Heimaslóð - Breytingar notanda [is]

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vetrarvertíðin í Vestmannaeyjum 1966

2016-06-06T16:17:06Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Vetrarvertíðin í Vestmannaeyjum 1966</center></big></big> Vetrarvertíðin árið 1966 einkenndist af mikilli ótíð og ógæftum og lítilli fiskigengd. G...

<big><big><center>Vetrarvertíðin í Vestmannaeyjum 1966</center></big></big> 

Vetrarvertíðin árið 1966 einkenndist af mikilli ótíð og ógæftum og lítilli fiskigengd. Gengu á sífelldar austan og norðaustan áttir, sem eru taldar engar fiskiáttir, en góðviðrissjóveður til leitar á fiski kom örsjaldan.
Er liðin vertíð í lakara lagi og afli langt fyrir neðan það, sem hefur verið undanfarnar vertíðir. 
Margt hefur nú tekið breytingum frá því, sem áður var á vetrarvertíð. Veiðarfærin fjölbreyttari en var og oftar skipt um veiðarfæri. Aðeins 12 bátar reru með línu á vertíðinni. Um 80 bátar gengu hér á vertíð. Talsverð breyting og flutningur var á bátum fyrir þessa vertíð eins og alltaf. 
Af bátum, sem ekki gengu þessa vertíð, og ýmist eru seldir í burt eða ónýtir, skal telja: Þórunni, [[Atli VE-14|Atla]], [[Sídon]], [[Sjöfn VE|Sjöfn]], [[Guðbjörg VE|Guðbjörgu]], [[Kap I]], [[Kára VE-123|Kára]]. Einn bátur fórst á vertíðinni, en mannbjörg varð. Var það m.b. [[Eyjaberg VE|Eyjaberg]], sem strandaði á [[Faxasker|Faxaskeri]] 7. marz. Hið glæsilegasta skip, 94 tonn að stærð. 
Nýir bátar á vertíð voru: [[Vörður]], [[Hávarður]], [[Dagrún]], [[Sigurður VE-15|Sigurður]], [[Fiskaskagi]], [[Andavari VE-100|Andvari]], [[Ingiber Ólafsson]], [[Ver VE|Ver]], [[Kópur VE-11|Kópur]] og [[Hannes lóðs VE-200|Hannes lóðs]]. 
Afli í net var alla vertíðina mjög tregur, á línu allsæmilegur, þorsknótaveiðin brást alveg fyrri hluta vertíðar, en um miðjan apríl gaf fiskur sig til í það veiðarfæri vikutíma, afli í botnvörpu var sæmilegur, og síðari hluta vertíðar góður og oft prýðilegur. 
Þessa vertíð aflaðist mikið af loðnu, og er þetta önnur vertíðin, sem loðnuveiði er stunduð almennt af nótabátum. 
Vertíðin byrjaði með roki og stórsjó, en um miðjan janúar fengu nokkrir bátar síld austur í bugtum, í Skeiðarárdýpi, en sjómenn voru sammála um, að síldarmagn þar væri minna en verið hefði. Nokkuð var saltað af aflanum og fryst eins mikið og tök voru á, hitt fór í bræðslu. Alls voru saltaðar um 4000 tunnur.
Eftirtaldir aðilar söltuðu síld: 

[[Mynd:Vetíðin_1966_1.png|center]] 

Enginn ufsi fékkst að ráði í net þessa vertíð eins og vertíðina 1965. Helzt var, ef ufsi slæddist með í sildarnót og lönduðu síldarbátar 170 lestum fyrri hluta janúar. 
Tveir bátar, [[Reynir VE-15|Reynir]] og [[Gulltoppur VE-321|Gulltoppur]], voru með þorsknót fyrri hluta vertíðar, en afli var enginn. 
Um 20. febrúar fengu nótabátar Iandburð af loðnu, og tví- og þrísóttu sumir. Var þetta önnur loðnuganga vertíðarinnar og mun kröftugri en sú fyrri. 
Um miðjan febrúar höfðu komið á land 62 þús. tunnur af loðnu. Hélzt óhemjuafli í loðnunót út allan febrúar. 
Hæstu línubátar voru í lok febrúar með um 100 tonn, togbátar um 70 tonn. Netin voru á þessum tíma steindauð. — Í lok mánaðarins höfðu síldarverksmiðjurnar hér tekið á móti 260 þús. tunnum af loðnu. 
Heildarbolfiskafli í febrúarlok var frá áramótum 2.800 lestir, en var árið áður 7.900 lestir. 

[[Mynd:Löndun_á_vetrarvertíð.png|center]] 

Hæsti bátur í lok febrúar var [[Skálaberg]] með 170 tonn og veiddi með línu og net. [[Sæbjörg VE-56|Sæbjörg]] var næst með 117 tonn á línu. Mestan loðnuafla í lok febrúar hafði [[Gjafar VE-300|Gjafar]], 22.300 tunnur. 

Marzmánuður byrjaði með austan roki og voru gæftir stirðar, afli rýr, bátur og bátur rak þó í afla, t. d. [[Stígandi]] í botnvörpu 37 tonn 10. marz. Einnig urðu netabátar vel varir sama dag og fengu margir 20—35 tonn í róðri. 
Um miðjan marz voru bátar almennt komnir með net og skiptu margir togbátar um veiðarfæri og tóku net, var þá aðeins [[Þristur]] einn eftir línubáta. 
Heildarvertíðaraflinn af bolfiski í marzlok var 10.800 lestir, en vertíðina 1965 17.500. 
1. apríl voru 6 bátar komnir með yfir 300 Iestir. Var Skálaberg, skipstjóri [[Trausti Magnsson]], hæst með 410 lestir. 
Fyrstu helgina í apríl ráku nokkrir bátar í síld hér alveg við bæjardyrnar, og tvísótti m.b. [[Ófeigur II]], að [[Elliðaey]] þann 3. apríl og fékk um 2000 tunnur þann dag. Var þetta falleg síld og fór í frystingu. 
Þá breytti um veður sem oftar, og miðvikudaginn fyrir skírdag var stórviðri af suðaustri, 10—12 vindstig og landlega. 
Páskahrotan brást alveg, en páskadag bar upp á 10. apríl. 
15. apríl höfðu 16 bátar fengið yfir 300 tonn, og var Skálaberg enn hæst með 550 tonn. Þorsknótabátar urðu vel varir og fékk m.b. [[Seley]] (skipstjóri [[Gísli Jónasson skipstjóri|Gísli Jónasson]]) 80 tonn austur í bugtum. Hinn 16. apríl var svo landburður hjá þorsknótabátum, landaði þá [[Meta]] 100 tn., [[Halkion VE- 205|Halkion]] 95 tn., [[Huginn VE|Huginn]] 90 tn. o. fl. mjög góðum afla. — Aflaðist upp úr þessu mjög vel í þorsknót, en afli í net var tregur. Skárstur afli var hjá þeim, sem voru með net sín austur í bugtum, Hannes lóðs ([[Sveinn Hjörleifsson]]). Togbátar rótfiskuðu, einkum ýsu. 

[[Mynd:Á_sumarsíldveiðum.png|center]] 

Upp úr 1. maí varð afli mjög tregur i önn-ur veiðarfæri en botnvörpu og orðið „loka-legt".

Vertíðarajlinn og nýting hans:
I svigum eru aflatölur frá vertíðinni 1965, en þær voru teknar til 15. maí.
Bolfiskur lagður á land í Vestmannaeyjum frá 1. jan. til 1. maí 1966: 24.600 lestir (1/5 '65 36.800). Er bolfiskafli rúml. 33% minni en í fyrra.

Opnir bátar — trillur — gengu 5. Hæstur var Sigurjón í Hraungerði á Sleipni með um 30 tonn. Reri með línu og handfæri.
Ajlahœstu bátar (afli upp úr sjó, bátarnir fengu aflann í nót, línu og net:

Til samanburðar má geta þess að 15. maí í fyrra voru 7 bátar með yfir 700 tonna afla, en árið áður, vertíðina 1964 37. Er munurinn geigvænlega mikill á bolfiskaflanum.

Móttaka á aflanum skiptist þannig frá 1. janúar—30. apríl. Eftirtektarvert við þennan lista er hve fiskverkendum hefur fjölgað.

Ufsi keyptur í stykkjatali mun nema ca. 300 tonnum (600 í fyrra).

Allir þessir bátar og fleiri ótaldir lönduðu meira eða minna magni i öðrum verstöðvum, sem ekki er tekið með í þessum tölum. Sem dæmi má nefna að Halkion landaði 9.500 tunn-uin af loðnu hjá Fiskimjölsverksmiðjunni, en heildarloðnuafli hans er 16.000 tunnur.

Ef til vill gefur lifrarmagnið bezt yfirlit yfir aflabrögðin.

Stærstu róðrar á vertíðinni með bolfisk voru: 27. apríl hjá Gjafari, 160 lestir í nót. ÍVæstur var Huginn með 115 lestir sama dag.
Vertíðina 1964 var stærsti róður hjá Isleifi IV, 82 tonn.
Mesti róður í botnvörpu var 24. apríl hjá Baldri, 52 lestir.
Heildarafli á land í Vestmannaeyjum ver-tíðina 1966:

Það skal tekið fram að ofangreint yfirlit um vertíðina er meira til gamans, en það sé ná-kvæmt upp á hverja tölu, en gefi skýrslan les-endum nokkurn veginn yfirlit um aflamagn og nýtingu aflans er tilgangmum náð.

Þegar afli þessi er orðinn útflutningsverðmæti má margfalda þessa tölu með 3, svo að heild-arútflutningsverðmæti. sem þessir 5 bátar hafa komið með á land er um 193 milljónir.
Var svo einhver að tala um, að það borgaði sig ekki fyrir þjóðina að fá ný og fullkomin fiskiskip inn í Iandið?

Mynd:Á sumarsíldveiðum.png

2016-06-06T16:08:20Z

Kristinsigurlas: Á sumarsíldveiðum.

Á sumarsíldveiðum.

Mynd:Löndun á vetrarvertíð.png

2016-06-06T15:53:51Z

Kristinsigurlas: Löndun á vetrarvertíð.

Löndun á vetrarvertíð.

Mynd:Vetíðin 1966 1.png

2016-06-06T15:45:42Z

Kristinsigurlas:

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Skemmtileg gjöf

2016-06-06T15:18:52Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Skemmtileg gjöf</center></big></big> Í þeim svifum sem Sjómannadagsblaðið fór í prentun barst Stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum myndarleg gjöf fr...

