

	[[Mynd: ~~Vogurinn~~.jpg\|400px\|left]]<br>		[[Mynd: 1969 b 252.jpg\|400px\|left]]<br>
	''Vogurinn í Vestmannaeyjum (innri höfnin) fyrir eða um aldamótin síðustu. Til vinsri á myndinni örlar á Hörgaeyri yzt við voginn að norðanverðu. Básaskerin sjást innar í vognum og Tangi. [[Skildingafjar]]an nœst vestan við Tangann. Annesarvikið skerst lengst til suðurs úr vognum. Engin hafnarmannvirki. Mannanna verk hafa hvergi breytt hraunjaðrinum. Vestur af Hörgaeyrinni (Klemuseyrinni) voru lendur hinnar fyrstu kirkju í Eyjum, Klemenskirkju. Þar vestur af tóku við lendur Ormsstaðanna.''		''Vogurinn í Vestmannaeyjum (innri höfnin) fyrir eða um aldamótin síðustu. Til vinsri á myndinni örlar á Hörgaeyri yzt við voginn að norðanverðu. Básaskerin sjást innar í vognum og Tangi. [[Skildingafjar]]an nœst vestan við Tangann. Annesarvikið skerst lengst til suðurs úr vognum. Engin hafnarmannvirki. Mannanna verk hafa hvergi breytt hraunjaðrinum. Vestur af Hörgaeyrinni (Klemuseyrinni) voru lendur hinnar fyrstu kirkju í Eyjum, Klemenskirkju. Þar vestur af tóku við lendur Ormsstaðanna.''

Lína 105:		Lína 109:
	Heimildir eru fyrir því, að á árunum 1880—1890 stóð grastorfa 2—3 metra há vestan við [[Almenningur\|Almenninginn (fjárréttina) á Eiðinu]]. Ef til vill var hún rofabakki. Þetta voru síðustu leifar hins þykka grassvarðar, sem þakti meginhluta Botnsins, þegar Ormsstaðir voru og hétu og ekki var ýkjahátt upp í Skrúðabyrgið í Kleifnaberginu. Grastorfa þessi þarna vestan við réttina var kölluð [[Rofið]]. Hún stóð þarna vestur frá sem klettur úr hafinu, eins og [[Sveinn Jónsson smiður\|Sveinn Jónsson]] orðar það í skrifum sínum 1936 (Víðir). Smám saman svarf vindurinn utan úr henni og eyddi henni loks að fullu.		Heimildir eru fyrir því, að á árunum 1880—1890 stóð grastorfa 2—3 metra há vestan við [[Almenningur\|Almenninginn (fjárréttina) á Eiðinu]]. Ef til vill var hún rofabakki. Þetta voru síðustu leifar hins þykka grassvarðar, sem þakti meginhluta Botnsins, þegar Ormsstaðir voru og hétu og ekki var ýkjahátt upp í Skrúðabyrgið í Kleifnaberginu. Grastorfa þessi þarna vestan við réttina var kölluð [[Rofið]]. Hún stóð þarna vestur frá sem klettur úr hafinu, eins og [[Sveinn Jónsson smiður\|Sveinn Jónsson]] orðar það í skrifum sínum 1936 (Víðir). Smám saman svarf vindurinn utan úr henni og eyddi henni loks að fullu.

	[[Blik 1969/Heimahagarnir, III. hluti\|~~Heimahagarnir,~~ III. hluti]]		[[Blik 1969/Heimahagarnir, III. hluti\|III. hluti]]

	[[Blik 1969/Heimahagarnir, I. hluti\|Til baka]]		[[Blik 1969/Heimahagarnir, I. hluti\|Til baka]]