<big><big><center>Skemmtileg gjöf</center></big></big> 

Í þeim svifum sem Sjómannadagsblaðið fór í prentun barst Stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum myndarleg gjöf frá [[Einar ríki|Einari Sigurðssyni]] útgerðarmanni og landskunnum framkvæmdamanni. Er þetta ákaflega eigulegur skjöldur og skal veita hann sem verðlaun fyrir hæsta einkunn í skólanum. Skjöldurinn er gerður í Glit og sýnir innsiglinguna hér — [[Leið|Leiðina]] — en umgjörðina mynda stafirnir Sjómannaskóli Vestmannaeyja, hæsta eink-unn 1966. 
Skólinn þakkar þessa skemmtilegu gjöf og er okkur það mikill styrkur og sönn ánægja, að þessi landsþekkti athafnamaður minnist fæðingarbæjar síns með þessu. 
Þess má geta að faðir Einars, [[Sigurður Sigurfinnsson (hreppstjóri)|Sigurður Sigurfinnsson]], var einn þeirra fáu, sem kunni eitthvað fyrir sér í siglingafræði af sjómönnum hér á öldinni sem leið, og prófaði hann formenn hér í siglingafræði áður en námskeið hófust 1918. [[Finnbogi Björnsson|Finnbogi Björnsson]] frá [[Norðurgarður eystri|Norðurgarði]], sem var stýrimaður á hákarlaskútum, [[Skaftfellingur VE-33|Skaftfellingi]] o. fl., einnig prófdómari hér við skipstjórnarnámskeið, lærði sín stýrimannafræði hjá Sigurði. 
Auk þessa brauðryðjenda í sjómannafræðslu á 19. öld, Sigurðar Sigurfinnssonar hreppstjóra, vil ég einnig minnast [[Jósef Valdason|Jósefs Valdasonar]], föður [[Jóhann Þ. Jósefsson|Jóhanns Þorkels]], alþingismanns Vestmannaeyja um langan aldur og síðar ráðherra. En þessir tveir menn, Jósef Valdason skipstjóri og Sigurður Sigurfinnsson hreppstjóri voru brautryðjendur á sviði sjómannafræðslu í Vestmannaeyjum á öldinni sem leið. Báðir afburðasjómenn og stjórnarar. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vélstjóri meira en hálfa öld

2016-06-06T15:04:52Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><center>HARALDUR GUÐNASON</center></big> <big><big><center>Vélstjóri meira en hálfa öld</center></big></big> Vestmannaeyingar hafa veitt þ...

<big><center>[[Haraldur Guðnason|HARALDUR GUÐNASON]]</center></big> 

<big><big><center>Vélstjóri meira en hálfa öld</center></big></big> 

Vestmannaeyingar hafa veitt því athygli, að undanfarin mörg ár hefur einn og sami maður úr hópi vélstjóra verið heiðraður á Sjómannadaginn: [[Ágúst Ólafsson]], sem býr að [[Brekastígur|Brekastíg]] 24 hér í bæ. 
Ritstjóra þessa blaðs fannst því að vonum fara vel á því að biðja Ágúst að segja lesendum eitthvað frá sínum langa sjómannsferli, og bað mig að sækja Ágúst heim með blýant að vopni. Ég féllst á þetta, enda ekki langt að fara. Hitt var örðugra að fá færi á Ágústi vélstjóra, því hans vettvangur er enn á sjónum, og má ætla að svo verði lengi enn. En ég sat um hann eins og skrattinn um sál manns. Svo er hann kominn heim einn dag í bezta veðri. Það vildi þá svo vel til — nei, illa vildi ég sagt hafa — að spilið í bátnum bilaði. Þá var ekkert undanfæri, en heldur dræmt tók nágranni erindinu í fyrstu, en ég vann á tíma. 
— Hvað hefur þú komið oft fram á svalir [[Samkomuhús Vestmannaeyja|Samkomuhússins]], Ágúst, sem heiðursgestur Sjómannadagsins? 
— Það mun hafa verið í tíunda skiptið í fyrra. Ég hef stundað sjó í tæp 55 ár og vélstjóri hef ég verið í 54 ár. 
— Þetta er furðulegt með ekki eldri mann. Segðu mér nánar frá þessu, en fyrst vil ég vita örlítið um uppruna þinn. 
— Ég er fæddur 14. ágúst árið 1899 í Berufirði í Suður-Múlasýslu. Já, ég tilheyri fyrri öldinni, aldamótamaður að því leyti. Faðir minn var Ólafur Finnbogason, sem bjó í Fáskrúðsfirði góðu búi. Ég ólst upp hjá móður minni á Eskifirði. Í þá daga varð að taka til hendinni eins fljótt og hægt var — stundum
kannski fyrr. En ég fór að róa á skektu innfjarðar þegar ég var 12 ára. Við vorum tveir á bátnum. Þetta gekk vel og mér féll fljótt vel sjómennskan. 
Þegar ég var 13 ára, varð ég mótoristi á 4ra tonna bát sem hét Eljan og var með fjögra hestafla Dan-vél. Sameinuðu verzlanirnar á Eskifirði áttu þennan bát. Við vorum á fiskiríi á þessum bát á sumrin. Stundum fórum við út fyrir Seley. Á þessum bát var ég tvö ár. Við sóttum fisk og aðrar afurðir til innfjarðabændanna, fluttum fólk út í skip og svo framvegis. Þegar ég var fermdur sótti ég prestinn að Hólmum við Reyðarfjörð. Það var sá mæti klerkur séra Árni Jónsson frá Skútustöðum, sem þá var nýlega fluttur í Hólmasókn og þjónaði í Eskifirði. 
— Og fórstu einn að sækja prestinn? 
— Já, einn fór ég og þótti engum mikið. 
— Næsti kapítuli. 
— Já, við verðum víst að gera langa sögu stutta, því of langt yrði að fara út í nákvæma upptalningu. Ég hélt áfram á sjónum fyrir austan sem vélstjóri og var að sjálfsögðu á ýmsum bátum og mörgum. 
— Hvenær fluttir þú til Vestmannaeyja? 
— Ég flutti til Eyja 1928. Var hér raunar áður þrjár vertíðir, þar af tvær sem vélamaður hjá [[Guðjón Tómasson (Gerði)|Guðjóni Tómassyni]] í [[Gerði-stóra|Gerði]] á [[Ingólfur Árnarson VE-187|Ingólfi Arnarsyni]]. 
— Og þú kaupir þér hús í upphafi kreppunnar? 
— Já, ég keypti Brekastíg 24 fyrir 6000 krónur. Það var mikill peningur í þá daga og þetta var sannarlega erfitt á þeim tíma. 
Ég hafði orð á því, að þetta væri líklega hús upp á milljón nú, en þess er að gæta, að Ágúst hefur stækkað hús sitt um helming. 
— Erfitt að lifa hér á kreppuárunum? 
— Já, það var mjög erfitt, mikið atvinnuleysi utan vertíðar. Ég þurfti kannski ekki að kvarta, ég var í góðum skiprúmum, en samt var þetta þungur róður. Ef einhver vinna bauðst voru tíu fyrir einn um hvert handtak. Á þessum árum voru menn stundum valdir í vinnu eftir pólitík eða þá, að þeir gengu fyrir sem skulduðu í verzlunum. 
— Hafðir þú nokkra reynslu af þessu ástandi? 
— Ekki fer nú mikið fyrir því, en ég gæti kannski sagt þér smásögu af þessu til gamans. Það var um 1930 að kolaskip kom til [[Ólafur Auðunsson|Ólafs Auðunssonar]]. Eg keypti alltaf kol hjá Ólafi og skuldaði ekkert. En nú var fátt um lausaféð og mér fannst ekki nema sanngjarnt að ég fengi að vinna fyrir mínum kolum eins og aðrir. Ólafur útdeildi hverjum og einum vinnunni og menn tryggðu sér hana fyrirfram. Nú fór ég heim til Ólafs kvöldið áður en skipið kom. Mér var vel tekið í [[Þinghóll|Þinghól]] og Margrét gaf mér kaffi. En Ólafur tók erindi minu þunglega, þegir fyrst um stund en segir svo: „Nei, ég held ég geri þetta ekki. Þú borgar alltaf.“ Fór ég við svo búið. Næsta morgun fer ég niður á bryggju löngu áður en vinna byrjaði. Svo kom Kjartan, sonur Ólafs, með vörubíl og á honum mikla hrúgu af skóflum. Á bryggjunni var mikill fjöldi manna, sem vildi fá vinnu. Ég hafði mig lítt í frammi, en gekk að bílnum og tók eina skóflunasteinþegjandi. Fór svo niður í lest að moka kolum í mál. Líður nú fram að morgunkaffi. Þá birtist Ólafur við lestaropið og horfir á liðið. Kemur auga á mig og kallar á mig að korna og tala við sig: „Hver sagði þér að fara að vinna hér?“ Ég svaraði strax: „Ég sagði mér það bara sjálfur.“ Ólafur sagði ekki eitt einasta orð, en hvarf á brott hið bráðasta. Ég fékk svo kol mín eins og hinir og borgaði þau með vinnu minni. En aldrei lék ég svona bragð aftur. 
— Þú gerðist útgerðarmaður á tímabili? 
— Já, við keyptum þrír vélbátinn [[Blátindur VE-21|Blátind]] árið 1947 og áttum allir jafnan hlut. Síðustu árin átti ég bátinn hálfan. Ég átti í Blátindi um 11 ár eða til ársins 1958. 
— Var Blátindur gott skip? 
— Já, sérstaklega góður bátur. Blátindur var 45 tonn og [[Gunnar Marel Jónsson|Gunnar Marel]] smíðaði hann á sínum tíma. Það var Alfa-vél í honum og þær tel ég allra véla beztar. Ég var vélamaður á Blátindi allan þann tíma sem ég átti í honum og líkaði hann framúrskarandi vel. 
— Hvernig gekk útgerðin? 
— Útgerðin gekk vel, einkum síðari árin. Við vorum líka tvö sumur í landhelgisgæzlunni, aðallega á Faxaflóa. Vorum alltaf úti en fórum inn vikulega til að sækja kost og olíu. 
— Hverjir voru skipherrar á Blátindi? 
— Þorvaldur Jakobsson fyrra sumarið, en Garðar Pálsson það síðara. Báðir ágætismenn. 
— Skeði ekki sitthvað skemmtilegt í landhelgisgæzlunni? 
— Það er kannski ekki örgrannt. En er ekki varasamt að fara mikið út í þá sálma? Við tókum nokkra íslenzka fiskibáta og rússnesk skip. Fórum venjulega með bátana til Keflavíkur en Rússana til Reykjavíkur. Íslendingarnir rifu oft kjaft eins og þeir eru vanir og voru viðskotaillir, en Rússarnir tóku öllu vel og voru hinir kurteisustu. Það mega þeir eiga, að þeir voru mjög prúðir í framkomu. 
— Ég hef heyrt, Ágúst, að þú hafir oftar en einu sinni lent í háskasamlegum sjóferðum. 
— Jæja, það kann að vera, en ætli það sé ekki bezt að sleppa því. Ég hef auðvitað verið oft á sjó í vondum veðrum, til dæmis einu sinni þegar tveir bátar fórust. En ég vil ekki segja frá þeim atburðum. Það getur rifjað upp raunasögu í hugum ættingja. Annars hef ég verið svo heppinn, að það hefur aldrei drukknað maður af bát, sem ég hef verið á. Einu sinni féll út maður af bát hjá okkur austur af [[Urðir|Urðunum]]. Það var bræla, slampandi. Þessi maður var ágætlega syndur og hraustmenni. Við lögðum að honum og náðum honum inn. Ég veit ekki betur en hann lifi enn góðu lífi. 
— Það er sagt að þér hafi tekizt að brjótast upp úr sökkvandi bát á síðustu stundu? 
— Jæja, ég get þá svo sem sagt frá því í stuttu máli. Þetta var 1947 í marz og báturinn var [[Hrafnkell goði]], formaðurinn [[Júlíus Sigurðsson]]. Við höfðum verið á trolli vestan við Eyjar. Komum úr róðri um morgun og gert að aflanum. Að því búnu tókum við olíu og aðrar nauðsynjar og fórum að því loknu út seinni part dags. 
Blíðuveður var þennan dag, norðan andvari. Austan við [[Heimaklettur|Klettinn]] mættum við vélbátnum [[Jökull VE-163|Jökli]] (síðar [[Guðrún VE-122|„Guðrún“]]) sem var að koma úr róðri. Ég var niðri í mótorhúsi, var að dæla upp á hæðarbox vélarinnar, en hinni hendi hélt ég um skiptistöng vélarinnar. Ég var sem sagt með báðar hendur fastar. 
Skyndilega kom geysimikið högg á bátinn. Við það missti ég haldið á pumpunni og stönginni og kastaðist af miklu afli út í síðu bátsins bakborðsmegin. Það varð mér áreiðanlega til happs, að ég hafði báðar hendur fastar á þessum hlutum þegar áreksturinn varð, annars hefði kastið orðið meira. 
Ég stóð nú upp og sá, að báturinn var mikið brotinn og sjór fossar inn í vélarrúmið. Stefni Jökuls hafði gengið inn í bátinn aftur um bóginn og lenti á smurolíutanknum. Ég sá auðvitað strax, að hér var ekki eftir neinu að bíða. 
Í Hrafnkeli hagaði svo til, að hægt var að ganga úr vélarúmi í afturkáetu og var allsterk hurð milli káetu og vélarrúms. Líka var stigi úr vélarrúmi upp í stýrishús og lúga yfir uppgöngu. Ég ætla nú fyrst aftur í káetu og þar upp, en hurðin var svo föst að mér tókst ekki að opna hana, en hinsvegar stóð ég eftir með snerilinn í hendinni. Ég beið þá ekki boðanna, en fer upp stigann og ætla að opna hlerann. En þar fer allt á sömu leið, ég næ hleranum ekki upp. Það sem skeð hafði var það, að dyra- og hleraumbúnaðurinn hafði skekkzt svo mikið við áreksturinn, að hvort tveggja sat fast í körmunum. 
Ég fór þá niður aftur. Þá var sjór á lægri pöllum hnédjúpur. Á þilinu við háetuhurðina voru verkfæri, hengd á þar til gerða nagla. Þar á meðal var stór og þung rörtöng. Ég þríf töngina, fer upp aftur og læt hana vaða á hlerann, en hann lét sig ekki. Fór ég svo niður aftur við svo búið. 
Í skáp bakborðsmegin var slaghamar eða kannski mætti segja að það væri lítil sleggja. Þá var sjór orðinn það mikill, að það var með herkjubrögðum að mér tókst að ná sleggjunni. En með henni heppnaðist mér að brjóta upp lúguna. Þegar ég yfirgaf vélarrúmið var sjórinn um það bil í mitt læri. En vélin var enn í gangi og öll ljós loguðu. Það vildi til, að bjart var alltaf niðri og hægt að átta sig á hlutunum. Annars væri meira en vafasamt, að ég væri til frásagnar um þetta. 
Nú, þegar ég kem upp í stýrishús eru skipverjar komnir um borð í Jökul. Þá var Hrafnkell í þann veginn að síga niður að aftan. Nokkuð bil hafði myndazt milli bátanna. Jökull hafði sigið frá, en renndi nú að aftur. Ég kastaði mér í sjóinn, náði strax í spotta sem var varpað til mín og dreginn inn á stundinni. 
Svo að segja í sama bili og ég kom um borð í Jökul seig Hrafnkell goði í djúpið. Þetta skeði á örfáum mínútum. Stefnið reis hátt upp úr sjó, en að sama skapi seig skuturinn. Svo stakkst Hrafnkell í djúpið. 
Þetta þótti sem von var undarlegt slys. Við vorum nær Klettinum, þegar bátarnir mættust. Formaðurinn ætlar á réttan bóg við Jökul og fara austur fyrir hann. En Jökull stímir þá í sömu átt, með þeim óhjákvæmilegu afleiðingum að bátarnir renna saman. Virðist hér allt hafa lent í miklu fumi. 
- - - 
Hér lýkur frásögn Ágústar vélstjóra. Ég fletti upp í blaði frá 1947 og þar segir svo um þennan atburð m. a.: „Klukkan nálægt 5 síðdegis s.l. þriðjudag (4. marz) lagði vélbáturinn Hrafnkell goði af stað í fiskiróður, og er hann sigldi meðfram [[Ystiklettur|Yztakletti]], nálægt svokölluðum „Drengjum“ mætti hann vélbátnum Jökli, er þá var að koma úr róðri. 
Svo sviplega og ótrúlega vildi til, að bátarnir rákust svo hastarlega á, að Hrafnkell goði brotnaði mikið og sökk á 5 - 10 mínútum . . . 
Jökull laskaðist ekkert við áreksturinn. — Hrafnkell goði var 53 smálestir, byggður í Karlskrona árið 1930 og var keyptur til Eyja árið 1939. Ný vel var sett í hann s.l. vor. Hann var eign Tangabátanna h.f. og einn af beztu bátum hér í Eyjum“. 
Að lokum ein spurning enn, sem ég legg fyrir Ágúst Ólafsson: 
— Hvert er æðsta boðorð góðs vélstjóra? 
— Gott eftirlit. Ofkeyra ekki vélina. Hreinlæti. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Brot úr smásögunni „Tíu á Höfðanum“