Viglundur á 27. nóvember 2009 kl. 15:44

2009-11-27T15:44:10Z

Sýna breytingar

Viglundur á 25. nóvember 2009 kl. 23:05

2009-11-25T23:05:47Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 25. nóvember 2009 kl. 23:05
Lína 6:		Lína 6:
	Höfundur Hauksbókar segir Ormsstaði í Eyjum hafa staðið ''„við Hamar niðri, þar sem nú er blásið allt.“'' <br>		Höfundur Hauksbókar segir Ormsstaði í Eyjum hafa staðið ''„við Hamar niðri, þar sem nú er blásið allt.“'' <br>
	Þegar Hauksbók var skráð, um 1300, voru Ormsstaðir ekki lengur til í Eyjum. Meginhluti lands þeirra, heimalands, var blásið upp, -— örfoka. Við skulum veita því athygli, að höfundur Hauksbókar orðar það ekki þannig, að land jarðarinnar hafi sokkið í sæ eða Ægir brotið það niður. Mundi það ekki líklegra orðalag, ef Ormsstaðir hefðu staðið vestan við Ofanleitishamar, eins og einn sögugrúskari Eyja fullyrðir. Sú fullyrðing virðist mér býsna hæpin. <br>		Þegar Hauksbók var skráð, um 1300, voru Ormsstaðir ekki lengur til í Eyjum. Meginhluti lands þeirra, heimalands, var blásið upp, -— örfoka. Við skulum veita því athygli, að höfundur Hauksbókar orðar það ekki þannig, að land jarðarinnar hafi sokkið í sæ eða Ægir brotið það niður. Mundi það ekki líklegra orðalag, ef Ormsstaðir hefðu staðið vestan við Ofanleitishamar, eins og einn sögugrúskari Eyja fullyrðir. Sú fullyrðing virðist mér býsna hæpin. <br>

			[[Mynd: Heimalendur Orms.jpg\|ctr\|400px]]<br>
			''Þar sem áður voru heimalendur Ormsstaða í Eyjum,''<br>
			''liggja nú fiskibátar í tugatali.''

	Þeir hinir sögufróðu, sem fullyrða, að Ormsstaðir í Eyjum hafi staðið vestur við Ofanleitishamar eða jafnvel vestan við hann (sjórinn brotið landið), færa fram m.a. máli sínu til sönnunar, að orðið ''hamar'' á gömlu Vestmannaeyjamáli feli einvörðungu í sér hugtakið blágrýtishamar, bergvegg úr blágrýti. Önnur merking sé þar ekki til í orðinu og hafi aldrei verið þar til. Þess vegna hljóti að vera átt við Ofanleitishamar, þar sem Hauksbók segir '',,við Hamar niðri“.'' <br>		Þeir hinir sögufróðu, sem fullyrða, að Ormsstaðir í Eyjum hafi staðið vestur við Ofanleitishamar eða jafnvel vestan við hann (sjórinn brotið landið), færa fram m.a. máli sínu til sönnunar, að orðið ''hamar'' á gömlu Vestmannaeyjamáli feli einvörðungu í sér hugtakið blágrýtishamar, bergvegg úr blágrýti. Önnur merking sé þar ekki til í orðinu og hafi aldrei verið þar til. Þess vegna hljóti að vera átt við Ofanleitishamar, þar sem Hauksbók segir '',,við Hamar niðri“.'' <br>
	Það getur verið rétt eða hér um bil rétt, að orðið berghamar í gömlu Eyjamáli merki aðeins blágrýtishamar eða bergvegg úr öðru efni en móbergi. Ýmislegt styður þá fullyrðingu, svo sem þessi örnefni, þar sem bergtegundin er blágrýti: [[Austurhamar]] í [[Elliðaey]], — [[Steðjahamar]] og [[Suðurhamar]] í sömu ey. Hér er byggt á þvi, sem greinagóðir fuglaveiðimenn tjá mér. Þannig mun það einnig vera um [[Álkuhamar]] sunnan í [[Miðklettur\|Miðkletti]], [[Lambhilluhamar]] í [[Stórhöfði\|Stórhöfða]] og [[Rauðhamar]] í [[Brandur\|Brandi]]. Ekki má heldur gleyma [[Grásteinshamar\|Grásteinshamrinum]] fyrir sunnan [[Kaplapyttir\|Kaplapytti]] í Stórhöfða. <br>		Það getur verið rétt eða hér um bil rétt, að orðið berghamar í gömlu Eyjamáli merki aðeins blágrýtishamar eða bergvegg úr öðru efni en móbergi. Ýmislegt styður þá fullyrðingu, svo sem þessi örnefni, þar sem bergtegundin er blágrýti: [[Austurhamar]] í [[Elliðaey]], — [[Steðjahamar]] og [[Suðurhamar]] í sömu ey. Hér er byggt á þvi, sem greinagóðir fuglaveiðimenn tjá mér. Þannig mun það einnig vera um [[Álkuhamar]] sunnan í [[Miðklettur\|Miðkletti]], [[Lambhilluhamar]] í [[Stórhöfði\|Stórhöfða]] og [[Rauðhamar]] í [[Brandur\|Brandi]]. Ekki má heldur gleyma [[Grásteinshamar\|Grásteinshamrinum]] fyrir sunnan [[Kaplapyttir\|Kaplapytti]] í Stórhöfða. <br>
Lína 58:		Lína 63:

	¹<small>Rétt þykir mér að geta þess, að fyrir nokkrum árum fannst skállagaður steinn í Hörgaeyrinni. Víst gæti hann hafa verið hlautbolli. Steinninn er til sýnis í Byggðarsafni Vestmannaeyja.</small>		¹<small>Rétt þykir mér að geta þess, að fyrir nokkrum árum fannst skállagaður steinn í Hörgaeyrinni. Víst gæti hann hafa verið hlautbolli. Steinninn er til sýnis í Byggðarsafni Vestmannaeyja.</small>

	~~Mynd.~~
	Vogurinn í Vestmannaeyjum (innri höfnin) fyrir eða um aldamótin síðustu. Til vinsri á myndinni örlar á Hörgaeyri yzt við voginn að norðanverðu. Básakerin sjást innar í vognum og Tanginn. Skildingafjaran nœst vestan við Tangann. Annesarvikið skerst lengst til suðurs úr vognum. Engin hafnarmannvirki. Mannanna verk hafa hvergi breytt hraunjaðrinum. Vestur af Hörgaeyrinni (Klemuseyrinni) voru lendur hinnar fyrstu kirkju í Eyjum, Klemenskirkju. Þar vestur af tóku við lendur Ormsstaðanna.

	::::::::::::VII		::::::::::::VII
Lína 79:		Lína 81:

	Ætla má, að Ægi hafi tekizt að brjóta skarð í varnarvegginn sinn, sjávarströndina milli Heimakletts að norðan og hraunjaðarsins að sunnan, mörgum öldum fyrir landnámstíð. Stafaði það landbrot af landsigi? Hver getur svarað því? <br>		Ætla má, að Ægi hafi tekizt að brjóta skarð í varnarvegginn sinn, sjávarströndina milli Heimakletts að norðan og hraunjaðarsins að sunnan, mörgum öldum fyrir landnámstíð. Stafaði það landbrot af landsigi? Hver getur svarað því? <br>
	~~[[Mynd: Vogurinn.jpg\|400px\|ctr]]~~

			[[Mynd: Vogurinn.jpg\|400px\|left]]<br>
			''Vogurinn í Vestmannaeyjum (innri höfnin) fyrir eða um aldamótin síðustu. Til vinsri á myndinni örlar á Hörgaeyri yzt við voginn að norðanverðu. [[Básasker]]in sjást innar í vognum og [[Tanginn]]. [[Skildingafjar]]an nœst vestan við Tangann. [[Annesarvikið]] skerst lengst til suðurs úr vognum. Engin hafnarmannvirki. Mannanna verk hafa hvergi breytt hraunjaðrinum. Vestur af [[Hörgaeyri\|Hörgaeyrinni (Klemuseyrinni)]] voru lendur hinnar fyrstu kirkju í Eyjum, Klemenskirkju. Þar vestur af tóku við lendur Ormsstaðanna.''


Lína 95:		Lína 98:

	Þegar séra Gissur Pétursson skrifaði ''Tilvísan'' sína um 1700, segir hann voginn inn með hraunjaðrinum, höfnina í Eyjum, vera um 80 faðma (160 metra) á breidd, þar sem hann er mjóstur. Ætla má eftir sögn prestsins, að vogurinn hafi þá náð inn fyrir Básaskerin. Eftir þessari frásögn prestsins er eðlilegast að álykta, að norðan vogsins frá Hörgaeyri inn undir Eiði hafi þá verið enn við lýði samfelld grastorfa um 50—80 metra breið, leifar af lendum hinna fornu Ormsstaða. <br>		Þegar séra Gissur Pétursson skrifaði ''Tilvísan'' sína um 1700, segir hann voginn inn með hraunjaðrinum, höfnina í Eyjum, vera um 80 faðma (160 metra) á breidd, þar sem hann er mjóstur. Ætla má eftir sögn prestsins, að vogurinn hafi þá náð inn fyrir Básaskerin. Eftir þessari frásögn prestsins er eðlilegast að álykta, að norðan vogsins frá Hörgaeyri inn undir Eiði hafi þá verið enn við lýði samfelld grastorfa um 50—80 metra breið, leifar af lendum hinna fornu Ormsstaða. <br>
	~~[[Mynd: Vogurinn að sunnanverðu.jpg\|ctr\|400px]]~~



	Við bakka þessa graslendis, jaðar þess að sunnan, hafa Danir, dönsku verzlunarmennirnir, lagt báti sínum, er þeir sóttu sér neyzluvatn í kerin sín undir „karató“, því að þeir neyttu ógjarnan rigningarvatns, eins og áður getur. <br>		Við bakka þessa graslendis, jaðar þess að sunnan, hafa Danir, dönsku verzlunarmennirnir, lagt báti sínum, er þeir sóttu sér neyzluvatn í kerin sín undir „karató“, því að þeir neyttu ógjarnan rigningarvatns, eins og áður getur. <br>
	Örnefnið „Langa“ þarna sunnan við bergveggi Heimakletts er sérlegt og ber ekki íslenzkan svip, er ekki hugsað á íslenzka vísu, þegar allar aðstæður og landslag er íhugað og athugað. Ég er sannfærður um, að örnefni þetta er danskt, hefur upprunalega orðið til á danskri tungu, og þannig til orðið, að Danirnir hafi kallað hina löngu grastorfu frá Hörgaeyri vestur með Kleifnaberginu og vestur á Eiðið eða vestur undir Hlíðarbrekkur „Langen“ sökum lengdar hennar. Þegar þeir svo lögðu báti sínum eða bátum við jaðar torfunnar, þegar þeir sóttu neyzluvatnið sitt í kerin undir bergveggnum, hét það á máli þeirra að fara „under Langen.“ <br>		Örnefnið „Langa“ þarna sunnan við bergveggi Heimakletts er sérlegt og ber ekki íslenzkan svip, er ekki hugsað á íslenzka vísu, þegar allar aðstæður og landslag er íhugað og athugað. Ég er sannfærður um, að örnefni þetta er danskt, hefur upprunalega orðið til á danskri tungu, og þannig til orðið, að Danirnir hafi kallað hina löngu grastorfu frá Hörgaeyri vestur með Kleifnaberginu og vestur á Eiðið eða vestur undir Hlíðarbrekkur „Langen“ sökum lengdar hennar. Þegar þeir svo lögðu báti sínum eða bátum við jaðar torfunnar, þegar þeir sóttu neyzluvatnið sitt í kerin undir bergveggnum, hét það á máli þeirra að fara „under Langen.“ <br>

Viglundur á 25. nóvember 2009 kl. 22:38

2009-11-25T22:38:06Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 25. nóvember 2009 kl. 22:38
Lína 95:		Lína 95:

	Þegar séra Gissur Pétursson skrifaði ''Tilvísan'' sína um 1700, segir hann voginn inn með hraunjaðrinum, höfnina í Eyjum, vera um 80 faðma (160 metra) á breidd, þar sem hann er mjóstur. Ætla má eftir sögn prestsins, að vogurinn hafi þá náð inn fyrir Básaskerin. Eftir þessari frásögn prestsins er eðlilegast að álykta, að norðan vogsins frá Hörgaeyri inn undir Eiði hafi þá verið enn við lýði samfelld grastorfa um 50—80 metra breið, leifar af lendum hinna fornu Ormsstaða. <br>		Þegar séra Gissur Pétursson skrifaði ''Tilvísan'' sína um 1700, segir hann voginn inn með hraunjaðrinum, höfnina í Eyjum, vera um 80 faðma (160 metra) á breidd, þar sem hann er mjóstur. Ætla má eftir sögn prestsins, að vogurinn hafi þá náð inn fyrir Básaskerin. Eftir þessari frásögn prestsins er eðlilegast að álykta, að norðan vogsins frá Hörgaeyri inn undir Eiði hafi þá verið enn við lýði samfelld grastorfa um 50—80 metra breið, leifar af lendum hinna fornu Ormsstaða. <br>
			[[Mynd: Vogurinn að sunnanverðu.jpg\|ctr\|400px]]