2016-06-06T14:07:56Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><center>Brot úr smásögunni</center></big> <big><big><center>„Tíu á Höfðanum“</center></big></big> <big><center>11</center></big> Dagarnir líða með har...

<big><center>Brot úr smásögunni</center></big> 
<big><big><center>„Tíu á Höfðanum“</center></big></big> 

<big><center>11</center></big> 

Dagarnir líða með harðri sjósókn, saltir og svefnvana, og hugurinn á ekki rúm fyrir annað en net, þorsk og grjót. 
Jafnvel þessa fáu svefntíma meðan keyrt er til lands, standa þeir í stífri úrgreiðslu, tosa aftur netum og grjóti, sem ekki sér fyrir endann á. Og þegar þeir vakna, herjar þreytan hverja taug, hvern vöðva. 
Og áfram þokast gangan, áfram vestur með söndunum og flotinn eltir. Gullinu er mokað upp, en það sér ekki högg á vatni. Dýptarmælarnir sýna þykkan kökkinn undir, eins og dökkt ský, sem þekur botninn. 
Dag frá degi lengjast stímin og sumir eru farnir að landa í næstu höfn. Einn dag þegar Eyjarnar eru eins og heygaltar í bláu kvöldinu, lætur sá gamli draga allt í bátinn. 
Það kom kurr í strákana, því hann var nógur, þrjúhundruð í trossu og krapið undir. Hvað átti þetta að þýða?
O, ætli hann sé ekki farið að langa á Heimabankann, sagði stýrsi. Þeir eru aldrei í rónni hér ef þeir ná ekki háttum heima. Við komumst í bíó í kvöld, drengir. 
En þeir kæra sig ekkert um bíó. 
Meiri fisk! 
Hann hlýtur að eiga hann vísan, sagði stýrsi. 
Hann væri þá ekki að æða þetta úr honum nógum. 
Spá hans reyndist rétt. Þeir náðu háttum heima um kvöldið. 

<big><center>12</center></big>

Það er farið að teygjast úr deginum og páskar á næstu grösum. Allt hefur tekið stakkaskiptum, brekkurnar kringum bæinn orðnar grænar fram á yztu þramir, móbergið undir, sem hregg og særok höfðu litað grágrænt, orðið ljósbrúnt, fugl á hverri syllu. 
Vorið er komið. 
Það speglast í augum fólksins, lýsir sér í klæðnaði þess, brosi og fasi. Dag hvern stirnir á sæinn eins og spegil, sem brotnar og splundrast undan stefnum skipanna. 
Og svo kom hrotan, þessi langþráði endasprettur. Eyktir dags og nátta renna saman í eitt og ekkert er til utan vinna, þorskur, slor. 
Hún hófst um morguninn á bátabylgjunni, barst út um bæinn. 
Þeir eru að hella honum í sig á bankanum. 
Um kvöldið fóru svo fyrstu bátarnir að koma inn eins og fjalir á sjónum og spegill hafnarinnar með björgin og fiskiðjuverin á höfði í sér splundraðist undan stefnum þeirra. 
Glaðklakkalegir menn veifuðu fangalínum og brostu gegnum slorstorkuna til stúlknanna. 
Nú var gaman að lifa. 
En um bryggjur spígsporuðu frakkaklæddir menn svo einstaklega fínir og þokkalegir með reiknivélaandlit og pappírshendur. Það má sjá á svip þeirra að þeir eru að leggja saman, margfalda, þríliða og jafna. 
Sæljónið kom með þeim fyrstu að. Sá gamli með saltfiskhendurnar lék við hvern sinn fingur, enda flaut inn á skammdekk á kollunni. 

<big><center>13</center></big> 

Þeir komu seint að á skírdag. 
Það hafði verið þvargsamt á miðunum, kaflagnir, þræðingar, þras. Þegar fiskur heldur sig á ekki stærra svæði en þessu, hundrað bátar í einni bendu, getur ekki hjá því farið að menn kafleggi hver aðra. Oftast er slíkt jafnað með hógværð, en ef það kemur fyrir oftar en einu sinni, jafnvel tvisvar, þrisvar sinnum, þá er eitthvað bogið við þann sem slíku veldur. Þá er tekið upp í sig á bylgjunni heldur betur og ekki allt úr biblíunni sem sagt er. 
Afli var með tregara móti. 
Á skírdagskvöld hvarflar hugurinn að allt öðru en vini. 
Þessir hraustu menn eru úrvinda. 
Þegar þeir hafa skolað af sér slor og blóðslettur, hníga þeir örmagna í skítugar kojurnar og lúgarinn ymur af hrotum. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966

2016-06-06T13:50:53Z

Kristinsigurlas:

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}
<div id="sjómannadagsblað Vestmannaeyja_name">SJÓMANNADAGSBLAÐ VESTMANNAEYJA</div>
<div id=" sjómannadagsblað vestmannaeyja _year"> ÁRGANGUR 1966</div>
 
ÚTGEFANDI: SJÓMANNADAGSRÁÐ VESTMANNAEYJA 1966 

<div id=" sjómannadagsblað vestmannaeyja_copyright">Allur höfundarréttur áskilinn frá upphafi ritsins 1951. SJÓMANNADAGSRÁÐ VESTMANNAEYJA </div>
<div id="sjómannadagsblað vestmannaeyja_published">VESTMANNAEYJUM 
 
RITSTJ. OG ÁBM.: Guðjón Ármann Eyjólfsson 

STJÓRN SJÓMANNADAGSRÁÐS: 
Hörður Jónsson formaður, 
Jóhann Ólafsson varaformaður, 
Steingrímur Sigurðsson gjaldkeri, 
Brynjar Franzson ritari, 
Kristinn Sigurðsson áhaldavörður. 