	Við bakka þessa graslendis, jaðar þess að sunnan, hafa Danir, dönsku verzlunarmennirnir, lagt báti sínum, er þeir sóttu sér neyzluvatn í kerin sín undir „karató“, því að þeir neyttu ógjarnan rigningarvatns, eins og áður getur. <br>		Við bakka þessa graslendis, jaðar þess að sunnan, hafa Danir, dönsku verzlunarmennirnir, lagt báti sínum, er þeir sóttu sér neyzluvatn í kerin sín undir „karató“, því að þeir neyttu ógjarnan rigningarvatns, eins og áður getur. <br>
	Örnefnið „Langa“ þarna sunnan við bergveggi Heimakletts er sérlegt og ber ekki íslenzkan svip, er ekki hugsað á íslenzka vísu, þegar allar aðstæður og landslag er íhugað og athugað. Ég er sannfærður um, að örnefni þetta er danskt, hefur upprunalega orðið til á danskri tungu, og þannig til orðið, að Danirnir hafi kallað hina löngu grastorfu frá Hörgaeyri vestur með Kleifnaberginu og vestur á Eiðið eða vestur undir Hlíðarbrekkur „Langen“ sökum lengdar hennar. Þegar þeir svo lögðu báti sínum eða bátum við jaðar torfunnar, þegar þeir sóttu neyzluvatnið sitt í kerin undir bergveggnum, hét það á máli þeirra að fara „under Langen.“ <br>		Örnefnið „Langa“ þarna sunnan við bergveggi Heimakletts er sérlegt og ber ekki íslenzkan svip, er ekki hugsað á íslenzka vísu, þegar allar aðstæður og landslag er íhugað og athugað. Ég er sannfærður um, að örnefni þetta er danskt, hefur upprunalega orðið til á danskri tungu, og þannig til orðið, að Danirnir hafi kallað hina löngu grastorfu frá Hörgaeyri vestur með Kleifnaberginu og vestur á Eiðið eða vestur undir Hlíðarbrekkur „Langen“ sökum lengdar hennar. Þegar þeir svo lögðu báti sínum eða bátum við jaðar torfunnar, þegar þeir sóttu neyzluvatnið sitt í kerin undir bergveggnum, hét það á máli þeirra að fara „under Langen.“ <br>

Viglundur á 25. nóvember 2009 kl. 22:35

2009-11-25T22:35:55Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 25. nóvember 2009 kl. 22:35
Lína 79:		Lína 79:

	Ætla má, að Ægi hafi tekizt að brjóta skarð í varnarvegginn sinn, sjávarströndina milli Heimakletts að norðan og hraunjaðarsins að sunnan, mörgum öldum fyrir landnámstíð. Stafaði það landbrot af landsigi? Hver getur svarað því? <br>		Ætla má, að Ægi hafi tekizt að brjóta skarð í varnarvegginn sinn, sjávarströndina milli Heimakletts að norðan og hraunjaðarsins að sunnan, mörgum öldum fyrir landnámstíð. Stafaði það landbrot af landsigi? Hver getur svarað því? <br>
			[[Mynd: Vogurinn.jpg\|400px\|ctr]]







	Vogur tók að myndast inn með hraunjaðrinum, vísir að lendingu eða höfn. Hafnareyrin (eyrin, sem Suður-hafnargarðurinn er byggður á) myndaðist og Skerið (Hringskerið, sem svo var kallað mörgum öldum síðar) stóð þar eftir „sem klettur úr hafinu“ til skjóls og bárubrots austan við vogsmynnið. Aldan braut landið, ströndina, sem hún sjálf hafði skapað, hlaðið upp, fyrir þúsundum ára. Þannig hefði einnig farið um Eiðið á fyrri hluta þessarar aldar, ef tækni tímans eða tímanna hefði þá eigi notið við. <br>		Vogur tók að myndast inn með hraunjaðrinum, vísir að lendingu eða höfn. Hafnareyrin (eyrin, sem Suður-hafnargarðurinn er byggður á) myndaðist og Skerið (Hringskerið, sem svo var kallað mörgum öldum síðar) stóð þar eftir „sem klettur úr hafinu“ til skjóls og bárubrots austan við vogsmynnið. Aldan braut landið, ströndina, sem hún sjálf hafði skapað, hlaðið upp, fyrir þúsundum ára. Þannig hefði einnig farið um Eiðið á fyrri hluta þessarar aldar, ef tækni tímans eða tímanna hefði þá eigi notið við. <br>
	Aldir liðu. Hin forna strönd milli klettsins og hraunjaðarsins skiptist í þrennt. Á milli þeirra lá sand- eða malarrif á sjávarbotni. Yfir það flaut grunnur sjór við lágflæði. Þetta rif bjó sjómönnum lengi miklar hættur og stundum grand, er þeir sigldu um vogsmynnið eða [[Leið\|Leiðina]], eins og hún hét um aldir og heitir enn á góðu Eyjamáli.		Aldir liðu. Hin forna strönd milli klettsins og hraunjaðarsins skiptist í þrennt. Á milli þeirra lá sand- eða malarrif á sjávarbotni. Yfir það flaut grunnur sjór við lágflæði. Þetta rif bjó sjómönnum lengi miklar hættur og stundum grand, er þeir sigldu um vogsmynnið eða [[Leið\|Leiðina]], eins og hún hét um aldir og heitir enn á góðu Eyjamáli.

Viglundur á 25. nóvember 2009 kl. 22:22

2009-11-25T22:22:12Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 25. nóvember 2009 kl. 22:22
Lína 74:		Lína 74:
	Já, ég gat þess, að skipt hafði verið um nafn á Hörgaeyrinni, eftir að katólskan festi rætur í huga Eyjafólks. Eftir það hét eyrin Klemenseyri og í afbökun Klemuseyri. Minna mætti hér í þessu sambandi á þá staðreynd, að katólikkarnir íslenzku breyttu einnig nafninu á hæsta kletti eða bergstalli Eyjafjallajökuls. Í heiðni hét hann Goðasteinn. Katólska kirkjan íslenzka lét breyta nafninu í Guðnastein. Það nafn ber hann enn hjá sumum. Auðvitað eigum við að kalla hann sínu upprunalega nafni. (Sbr. Herforingjaráðskortið íslenzka).		Já, ég gat þess, að skipt hafði verið um nafn á Hörgaeyrinni, eftir að katólskan festi rætur í huga Eyjafólks. Eftir það hét eyrin Klemenseyri og í afbökun Klemuseyri. Minna mætti hér í þessu sambandi á þá staðreynd, að katólikkarnir íslenzku breyttu einnig nafninu á hæsta kletti eða bergstalli Eyjafjallajökuls. Í heiðni hét hann Goðasteinn. Katólska kirkjan íslenzka lét breyta nafninu í Guðnastein. Það nafn ber hann enn hjá sumum. Auðvitað eigum við að kalla hann sínu upprunalega nafni. (Sbr. Herforingjaráðskortið íslenzka).

	::::::::VIII		::::::::::::VIII

	'''Vogurinn í Vestmannaeyjum'''		'''Vogurinn í Vestmannaeyjum'''