LJÓSMYNDIR OG FORSÍÐA: 
Óskar Björgvinsson, ljósmyndari, Vestmannaeyjum 

PRENTSTAÐUR: 
Prentsmiðjan Hólar, Reykjavík 

<big><big>Efnisyfirlit 1966</big></big>

* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Bænin má aldrei bresta þig! | Bænin má aldrei bresta þig!]] Séra Jóhann S. Hlíðar
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þrídrangavitinn og bygging hans| Þrídrangavitinn og bygging hans]]. Eyjólfur Gíslason
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Á fiskimarkaði í Bretlandi| Á fiskimarkaði í Bretlandi]]. Guðjón Ólafsson
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fyrsta stýrimannanámskeið í Vestmannaeyjum árið 1918| Fyrsta stýrimannanámskeið í Vestmannaeyjum árið 1918]]. Guðmundur Helgason
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þróun skipa í Vestmannaeyjum| Þróun skipa í Vestmannaeyjum]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/Á Eyjamiðum 1905. Eyjólfur Gíslason samdi skýringar|Á Eyjamiðum 1905. Eyjólfur Gíslason samdi skýringar]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum| Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Skip í Hrófunum um síðustu aldamót. Skýringar eftir Engilbert Gíslason málara| Skip í Hrófunum um síðustu aldamót. Skýringar eftir Engilbert Gíslason málara]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Lifrarvinnsla í Vestmannaeyjum fram yfir síðustu aldamót | Lifrarvinnsla í Vestmannaeyjum fram yfir síðustu aldamót]]. Þorsteinn Jónsson frá Laufási
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Garðsverzlun og athafnasvæði Miðbúðar í Vestmannaeyjum| Garðsverzlun og athafnasvæði Miðbúðar í Vestmannaeyjum]]. Engilbert Gíslason málari
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Minning látinna| Minning látinna]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Aflaverðmætisverðlaun Sjómannadagsins| Aflaverðmætisverðlaun Sjómannadagsins]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Sjómannaskóli í Vestmannaeyjum| Sjómannaskóli í Vestmannaeyjum]]. Guðjón Ármann Eyjólfsson
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Um vélstjóramenntun| Um vélstjóramenntun]]. Jón Einarsson vélstjóri
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Um aflamenn| Um aflamenn]]. G. Á. E
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fiskikóngur og aflakóngur| Fiskikóngur og aflakóngur]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fiskikóngur Vestmannaeyja 1966 | Fiskikóngur Vestmannaeyja 1966]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vélstjóranámskeið 1965-66| Vélstjóranámskeið 1965-66]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Útflutningur sjávarafurða um 600 milljónir| Útflutningur sjávarafurða um 600 milljónir]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Mótornámskeið Fiskifélags Íslands í Vestmannaeyjum 1965-66. Heilsíðumynd| Mótornámskeið Fiskifélags Íslands í Vestmannaeyjum 1965-66. Heilsíðumynd]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Aflakóngur Vestmannaeyja 1965| Aflakóngur Vestmannaeyja 1965]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Frá Stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum| Frá Stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þegar Fram VE 176 fórst 14. jan. 1915| Þegar Fram VE 176 fórst 14. jan. 1915]]. Jón Sigurðsson
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Magnús Jóhannsson frá Hafnarnesi| Magnús Jóhannsson frá Hafnarnesi]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Brot úr smásögunni „Tíu á Höfðanum“| Brot úr smásögunni „Tíu á Höfðanum“]].
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vélstjóri meira en hálfa öld| Vélstjóri meira en hálfa öld]]. Haraldur Guðnason
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Skemmtileg gjöf| Skemmtileg gjöf]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vetrarvertíðin í Vestmannaeyjum 1966| Vetrarvertíðin í Vestmannaeyjum 1966]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Úr bréfum Helga Jónssonar faktors. „Verðandaúrið". Um Einisdrang| Úr bréfum Helga Jónssonar faktors. „Verðandaúrið". Um Einisdrang]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Auglýsingar|Auglýsingar]]

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Magnús Jóhannsson frá Hafnarnesi

2016-06-06T13:48:16Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Magnús Jóhannsson frá Hafnarnesi</center></big></big> Sjómannadagsblað Vestmannaeyja vill hér með kynna lesendum sínum Magnús Jóhannsson frá...

<big><big><center>[[Magnús Jóhannsson]] frá Hafnarnesi</center></big></big> 

[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja]] vill hér með kynna lesendum sínum Magnús Jóhannsson frá Hafnarnesi og sýnishorn af ritsmíðum hans. Magnús er einn þeirra fáu, sem gefur sér tíma til að skrifa og setja saman sögu að afloknu dagsverki; í frístundum sem eru ekki of margar sjómanni og verkamanni. 
Magnús frá Hafnarnesi skrifar gjarnan sögur frá sjávarþorpinu. Sögur og myndir frá starfi og kjörum alþýðumannsins. Söguhetjur hans eru sjómenn og verkamenn, beitningamaðurinn í skúrnum, landmennirnir. Bregður hann oft upp prýðilegum myndum og eru sögur hans skemmtilegar aflestrar. 
Magnús Jóhannsson er fæddur í Hafnarnesi við Fáskrúðsfjörð 1921. Hann kom fyrst á vertíð til Vestmannaeyja 1943 og hefur dvalið hér að mestu samfleytt síðan. 
Uppáhaldshöfundar Magnúsar eru Laxness, Hemingway og Ólafur Jóhann Sigurðsson, og þess skal getið og ekki ómerkilegt, að Magnús segir, að fyrsta hvatning sín og brýning til ritstarfa hafi verið [[Ási í Bæ]]. Hefur Magnús sennilega meiri svip af Ása en öðrum rithöfundum. 
Magnús hefur gefið út smásagnasafnið „Vegamót“ árið 1955, og nú í vor kom út skáldsagan „Heimur í fingurbjörg“. Fjallar saga þessi um upphaf verkalýðsbaráttu í sjávarþorpi á Austfjörðum og fram á þennan tíma. Er það saga um hina stígandi spennu í þjóðfélaginu með hjartasjúkdóm sem endastöð. 
Í nýútkomnu tímariti Máls og menningar birtist sagan „Tíu á Höfðanum“. Eru þar skemmtilegar lýsingar á vertíðarlífinu í Eyjum. 
Nokkuð hefur Magnús fengizt við að ríma, en ekkert af því hefur birzt. 
Við óskum Magnúsi frá Hafnarnesi alls hins bezta á rithöfundaferli hans, en hann hefur nú þegar lagt fram eigi ómerkan skerf til bókmennta okkar og alþýðumenningar, og er greinilega vaxandi höfundur, sem stendur föstum fótum meðal sjómanna og verkamanna í útgerðarbæ. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þegar Fram VE 176 fórst 14. jan. 1915

2016-06-06T13:39:47Z

Kristinsigurlas:

<big><center>[[Jón Sigurðsson]]</center></big> 

<big><big><center>Þegar [[Fram VE-176|Fram VE 176]] fórst 14. jan. 1915</center></big></big> 

<big><center>1</center></big> 
Laust fyrir síðustu aldamót kom ungur maður ofan úr Rangárvallasýslu til sjóróðra í Vestmannaeyjum. Hann hét [[Magnús Þórðarson (Dal)|Magnús Þórðarson]] frá Kirkjulandi í Landeyjum, síðar kenndur við [[Dalur|Dal]] í Vestmannaeyjum. 
Magnús byrjaði strax sjómennsku á einu af opnu skipunum, sem þá gengu í Eyjum, en ekki hafði hann verið Iengi í Eyjum, er hann gerðist háseti á einu aflamesta skipinu, sem þá gekk, og var það sexferingurinn [[Ísak, áraskip]], sem [[Þorsteinn Jónsson (Laufási)|Þorsteinn Jónsson]] í [[Laufás|Laufási]] stýrði. Var Magnús háseti á því skipi til vertíðarloka 1905, er Þorsteinn lét af formennsku á Ísak og keypti fyrsta vélbátinn, sem hér gekk til þorskveiða. Var það [[Unnur VE-80|Unnur]] fyrsta. 
Nú vantaði eigendur Ísaks formann fyrir skipið og báðu þeir Þorstein að vísa á eftirmann sinn og vísaði hann á Magnús Þórðarson. Tók Magnús þá við skipinu og var með það vertíðina 1906 og aflaði vel, en sú vertíð var síðasta vertíð opnu skipanna í Vestmannaeyjum. 
Þegar kom fram á veturinn sá Magnús, að það myndi verða vélaraflið, sem gilti til sjósóknar, því það sýndi Þorsteinn á hinum nýja báti. 
Magnús fær sér menn í félag, og pantar hann vélbát 7 lesta. Mennirnir voru: [[Ólafur Auðunsson|Ólafur Auðunsson]] [[Þinghóll|Þinghól]], [[Sigurður Ólafsson á Bólstað]] [[Bólstaður|Bólstað]], [[Ritverk Árna Árnasonar/Guðlaugur Jóhann Jónsson|Guðlaugur Jónsson]] [[Stóra-Gerði|Gerði]] og [[Símon Egilsson]] [[Ásgarður|Ásgarði]], og átti hann að vera vélarmaður. Báturinn kom vorið 1906 og nefndi Magnús hann [[Bergþóra VE-88|Bergþóru VE 88]]. Magnús byrjaði strax róðra á þessum nýja báti og hélt honum út yfir sumarið. Var Magnús áfram með bátinn vertíðina 1907 og var með hæstu bátum í Eyjum. 
Eftir þá vertíð skipti Magnús um vél í bátnum og fékk í hann 10 hestafla Dan-vél, tveggja „sílundra“, en áður var 8 ha. „Dan“, einna „sílundra“ í bátnum. 
Veturinn 1908 er Magnús með Bergþóru. Hinn 20. febrúar gerði afspyrnu rok af austri og lá fjöldi báta úti þá nótt, þar á meðal Bergþóra. Vélarbilun varð hjá Bergþóru og kom enskur togari þeim til bjargar og tók Bergþóru í slef, við það laskaðist báturinn svo mjög, að togarinn varð að taka mennina um borð, en Bergþóra sökk. 
Hásetar Magnúsar voru þessa vertíð: Ólafur Auðunsson, Stefán Guðlaugsson Gerði, Guðjón Guðjónsson Borgareyrum Eyjafjöllum, Sveinbjörn Guðmundsson Efstu-Grund Eyjafjöllum og Símon Egilsson Ásgarði. 
Ekki lagði Magnús árar í bát við þetta, pantaði hann strax tvo báta, átta lesta með 10 hestafla Dan-vél, og skyldu bátarnir koma um sumarið 1908. Bátarnir komu á tilskildum tíma og tók Magnús við formennsku á öðrum, en háseti hans, Stefán Guðlaugsson í Gerði, tók við hinum. Eigendur þessara báta voru að miklu leyti hinir sömu menn og að Bergþóru. 
Bát sinn skírði Magnús [[Karl tólfti VE-136|Karl 12. VE 136]], en Stefán bát sinn [[Halkion VE-140|Halkion VE 140]], og gengu þessir bátar fyrst veturinn 1909. Urðu þeir einhver hin mestu happaskip, sem hér voru á þeim tíma. Stefán var með Halkion til vetrarvertíðarloka 1918. 
Veturinn 1914 ákvað Magnús í Dal að panta sér bát og skyldi hann vera 9 - 10 lesta. Þá voru bátarnir farnir að stækka og fannst Magnúsi hann vera á eftir á Karli 12. Vildi hann fylgja þróuninni. Ákveðið var, að báturinn skyldi koma til Vestmannaeyja í ágúst um sumarið. Var þá Magnús búinn að vera formaður með Karl 12. í sex vertíðar og oftast með beztu bátum, stundum hæstur. 

<big><center>2</center></big> 
Stefán Ingvarsson, sem byggði [[Kalmanstjörn]] og bjó þar lengi var árið 1914 til húsa í [[Vallanes|Vallanesi]]. Hann var ættaður úr Höfnum á Reykjanesi, frá Kalmanstjörn og lét hann hús sitt í Eyjum heita eftir því. Stefán var hreystimaður og greinagóður. 
Um vorið 1914 ræður Stefán sig austur á Norðfjörð til sjóróðra á m.b. Hrólf, sem þeir áttu Hinrik Þorsteinsson og Vilhjálmur Stefánsson á Tröllanesi. Stefán fór austur í maí 1914 með strandferðaskipi og bjó um sig í lestinni, því að fullt var af fólki og ekki um annað pláss að ræða. 
Stefán leggur sig til svefns og sefur inn allan Seyðisfjörð. Dreymir hann þá þann draum, sem hér fer á eftir: 
Honum finnst hann vera kominn suður í Hafnir og standa á túninu í Kotvogi. Finnst honum blíðuveður og sér hann fjölda af fólki og horfa allir út a sjóinn. Þar sér hann marga Vestmannaeyinga og skilur hann ekki í því. Þar sér hann [[Guðmundur Eyjólfsson|Guðmund Eyjólfsson]] í [[Miðbær|Miðbæ]], [[Ágúst Eiríksson (Nýja-Kastala)|Ágúst Eiríksson]], [[Vegamót|Vegamótum]]: þá sér hann Ólaf Auðunsson, Þinghól, þá [[Guðjón Jónsson (Oddsstöðum)|Guðjón Jónsson]], [[Oddsstaðir|Oddsstöðum]], og síðast [[Jón Magnússon (formaður)|Jón Magnússon]] á [[Kirkjubær|Kirkjubæ]]. Loks sér hann Vilborgu í Kotvogi sem dáin var fyrir mörgum árum. Hún kemur til Stefáns og segir: 
„Þú ert hér?“ 
„Já, ég er hér,“ segir Stefán við hana. 
„Já“, svarar Vilborg. „Komdu nær mér og talaðu við mig.“ 
Stefán sagði svo frá, að hann hefði verið hálfsmeykur að koma nærri henni, því að hann vissi, að hún var dáin, en samt gjörði hann það. 
Þá segir Vilborg við Stefán: „Nú ætla ég að fara að gera út. Ég er búin að fá tvo formenn úr Vestmannaeyjum, hvernig lízt þér á það?“ 
„Það veit ég ekki.“ segir Stefán. 
„Veizt þú það ekki?“ segir Vilborg, „og ert úr Vestmannaeyjum.“ 
Í því kemur Guðjón á Oddsstöðum til þeirra Stefáns og Vilborgar og segir: „Hann er farinn í sjóinn, hann Magnús í Dal.“ 
„Nei, hann er ekki farinn ennþá, en það er verst, að hann Jón Stefánsson fer eins,“ segir Vilborg. 
Í því finnst Stefáni að sé tekið í öxlina á sér og það vera [[Magnús Guðmundsson (Vesturhúsum)|Magnús Guðmundsson]] á [[Vesturhús|Vesturhúsum]], og vaknar Stefán í þeim svifum. Er þá skipið að leggja að bryggju á Seyðisfirði. Stefán mundi drauminn vel. 

<big><center>3</center></big> 
Nú fer Stefán til Norðfjarðar og rær þar um sumarið og ber ekkert til tíðinda. 
Það var eitt sinn í ágústmánuði, að Stefán gekk til [[Sigfús Sveinsson|Sigfúsar Sveinssonar]], því að þar voru Vestmannaeyingar. [[Sigurjón Jónsson (Víðidal)|Sigurjón Jónsson]] í [[Víðidalur|Víðidal]] var þar formaður með bát fyrir Sigfús. 
Hásetar hjá Sigurjóni voru: [[Ágúst Sigurhansson]], [[Ágúst Þórðarson (Aðalbóli)|Ágúst Þórðarson]], [[Aðalból|Aðalbóli]] og [[Ritverk Árna Árnasonar/Gísli Þórðarson (Dal)|Gísli Þórðarson]], [[Dalur|Dal]]. Stefán tekur þá tali og spyr þá hvenær þeir fari til Eyja. Þeir segjast fara bráðlega, og spyrja þeir hann hvenær hann fari. Segist Stefán verða langt fram á haust. 
„Það er langur tími,“ segja þeir. „Það er sama hvar maður eyðir tímanum,“ svarar Stefán. „En meðal annarra orða,“ segir Stefán við Ágúst Sigurhansson, „hvenær kemur báturinn hans Magnúsar í Dal?“ Ágúst var ráðinn vélamaður á bátinn. „Það veit ég ekki," svarar Ágúst, „og er mér alveg sama um það.“ Stefán segir: „Alltaf er nú gott að vera á nýjum báti.“ Ágúst segir: „Mér lízt ekkert á það, ég hefði helzt viljað vera á Karli gamla áfram,“ og var hann heldur fátalaður. 
Svo hættir þetta samtal og þeir félagar fara suður eins og um var talað, en Stefán er fram á haust. 

<big><center>4</center></big> 
Í ágústmánuði kom bátur Magnúsar í Dal. Þennan bát skírði Magnús [[Fram VE-176|„Fram“ VE 176]]. Bátur þessi var 9 1/2 lest með 12 hestafla Dan-vél, fallegur bátur á allan hátt og ganggóður. 
Magnús átti 4/5 hluta, en Ólafur Auðunsson 1/5. Magnús fór strax að stunda ýmsar ferðir á bátnum upp að Fjallasandi og Landeyjum. 
í þessum ferðum var [[Ólafur Ingileifsson]] vélamaður og minntist Magnús á það við Ólaf, að varla gæti það komið fyrir, að svona bátur færi í sjóinn; svo var Magnús hrifinn af bátnum. Enda var það svo þá, ef einn kom stærri en annar, að þetta þóttu mikil skip og er svo enn í dag. 

<big><center>5</center></big> 
Nú leið að vertíð 1915 og fór Magnús að fala sér háseta og falaði þá, sem voru með honum veturinn áður, en það voru: [[Eyjólfur Sigurðsson]] frá [[Grund|Syðstu-Grund]], Torfi Einarsson, Varmahlíð, Eyjafjöllum og Einar Ingvarsson, Efstu-Grund, Eyjafjöllum. Ekki gáfu þeir Magnúsi nein loforð um það og leið svo tíminn. 
Um þessar mundir slóð hafnargerðin sem hæst. Var verið að byggja [[Hringsker|Hringskersgarðinn]]. Áhaldaskúr hafði Höfnin látið byggja í urðunum austur af [[Miðhús|Miðhúsum]] og voru þar geymd ýms verkfæri, sem tilheyrðu höfninni. Þetta var í nóvember. 
Margt manna vann við höfnina, þar á meðal [[Einar Þórðarson]] á Kirkjubæ, bróðir [[Guðjón Þórðarson|Guðjóns]] í [[Hekla|Heklu]]. 
Eitt sinn er hann á gangi hjá skúrnum og sér þá fimm menn koma á móti sér norður urðir, alla í sjóklæðum. Hann þekkir þá alla nema einn: ganga þeir fram með skúrnum og ætlar Einar að mæta þeim hinum megin við skúrinn. Þegar hann kemur þar, sér hann engan mann. Einari þótti þetta ekki góður fyrirboði, og sagði hann strax frá þessu, en bað menn leyna þessu fyrst um sinn. 

<big><center>6</center></big> 
[[Sigurður Sverrisson|Sigurð Sverrisson]], sem lengi var formaður hér í Eyjum með m.b. [[Franz|France]], dreymdi draum þann, sem hér fer á eftir: 
Honum fannst koma til sín maður, sem átti heima austur í Mýrdal og var dáinn fyrir nokkrum árum. Biður hann Sigurð að lofa sér að róa með honum í vetur. Sigurður þverneitaði þessu í svefninum. „Það gerir ekkert til,“ segir þá maðurinn, „ég fæ að róa með honum Magnúsi í Dal.“ 
Þegar Sigurður vaknaði, var hann ánægður að hafa neitað manninum um plássið. Bjóst hann við, að þetta yrði fyrir slæmu. 

<big><center>7</center></big> 
Nú vantaði formann fyrir Karl 12. og fóru nú eigendur bátsins til Eyjólfs Sigurðssonar frá Syðstu-Grund (síðar [[Laugardalur|Laugardal]]) og föluðu hann fyrir bátinn. Eyjólfur keypti hluta í bátnum og ákvað að vera formaður með bátinn. Eyjólfur falar Torfa Einarsson og Einar Ingvarsson, og slá þeir föstu að verða á Karli. 
Ekki skildu þeir Torfi og Einar í sjálfum sér að hafa ráðið sig þarna á mikið lélegri bát og með óvönum formanni, þó að allir hefðu þeir mjög mikið álit á Eyjólfi, þar á meðal Magnús Þórðarson. Eyjólfur sýndi síðar á sinni löngu formannstíð, að hann var traustsins verður. 
Nú er það af Magnúsi að segja, að hann hittir fyrrverandi háseta sína og vill fá hjá þeim svar, hvort þeir ætli að vera hjá sér um veturinn. og svara þeir því, að þeir ætli að halda hópinn á Karli 12. 
Magnús gerði sér það að góðu, en segir við Eyjólf: „Þú smíðar þó alltaf bjóðin fyrir mig á Fram?“ og lofar Eyjólfur því. 
Magnús hafði keypt beituskúr við [[Formannabraut]] um haustið og látið endurbyggja hann að nýju. Sagði Magnús við Eyjólf, að það væri bezt fyrir hann að vera í skúrnum við smíðarnar, og samsinnti Eyjólfur því. 
Nú byrjar Eyjólfur að smíða bjóðin, en ekki er hann búinn að vera lengi í skúrnum, þegar hann finnur einhver leiðindi í kringum sig, strax og fór að skyggja á kveldin, og var Eyjólfur ekki smeykur við neina smámuni. 

<big><center>8</center></big> 
Fer nú að líða að vertíð og fara allir að standsetja. Fram varð með fyrstu bátum, sem tilbúnir voru og fór hann að róa fyrir jól og gengu aflabrögð mjög vel. 
Þetta haust kom maður austan af Bakkafirði til Vestmannaeyja. Hann hét Arnkell Thorlacíus Daníelsson. 
Hann hafði verið í siglingum úti um heim, myndarmaður og kunni meira í siglingafræði en þá almennt gerðist; einnig var hann mjög vel syndur. 
Áður en hann fór að heiman af Bakkafirði bað móðir hans hann um að róa ekki í Vestmannaeyjum og gaf hann lítið út á það. 
Nú líður fram yfir áramót, og er fjöldi af bátum tilbúinn að róa, þar á meðal m.b. Karl 12. 