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 14. september 2013 kl. 11:44
Lína 38:		Lína 38:
	Þannig hef ég sannað það, að hugtakið ''hamar'' á íslenzku getur alveg eins vel þýtt móbergshamar, þ.e. þverhníptur bergveggur úr móhergi. <br>		Þannig hef ég sannað það, að hugtakið ''hamar'' á íslenzku getur alveg eins vel þýtt móbergshamar, þ.e. þverhníptur bergveggur úr móhergi. <br>
	„... við Hamar niðri ...“ er ofur eðlilegt orðalag hjá höfundi Hauksbókar, þar sem Ormsstaðir hafa staðið á graslendinu, þar sem Heimaey er lægst, nefnilega á		„... við Hamar niðri ...“ er ofur eðlilegt orðalag hjá höfundi Hauksbókar, þar sem Ormsstaðir hafa staðið á graslendinu, þar sem Heimaey er lægst, nefnilega á
	flatlendinu grasigróna suður og vestur af Kleifnabergi, ef til vill norðaustur af Skiphellunum, þar sem bærinn var öruggur fyrir grjóthruni úr Klifi, [[Klif\|Stóra-]] og [[~~Litla-~~Klif\|Litlaklifi]]. <br>		flatlendinu grasigróna suður og vestur af Kleifnabergi, ef til vill norðaustur af Skiphellunum, þar sem bærinn var öruggur fyrir grjóthruni úr Klifi, [[Klif\|Stóra-]] og [[Klif\|Litlaklifi]]. <br>
	Heimaland bæjarins hefur verið hið slétta graslendi, Botninn eða Botnar, eins og það var kallað. Þarna var votlent á vissum svæðum, tjarnir og pyttir með gróðri í og allt um kring. Já, þarna voru víðáttumiklar graslendur, áður en allt þetta flæmi blés upp eða hvarf fyrir afli Ægis. Það þoldi ekki ágang búfjárins og átroðning manna og dýra fremur en svo mörg önnur landspildan á landi okkar fyrr og síðar. Þess vegna er þar nú allt of víða blásið land og örfoka, þar sem áður var grassvörður þykkur og gróðursæld mikil. <br>		Heimaland bæjarins hefur verið hið slétta graslendi, Botninn eða Botnar, eins og það var kallað. Þarna var votlent á vissum svæðum, tjarnir og pyttir með gróðri í og allt um kring. Já, þarna voru víðáttumiklar graslendur, áður en allt þetta flæmi blés upp eða hvarf fyrir afli Ægis. Það þoldi ekki ágang búfjárins og átroðning manna og dýra fremur en svo mörg önnur landspildan á landi okkar fyrr og síðar. Þess vegna er þar nú allt of víða blásið land og örfoka, þar sem áður var grassvörður þykkur og gróðursæld mikil. <br>
	Og þarna mitt í graslendinu suður og austur af Kleifnaberginu var		Og þarna mitt í graslendinu suður og austur af Kleifnaberginu var
Lína 50:		Lína 50:
	mótuðu og byggðu dagana þrjá, sem þeir stóðu þá við í Eyjum og áttu skip sitt bundið við Hörgeyrarhálsinn. <br>		mótuðu og byggðu dagana þrjá, sem þeir stóðu þá við í Eyjum og áttu skip sitt bundið við Hörgeyrarhálsinn. <br>
	Margt fleira um Orm bónda er þess vert, að það sé íhugað. Hann hafði nærtæka beit í heimasta klettinum, sem hann gaf nafnið Heimaklettur, til aðgreiningar frá hinum, sem fjær voru Ormsstaðabænum. En til þess að koma fé upp í Heimaklettinn, þurfti að ''klifra'' og draga það síðan upp á böndum, upp á stalla suðvestan í klettinum. Þessir stallar heita síðan		Margt fleira um Orm bónda er þess vert, að það sé íhugað. Hann hafði nærtæka beit í heimasta klettinum, sem hann gaf nafnið Heimaklettur, til aðgreiningar frá hinum, sem fjær voru Ormsstaðabænum. En til þess að koma fé upp í Heimaklettinn, þurfti að ''klifra'' og draga það síðan upp á böndum, upp á stalla suðvestan í klettinum. Þessir stallar heita síðan
	[[Neðri-Kleifar\|Neðri-]] og [[Efri-Kleifar]]. Orðið kleif er samstofna sögninni að klifra. <br>		[[Neðri Kleifar\|Neðri-]] og [[Efri Kleifar]]. Orðið kleif er samstofna sögninni að klifra. <br>
	Uppi á fjallinu vestan við Ormsstaðabæinn var einnig gott beitiland. En bratt var þar upp og einstigi að mestu leyti. Þangað upp þurfti einnig að ''klifra'', ef nokkur kostur skyldi á að notfæra sér beitina kjarngóðu þar uppi. Þetta fjall hlaut því nafnið [[Klif]]. Orðið er einnig samstofna sagnorðinu að klifra. <br>		Uppi á fjallinu vestan við Ormsstaðabæinn var einnig gott beitiland. En bratt var þar upp og einstigi að mestu leyti. Þangað upp þurfti einnig að ''klifra'', ef nokkur kostur skyldi á að notfæra sér beitina kjarngóðu þar uppi. Þetta fjall hlaut því nafnið [[Klif]]. Orðið er einnig samstofna sagnorðinu að klifra. <br>