<big><center>9</center></big> 
Fyrirboði Sigurjóns lngvarssonar frá Klömbru undir Eyjafjöllum: Sigurjón Ingvarsson var veturinn 1915 sjómaður á [[Ingólfur|Ingólfi]] hjá [[Guðjón Jónsson (Sandfelli)|Guðjóni]] á [[Sandfell|Sandfelli]]. Hann var til húsa í kjallaranum á [[Grund]] við [[Kirkjuvegur|Kirkjuveg]]. Guðjón kallar Sigurjón til sjós 14. janúar; klæðir Sigurjón sig í skyndi og fer út. Þegar hann kemur út sér hann Magnús í Dal og Ágúst Sigurhansson standa á stéttinni við Dal og horfa þeir í austur. 
Sigurjón verður ánægður með sér að geta orðið þeim samferða, því að hann var myrkfælinn. Það dregst í tímann, að þeir Magnús og Ágúst komi og hugsar Sigurjón með sér, að þetta dugi ekki, gamli maðurinn verði ekki gustgóður, ef hann komi of seint til skips. Fer Sigurjón á undan þeim Magnúsi og Ágústi af stað niður að beituskúr í [[Geirseyri]], og stóðu þeir á stéttinni, þegar Sigurjón leggur af stað niður eftir. Þegar Sigurjón kemur niður í skúr er Guðjón að láta bjóðin á seinni vagninn, og fær Sigurjón bullandi skammir hjá Guðjóni. Síðan er bjóðunum ekið niður á bryggju; þá sér Sigurjón hvar Magnús í Dal er að ýta frá með alla sína skipshöfn, svo að það var ekki sá rétti Magnús og Ágúst, sem stóðu á stéttinni í Dal. 

<big><center>10</center></big> 
Arnkell Thorlacíus, sem áður er nefndur, hittir Magnús í Dal og falar pláss hjá honum. Magnús segir það velkomið og fer nú Arnkell að róa með strengi á Fram. 
Eyjólfur Sigurðsson kallar 13. janúar eins og fleiri formenn. Veðurútlit var Ijótt þessa nótt og gengur Eyjólfur austur á [[Skansinn|Skans]]. Þegar hann kemur austur í sundið á Skansinurn, ætlar að líða yfir hann, og svo er hann góða stund, að hann veit hvorki í þennan heim né annan. Í sama bili kemur maður austan af Skansi og býður Eyjólfi góðan daginn: það er Magnús í Dal. Í því léttir yfir Eyjólfi. 
Magnús ávarpar Eyjólf og segir: „Það verður ekki sjóveður í dag og er óhætt að fara heim.“ „Það kemur sér vel fyrir mig,“ svarar Eyjólfur. „Ég var svo lasinn, að ég komst hvorki aftur á bak né áfram.“ „Ég skal fylgja þér heim,“ segir Magnús. Eyjólfur tók því og fór Magnús með honum heim. Eyjólfur var þá til húsa í [[Bræðraborg]]. 
Eyjólfur sagðist aldrei hafa fengið svona yfir sig, hvorki fyrr né síðar. Almenn landlega var þennan dag. 
Næsta dag, 14. janúar, kalla allir formenn, sem voru byrjaðir róðra, þar á meðal Guðjón Jónsson í Bræðraborg (síðar á [[Heiði]]). Hann var þá með m.b. [[Gammur VE-174|Gamm]]. Guðjón gengur niður Formannabraut um nóttina og með honum vélamaður hans, [[Sveinn Sigurhansson]]. Þeir hitta þar Ágúst Sigurhansson, bróður Sveins, en Ágúst var vélamaður á Fram. Sveinn slær upp á því við bróður sinn, hvort þeir eigi ekki að koma í kappstím í dag. Ágúst svarar því dauflega og segir: „Það verður annað að gera hjá mér í dag.“ Við það skilja þeir. 
Veður var stillt þessa nótt en ljótt útlit. Bátarnir keyra á miðin, sumir austur fyrir Eyjar. Karl 12. reri á landsuður þessa nótt. 
Þegar búið var að leggja línuna fer að storma af suðaustri og með birtu er kominn þunga stormur. 
Næstu bátar við Karl 12. voru Fram og Gammur og var nú almennt farið að draga línuna, en alltaf var veðrið að versna. Karl 12. náði allri línunni og fór heim vestan við Eyjar og gekk allt vel. 
Upp úr hádegi fara bátar að koma almennt að landi, og var þá komið ofsa veður. Um tvöleytið sást frá Kirkjubæ bátur koma sunnan með og fá stórt ólag, sem keyrir hann í kaf. Eftir ólagið flaut upp undir skammdekk. Bátnum skilaði upp undir urðir og þekktu menn bátinn og sáu, að það var Fram. Tveir menn voru þá í bátnum, annar á dekki, en hinn í vélarhúsgati. Sá sem var á dekkinu fór úr sjófötunum og tók bauju, sem flaut við hinn sökkvandi bát og hélt sér í hana. Stakk hann sér við hvern sjó, sem á hana kom og tók hana alltaf aftur. Baujuna bar að á urðunum og kenndi grunns og brotnaði; þar með hvarf maðurinn og drukknaði. Þetta var Arnkell Thorlacíus. 

<big><center>12</center></big> 
Margt fólk af Kirkjubæjum og austurbyggð Eyjanna var komið á urðirnar, ef ske kynni, að einhverjum væri hægt að bjarga. Einnig var m.b. [[Baldur VE-155|Baldur]] á eftir, formaður [[Sigurður Oddsson (Skuld)|Sigurður Oddsson]], og hægði hann á, til að reyna að bjarga, en Fram var kominn svo nálægt landi að ekkert varð að gert. Siðan sökk Fram út af [[Sólboði|Sólboða]], en flökin rak upp á urðir. 

<big><center>13</center></big> 
Nú er að segja af Stefáni Ingvarssyni. Hann er beitumaður þessa vertíð á m.b. [[Hlíf]] og er hún á sjó þennan dag. Stefán er í beituskúrnum um tvöleytið og lítur út í dyrnar og heyrir að komið er vont veður. Hann hugsar með sér, að það sé bezt að ganga austur á Skans og það gjörir hann. Þegar Stefán kemur austur í sundið á Skansinum er varla stætt fyrir roki. Stefán heldur áfram og þegar hann kemur á Skansinn er fullt af fólki með báðum veggjum að horfa eftir bátunum, sem voru að koma af sjónum. 
Stefán skilur ekki hvernig á því stendur, að menn eru suður með öllum urðum. Fer hann þangað á móti veðrinu. Þegar hann kemur austur fyrir Miðhús mætir hann Guðmundi Eyjólfssyni í Miðbæ, þá mætir hann Ágústi Eiríkssyni Vegamótum, þá Ólafi Auðunssyni og svo Guðjóni Jónssyni á Oddsstöðum. Hann segir við Stefán: „Það var bátur stopp hér fyrir austan, og veit ég ekki hvað varð af honum.“ 
Stefán heldur áfram suður urðir, og hittir hann þá [[Jón Magnússon á Kirkjubæ. Jón segir við Stefán: „Það var að farast bátur hér áðan.“ „Varð það Hlíf?" spyr Stefán. „Nei, það var hann Magnús í Dal.“ „Já, akkúrat,“ segir Stefán og fer norður urðir aftur og heim. 
Þegar Stefán kemur upp á [[Heimagata|Heimagötu]] hittir hann Magnús Guðmundsson á Vesturhúsum. Magnús spyr Stefán frétta af sjónum. Stefán segir hvernig komið sé, og lét Magnús illa yfir. 
Þarna er draumur Stefáns kominn fram, nákvæmlega 8 mánuðum síðar. Arnkel Thorlacíus rak á urðirnar daginn eftir, en Ágúst Sigurhansson viku seinna. 

<big><center>14</center></big> 
Þeir, sem fórust með Fram, voru: 

''Magnús Þórðarson formaður.'' Hann var fæddur að Tjörnum undir Eyjafjöllum 21. sept. 1879. Foreldrar hans voru Þórður Loftsson bóndi á Tjörnum Guðmundssonar og Kristín Gísladóttir. 
Magnús fór ungur með foreldrum sínum að Ámundakoti í Fljótshlíð og ólst þar upp. Munu systkinin hafa verið 8, og mun hann hafa verið með þeim elztu. Magnús fór fljótt til sjóróðra eins og áður segir, fyrst til Stokkseyrar, til Bernharðs í Kjalnakoti, föður Ingimundar, sem hér býr við [[Heiðarvegur|Heiðarveg]], og síðast til Vestmannaeyja, eins og áður segir. 
Foreldrar Magnúsar fluttu að Kirkjulandi í Landeyjum, en þar missti Magnús föður sinn, svo hann fór með móður sína og yngstu systkini til Vestmannaeyja og ól þau upp hér í Eyjum. Árið 1906 byggir Magnús húsið Dal við Kirkjuveg, sem ber glæsibrag enn í dag. 
Kona Magnúsar var [[Ingibjörg Bergsteinsdóttir (Dal)|Ingibjörg Bergsteinsdóttir]] frá Fitjamýri undir Eyjafjöllum, myndarkona, og áttu þau 4 börn, sem voru: [[Bergþóra Magnúsdóttir (Dal)|Bergþóra]], dáin fyrir mörgum árum, þá innan við tvítugt, [[Kristján Magnússon (Dal)|Kristján]], búsettur í Reykjavík, [[Ágústa Magnúsdóttir (Dal)|Ágústa]], dáin fyrir nokkrum árum, og [[Magnea Lovísa Magnúsdóttir (Dal)|Lovísa]], kona Odds Sigurðssonar í Dal og dvelur nú Ingibjörg hjá þeim, öldruð kona. 
Magnús Þórðarson var meðalmaður á vöxt, vel á sig kominn á allan hátt, dökkur á hár og skegg, fríður, lipur í hreyfingum, kappsamur og harður við sjálfan sig. Hann sótti manna mest sjó og var með beztu aflamönnum, eins og áður segir. Hann hafði alltaf góða menn, því að allir vildu með honum vera. 
Það leit því út fyrir, ef Magnús hefði öðlazt lengri lífdaga, að hann hefði átt mikið ógert. 

''Arnkell Thorlacíus.'' Hann var fæddur í Stykkishólmi við Breiðafjörð 6. nóv. 1881, sonur hjónanna Daníels Thorlacíus kaupmanns og umboðsmanns og Guðrúnar Onnu Jósefsdóttur læknis á Hnausum í Húnaþingi, Skaftasonar prests á Skeggjastöðum í Skeggjastaðahreppi í Norður-Múlasýslu. Arnkell útskrifaðist úr Stýrimannaskólanum í Reykjavík og var þar ásamt Einari Stefánssyni, sem síðar varð skipstjóri á Fossunum. Arnkell Thorlacíus var mörg ár í siglingum ytra, en varð fyrir því slysi í Þýzkalandi, að bóma slóst fyrir brjóstið á honum. 
Þá fór hann til systur sinnar, Jórunnar Thorlacíus, og móður sinnar að Steintúni í Bakkafirði, sem þá voru fluttar austur á Bakkafjörð og var hann þar í 2 ár. Fór hann svo til Vestmannaeyja og drukknaði þar um veturinn. 
Arnkell var glæsilegur maður og karlmenni hið mesta, sundmaður var hann ágætur, eins og sýndi sig í þessu hörmulega slysi. Hann var talinn mjög vel greindur eins og margir af hans ættmönnum. 