Lína 125:		Lína 125:
	Eftir því sem sjórinn eyddi torfunni, þessum leifum Ormsstaðalandsins, gróf sig til norðurs, breikkaði vogurinn eða höfnin. Þá færðist örnefni þetta nær Klettinum smám saman, ef ég mætti orða það þannig. Að lokum, þegar jarðvegur allur var þar eyddur og Ægi gefinn, erfði sandvikið og hin grasivaxna brekka upp af því örnefni þetta, hét framvegis Langa á tungu Eyjafólks, og „undir Löngu“ staðurinn þar, enda þótt ekkert í landslaginu réttlætti það örnefni lengur eða myndi ástæður fyrir því. <br>		Eftir því sem sjórinn eyddi torfunni, þessum leifum Ormsstaðalandsins, gróf sig til norðurs, breikkaði vogurinn eða höfnin. Þá færðist örnefni þetta nær Klettinum smám saman, ef ég mætti orða það þannig. Að lokum, þegar jarðvegur allur var þar eyddur og Ægi gefinn, erfði sandvikið og hin grasivaxna brekka upp af því örnefni þetta, hét framvegis Langa á tungu Eyjafólks, og „undir Löngu“ staðurinn þar, enda þótt ekkert í landslaginu réttlætti það örnefni lengur eða myndi ástæður fyrir því. <br>
	Þegar Hörgaeyrargarðurinn var byggður, tættist grassvörðurinn af brekkunni þarna suður undir Klettinum við sprengingar og hrun úr berginu og aðrar athafnir þarna. Síðan er þar sandfláin ein og ber eftir. <br>		Þegar Hörgaeyrargarðurinn var byggður, tættist grassvörðurinn af brekkunni þarna suður undir Klettinum við sprengingar og hrun úr berginu og aðrar athafnir þarna. Síðan er þar sandfláin ein og ber eftir. <br>
	Heimildir eru fyrir því, að á árunum 1880—1890 stóð grastorfa 2—3 metra há vestan við [[~~Fjárréttin á Eiðinu~~\|Almenninginn (fjárréttina) á Eiðinu]]. Ef til vill var hún rofabakki. Þetta voru síðustu leifar hins þykka grassvarðar, sem þakti meginhluta Botnsins, þegar Ormsstaðir voru og hétu og ekki var ýkjahátt upp í Skrúðabyrgið í Kleifnaberginu. Grastorfa þessi þarna vestan við réttina var kölluð [[Rofið]]. Hún stóð þarna vestur frá sem klettur úr hafinu, eins og [[Sveinn Jónsson ~~smiður~~\|Sveinn Jónsson]] orðar það í skrifum sínum 1936 (Víðir). Smám saman svarf vindurinn utan úr henni og eyddi henni loks að fullu.		Heimildir eru fyrir því, að á árunum 1880—1890 stóð grastorfa 2—3 metra há vestan við [[Almenningurinn\|Almenninginn (fjárréttina) á Eiðinu]]. Ef til vill var hún rofabakki. Þetta voru síðustu leifar hins þykka grassvarðar, sem þakti meginhluta Botnsins, þegar Ormsstaðir voru og hétu og ekki var ýkjahátt upp í Skrúðabyrgið í Kleifnaberginu. Grastorfa þessi þarna vestan við réttina var kölluð [[Rofið]]. Hún stóð þarna vestur frá sem klettur úr hafinu, eins og [[Sveinn Jónsson (Sveinsstöðum)\|Sveinn Jónsson]] orðar það í skrifum sínum 1936 (Víðir). Smám saman svarf vindurinn utan úr henni og eyddi henni loks að fullu.

	[[Blik 1969/Heimahagarnir, III. hluti\|III. hluti]]		[[Blik 1969/Heimahagarnir, III. hluti\|III. hluti]]