''Agúst Sigurhansson'' vélamaður. Hann var fæddur að Stóru-Mörk undir Eyjafjöllum 21. ágúst 1889. Foreldrar hans voru Sigurhans Ólafsson og Dórothe Sveinsdóttir. Fjölskyldan flutti að Gerðakoti í sömu sveit og bjuggu þau þar í nokkur ár, en 1911 fluttu þau til Vestmannaeyja. 
Ágúst var elztur af systkinunum og fór snemma til vers, eins og kallað var. Um sama leyti og vélbátar komu í Eyjar, byrjaði Ágúst sjómennsku á þeim. Hann varð fljótlega vélamaður og var búinn að vera lengi á Karli 12. hjá Magnúsi í Dal. Ágúst var góður sjómaður og jafnhliða góður vélamaður, því að hann var mjög handlaginn eins og bræður hans, en þeir voru Sveinn, sem var fjölda ára vélamaður hér í Eyjum, [[Þorbjörn Sigurhansson|Þorbjörn]], sem einnig var vélamaður hér í mörg ár, [[Berent Sigurhansson|Berent]] vélsmiður, látinn fyrir mörgum árum, [[Óskar Sigurhansson|Óskar]] vélsmiður í [[Vélsmiðjan Magni|Magna]], [[Aðalsteinn Sigurhansson|Aðalsteinn]], sem drukknaði með [[Mínerva VE-241|Mínervu]] 24. janúar 1927, og [[Þorbjörg Sigurhansdóttir (Brimnesi)|Þorbjörg]], sem bjó á [[Brimnes|Brimnesi]] hér í bæ með bræðrum sínum, þeim [[Karl Sigurhansson|Karli]] og [[Óskar Sigurhansson|Óskari]]. 
Ágúst var ógiftur, en átti tvær dætur, sem báðar eru á lífi, Guðrúnu, sem býr á Eskifirði, og [[Sigríður Ágústsdóttir|Sigríði]], sem er gift [[Einar Sveinn Jóhannesson|Einari Sveini]], skipstjóra á [[Lóðsinn|Lóðsinum]] hér í bæ. 

''[[Björn Eyjólfsson]]''. Hann var fæddur í Björnskoti undir Eyjafjöllum 1890. Foreldrar hans voru Eyjólfur Ketilsson frá Ásólfsskála og Guðrún Guðmundsdóttir frá Sauðhúsvelli. 
Björn fór með foreldrum sínum að Ásólfsskála og síðar að Miðskála. Björn fór ungur til sjóróðra til Vestmannaeyja eins og margir Eyfellingar. Hann varð fljótt eftirsóttur maður, því að hann var harðskeyttur mannskapsmaður og gekk að öllu með harðfylgi. 
Eitt sinn fóru þeir [[Auðunn Jónsson (Húsavík)|Auðunn Jónsson]] á Yztaskála og Björn upp í Flauthelli, en hellir sá er í berginu vestur af Írá, og veit enginn til, að neinn maður hafi farið þangað fyrr né síðar. 
Björn hafði róið margar vertíðir í Eyjum og var nú kominn á glæsilegan bát með einum af álitlegustu formönnum Eyjanna. 
Björn var þriðji í röðinni af bræðrum sínum. Hinir voru: Guðmundur, sem bjó í Miðbæ. Faðir Björns kaupmanns hér í bæ, Kjartan, sem lengi var hér í Eyjum, vélamaður á Hlíf hjá [[Kristinn Ingvarsson|Kristni Ingvarssyni]], og Eyjólfur, sem dvaldi allan sinn aldur undir Eyjafjöllum. Einnig var Guðný, sem lengi átti heima í Úthlíð, systir Björns, og voru þau tvíburar. 
Björn var ógiftur og barnlaus og var hjá foreldrum sínum til dauðadags. 

''[[Helgi Halldórsson]]''. Hann var fæddur að Önundarhorni undir Eyjafjöllum 27. júní 1880. Foreldrar hans voru Halldór Magnússon og kona hans, Helga Jónsdóttir, sem þar bjuggu. Helgi fór ungur til sjóróðra til Vestmannaeyja, og mun hafa verið mörg úthöld á opnu skipi. Fór svo alfarinn úr Vestmannaeyjum til Hafnarfjarðar og giftist þar og átti þar eitthvað af börnum. Hann sleit samvistum við konu sína og kom til Vestmannaeyja haustið 1913 og varð sjómaður á M.b. [[Trausti|Trausta]] hjá [[Guðmundur Helgason (Heiðardal)|Guðmundi Helgasyni]]. Veturinn 1914 fór hann svo háseti á M.b. Fram til Magnúsar í Dal, og urðu þar hans ævilok. 
Helgi var talinn dugnaðarmaður. Hann var virðulegur maður og þreklegur á allan hátt. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þegar Fram VE 176 fórst 14. jan. 1915

2016-06-03T14:07:06Z

Kristinsigurlas:

<big><center>[[Jón Sigurðsson]]</center><big> 

<big><big><center>Þegar [[Fram VE-176|Fram VE 176]] fórst 14. jan. 1915</center></big></big> 

<big><center>1</center></big> 
Laust fyrir síðustu aldamót kom ungur maður ofan úr Rangárvallasýslu til sjóróðra í Vestmannaeyjum. Hann hét [[Magnús Þórðarson (Dal)|Magnús Þórðarson]] frá Kirkjulandi í Landeyjum, síðar kenndur við [[Dalur|Dal]] í Vestmannaeyjum. 
Magnús byrjaði strax sjómennsku á einu af opnu skipunum, sem þá gengu í Eyjum, en ekki hafði hann verið Iengi í Eyjum, er hann gerðist háseti á einu aflamesta skipinu, sem þá gekk, og var það sexferingurinn [[Ísak, áraskip]], sem [[Þorsteinn Jónsson (Laufási)|Þorsteinn Jónsson]] í [[Laufás|Laufási]] stýrði. Var Magnús háseti á því skipi til vertíðarloka 1905, er Þorsteinn lét af formennsku á Ísak og keypti fyrsta vélbátinn, sem hér gekk til þorskveiða. Var það [[Unnur VE-80|Unnur]] fyrsta. 
Nú vantaði eigendur Ísaks formann fyrir skipið og báðu þeir Þorstein að vísa á eftirmann sinn og vísaði hann á Magnús Þórðarson. Tók Magnús þá við skipinu og var með það vertíðina 1906 og aflaði vel, en sú vertíð var síðasta vertíð opnu skipanna í Vestmannaeyjum. 
Þegar kom fram á veturinn sá Magnús, að það myndi verða vélaraflið, sem gilti til sjósóknar, því það sýndi Þorsteinn á hinum nýja báti. 
Magnús fær sér menn í félag, og pantar hann vélbát 7 lesta. Mennirnir voru: [[Ólafur Auðunsson|Ólafur Auðunsson]] [[Þinghóll|Þinghól]], [[Sigurður Ólafsson á Bólstað]] [[Bólstaður|Bólstað]], [[Ritverk Árna Árnasonar/Guðlaugur Jóhann Jónsson|Guðlaugur Jónsson]] [[Stóra-Gerði|Gerði]] og [[Símon Egilsson]] [[Ásgarður|Ásgarði]], og átti hann að vera vélarmaður. Báturinn kom vorið 1906 og nefndi Magnús hann [[Bergþóra VE-88|Bergþóru VE 88]]. Magnús byrjaði strax róðra á þessum nýja báti og hélt honum út yfir sumarið. Var Magnús áfram með bátinn vertíðina 1907 og var með hæstu bátum í Eyjum. 
Eftir þá vertíð skipti Magnús um vél í bátnum og fékk í hann 10 hestafla Dan-vél, tveggja „sílundra“, en áður var 8 ha. „Dan“, einna „sílundra“ í bátnum. 
Veturinn 1908 er Magnús með Bergþóru. Hinn 20. febrúar gerði afspyrnu rok af austri og lá fjöldi báta úti þá nótt, þar á meðal Bergþóra. Vélarbilun varð hjá Bergþóru og kom enskur togari þeim til bjargar og tók Bergþóru í slef, við það laskaðist báturinn svo mjög, að togarinn varð að taka mennina um borð, en Bergþóra sökk. 
Hásetar Magnúsar voru þessa vertíð: Ólafur Auðunsson, Stefán Guðlaugsson Gerði, Guðjón Guðjónsson Borgareyrum Eyjafjöllum, Sveinbjörn Guðmundsson Efstu-Grund Eyjafjöllum og Símon Egilsson Ásgarði. 
Ekki lagði Magnús árar í bát við þetta, pantaði hann strax tvo báta, átta lesta með 10 hestafla Dan-vél, og skyldu bátarnir koma um sumarið 1908. Bátarnir komu á tilskildum tíma og tók Magnús við formennsku á öðrum, en háseti hans, Stefán Guðlaugsson í Gerði, tók við hinum. Eigendur þessara báta voru að miklu leyti hinir sömu menn og að Bergþóru. 
Bát sinn skírði Magnús [[Karl tólfti VE-136|Karl 12. VE 136]], en Stefán bát sinn [[Halkion VE-140|Halkion VE 140]], og gengu þessir bátar fyrst veturinn 1909. Urðu þeir einhver hin mestu happaskip, sem hér voru á þeim tíma. Stefán var með Halkion til vetrarvertíðarloka 1918. 
Veturinn 1914 ákvað Magnús í Dal að panta sér bát og skyldi hann vera 9 - 10 lesta. Þá voru bátarnir farnir að stækka og fannst Magnúsi hann vera á eftir á Karli 12. Vildi hann fylgja þróuninni. Ákveðið var, að báturinn skyldi koma til Vestmannaeyja í ágúst um sumarið. Var þá Magnús búinn að vera formaður með Karl 12. í sex vertíðar og oftast með beztu bátum, stundum hæstur. 

<big><center>2</center></big> 
Stefán Ingvarsson, sem byggði [[Kalmanstjörn]] og bjó þar lengi var árið 1914 til húsa í [[Vallanes|Vallanesi]]. Hann var ættaður úr Höfnum á Reykjanesi, frá Kalmanstjörn og lét hann hús sitt í Eyjum heita eftir því. Stefán var hreystimaður og greinagóður. 
Um vorið 1914 ræður Stefán sig austur á Norðfjörð til sjóróðra á m.b. Hrólf, sem þeir áttu Hinrik Þorsteinsson og Vilhjálmur Stefánsson á Tröllanesi. Stefán fór austur í maí 1914 með strandferðaskipi og bjó um sig í lestinni, því að fullt var af fólki og ekki um annað pláss að ræða. 
Stefán leggur sig til svefns og sefur inn allan Seyðisfjörð. Dreymir hann þá þann draum, sem hér fer á eftir: 
Honum finnst hann vera kominn suður í Hafnir og standa á túninu í Kotvogi. Finnst honum blíðuveður og sér hann fjölda af fólki og horfa allir út a sjóinn. Þar sér hann marga Vestmannaeyinga og skilur hann ekki í því. Þar sér hann [[Guðmundur Eyjólfsson|Guðmund Eyjólfsson]] í [[Miðbær|Miðbæ]], [[Ágúst Eiríksson (Nýja-Kastala)|Ágúst Eiríksson]], [[Vegamót|Vegamótum]]: þá sér hann Ólaf Auðunsson, Þinghól, þá [[Guðjón Jónsson (Oddsstöðum)|Guðjón Jónsson]], [[Oddsstaðir|Oddsstöðum]], og síðast [[Jón Magnússon (formaður)|Jón Magnússon]] á [[Kirkjubær|Kirkjubæ]]. Loks sér hann Vilborgu í Kotvogi sem dáin var fyrir mörgum árum. Hún kemur til Stefáns og segir: 
„Þú ert hér?“ 
„Já, ég er hér,“ segir Stefán við hana. 
„Já“, svarar Vilborg. „Komdu nær mér og talaðu við mig.“ 
Stefán sagði svo frá, að hann hefði verið hálfsmeykur að koma nærri henni, því að hann vissi, að hún var dáin, en samt gjörði hann það. 
Þá segir Vilborg við Stefán: „Nú ætla ég að fara að gera út. Ég er búin að fá tvo formenn úr Vestmannaeyjum, hvernig lízt þér á það?“ 
„Það veit ég ekki.“ segir Stefán. 
„Veizt þú það ekki?“ segir Vilborg, „og ert úr Vestmannaeyjum.“ 
Í því kemur Guðjón á Oddsstöðum til þeirra Stefáns og Vilborgar og segir: „Hann er farinn í sjóinn, hann Magnús í Dal.“ 
„Nei, hann er ekki farinn ennþá, en það er verst, að hann Jón Stefánsson fer eins,“ segir Vilborg. 
Í því finnst Stefáni að sé tekið í öxlina á sér og það vera [[Magnús Guðmundsson (Vesturhúsum)|Magnús Guðmundsson]] á [[Vesturhús|Vesturhúsum]], og vaknar Stefán í þeim svifum. Er þá skipið að leggja að bryggju á Seyðisfirði. Stefán mundi drauminn vel. 

<big><center>3</center></big> 
Nú fer Stefán til Norðfjarðar og rær þar um sumarið og ber ekkert til tíðinda. 
Það var eitt sinn í ágústmánuði, að Stefán gekk til [[Sigfús Sveinsson|Sigfúsar Sveinssonar]], því að þar voru Vestmannaeyingar. [[Sigurjón Jónsson (Víðidal)|Sigurjón Jónsson]] í [[Víðidalur|Víðidal]] var þar formaður með bát fyrir Sigfús. 
Hásetar hjá Sigurjóni voru: [[Ágúst Sigurhansson]], [[Ágúst Þórðarson (Aðalbóli)|Ágúst Þórðarson]], [[Aðalból|Aðalbóli]] og [[Ritverk Árna Árnasonar/Gísli Þórðarson (Dal)|Gísli Þórðarson]], [[Dalur|Dal]]. Stefán tekur þá tali og spyr þá hvenær þeir fari til Eyja. Þeir segjast fara bráðlega, og spyrja þeir hann hvenær hann fari. Segist Stefán verða langt fram á haust. 
„Það er langur tími,“ segja þeir. „Það er sama hvar maður eyðir tímanum,“ svarar Stefán. „En meðal annarra orða,“ segir Stefán við Ágúst Sigurhansson, „hvenær kemur báturinn hans Magnúsar í Dal?“ Ágúst var ráðinn vélamaður á bátinn. „Það veit ég ekki," svarar Ágúst, „og er mér alveg sama um það.“ Stefán segir: „Alltaf er nú gott að vera á nýjum báti.“ Ágúst segir: „Mér lízt ekkert á það, ég hefði helzt viljað vera á Karli gamla áfram,“ og var hann heldur fátalaður. 
Svo hættir þetta samtal og þeir félagar fara suður eins og um var talað, en Stefán er fram á haust. 

<big><center>4</center></big> 
Í ágústmánuði kom bátur Magnúsar í Dal. Þennan bát skírði Magnús [[Fram VE-176|„Fram“ VE 176]]. Bátur þessi var 9 1/2 lest með 12 hestafla Dan-vél, fallegur bátur á allan hátt og ganggóður. 
Magnús átti 4/5 hluta, en Ólafur Auðunsson 1/5. Magnús fór strax að stunda ýmsar ferðir á bátnum upp að Fjallasandi og Landeyjum. 
í þessum ferðum var [[Ólafur Ingileifsson]] vélamaður og minntist Magnús á það við Ólaf, að varla gæti það komið fyrir, að svona bátur færi í sjóinn; svo var Magnús hrifinn af bátnum. Enda var það svo þá, ef einn kom stærri en annar, að þetta þóttu mikil skip og er svo enn í dag. 

<big><center>5</center></big> 
Nú leið að vertíð 1915 og fór Magnús að fala sér háseta og falaði þá, sem voru með honum veturinn áður, en það voru: [[Eyjólfur Sigurðsson]] frá [[Grund|Syðstu-Grund]], Torfi Einarsson, Varmahlíð, Eyjafjöllum og Einar Ingvarsson, Efstu-Grund, Eyjafjöllum. Ekki gáfu þeir Magnúsi nein loforð um það og leið svo tíminn. 
Um þessar mundir slóð hafnargerðin sem hæst. Var verið að byggja [[Hringsker|Hringskersgarðinn]]. Áhaldaskúr hafði Höfnin látið byggja í urðunum austur af [[Miðhús|Miðhúsum]] og voru þar geymd ýms verkfæri, sem tilheyrðu höfninni. Þetta var í nóvember. 
Margt manna vann við höfnina, þar á meðal [[Einar Þórðarson]] á Kirkjubæ, bróðir [[Guðjón Þórðarson|Guðjóns]] í [[Hekla|Heklu]]. 
Eitt sinn er hann á gangi hjá skúrnum og sér þá fimm menn koma á móti sér norður urðir, alla í sjóklæðum. Hann þekkir þá alla nema einn: ganga þeir fram með skúrnum og ætlar Einar að mæta þeim hinum megin við skúrinn. Þegar hann kemur þar, sér hann engan mann. Einari þótti þetta ekki góður fyrirboði, og sagði hann strax frá þessu, en bað menn leyna þessu fyrst um sinn. 

<big><center>6</center></big> 
[[Sigurður Sverrisson|Sigurð Sverrisson]], sem lengi var formaður hér í Eyjum með m.b. [[Franz|France]], dreymdi draum þann, sem hér fer á eftir: 
Honum fannst koma til sín maður, sem átti heima austur í Mýrdal og var dáinn fyrir nokkrum árum. Biður hann Sigurð að lofa sér að róa með honum í vetur. Sigurður þverneitaði þessu í svefninum. „Það gerir ekkert til,“ segir þá maðurinn, „ég fæ að róa með honum Magnúsi í Dal.“ 
Þegar Sigurður vaknaði, var hann ánægður að hafa neitað manninum um plássið. Bjóst hann við, að þetta yrði fyrir slæmu. 

<big><center>7</center></big> 
Nú vantaði formann fyrir Karl 12. og fóru nú eigendur bátsins til Eyjólfs Sigurðssonar frá Syðstu-Grund (síðar [[Laugardalur|Laugardal]]) og föluðu hann fyrir bátinn. Eyjólfur keypti hluta í bátnum og ákvað að vera formaður með bátinn. Eyjólfur falar Torfa Einarsson og Einar Ingvarsson, og slá þeir föstu að verða á Karli. 
Ekki skildu þeir Torfi og Einar í sjálfum sér að hafa ráðið sig þarna á mikið lélegri bát og með óvönum formanni, þó að allir hefðu þeir mjög mikið álit á Eyjólfi, þar á meðal Magnús Þórðarson. Eyjólfur sýndi síðar á sinni löngu formannstíð, að hann var traustsins verður. 
Nú er það af Magnúsi að segja, að hann hittir fyrrverandi háseta sína og vill fá hjá þeim svar, hvort þeir ætli að vera hjá sér um veturinn. og svara þeir því, að þeir ætli að halda hópinn á Karli 12. 
Magnús gerði sér það að góðu, en segir við Eyjólf: „Þú smíðar þó alltaf bjóðin fyrir mig á Fram?“ og lofar Eyjólfur því. 
Magnús hafði keypt beituskúr við [[Formannabraut]] um haustið og látið endurbyggja hann að nýju. Sagði Magnús við Eyjólf, að það væri bezt fyrir hann að vera í skúrnum við smíðarnar, og samsinnti Eyjólfur því. 
Nú byrjar Eyjólfur að smíða bjóðin, en ekki er hann búinn að vera lengi í skúrnum, þegar hann finnur einhver leiðindi í kringum sig, strax og fór að skyggja á kveldin, og var Eyjólfur ekki smeykur við neina smámuni. 

<big><center>8</center></big> 
Fer nú að líða að vertíð og fara allir að standsetja. Fram varð með fyrstu bátum, sem tilbúnir voru og fór hann að róa fyrir jól og gengu aflabrögð mjög vel. 
Þetta haust kom maður austan af Bakkafirði til Vestmannaeyja. Hann hét Arnkell Thorlacíus Daníelsson. 
Hann hafði verið í siglingum úti um heim, myndarmaður og kunni meira í siglingafræði en þá almennt gerðist; einnig var hann mjög vel syndur. 
Áður en hann fór að heiman af Bakkafirði bað móðir hans hann um að róa ekki í Vestmannaeyjum og gaf hann lítið út á það. 
Nú líður fram yfir áramót, og er fjöldi af bátum tilbúinn að róa, þar á meðal m.b. Karl 12. 

<big><center>9</center></big> 
Fyrirboði Sigurjóns lngvarssonar frá Klömbru undir Eyjafjöllum: Sigurjón Ingvarsson var veturinn 1915 sjómaður á [[Ingólfur|Ingólfi]] hjá [[Guðjón Jónsson (Sandfelli)|Guðjóni]] á [[Sandfell|Sandfelli]]. Hann var til húsa í kjallaranum á [[Grund]] við [[Kirkjuvegur|Kirkjuveg]]. Guðjón kallar Sigurjón til sjós 14. janúar; klæðir Sigurjón sig í skyndi og fer út. Þegar hann kemur út sér hann Magnús í Dal og Ágúst Sigurhansson standa á stéttinni við Dal og horfa þeir í austur. 
Sigurjón verður ánægður með sér að geta orðið þeim samferða, því að hann var myrkfælinn. Það dregst í tímann, að þeir Magnús og Ágúst komi og hugsar Sigurjón með sér, að þetta dugi ekki, gamli maðurinn verði ekki gustgóður, ef hann komi of seint til skips. Fer Sigurjón á undan þeim Magnúsi og Ágústi af stað niður að beituskúr í [[Geirseyri]], og stóðu þeir á stéttinni, þegar Sigurjón leggur af stað niður eftir. Þegar Sigurjón kemur niður í skúr er Guðjón að láta bjóðin á seinni vagninn, og fær Sigurjón bullandi skammir hjá Guðjóni. Síðan er bjóðunum ekið niður á bryggju; þá sér Sigurjón hvar Magnús í Dal er að ýta frá með alla sína skipshöfn, svo að það var ekki sá rétti Magnús og Ágúst, sem stóðu á stéttinni í Dal. 

<big><center>10</center></big> 
Arnkell Thorlacíus, sem áður er nefndur, hittir Magnús í Dal og falar pláss hjá honum. Magnús segir það velkomið og fer nú Arnkell að róa með strengi á Fram. 
Eyjólfur Sigurðsson kallar 13. janúar eins og fleiri formenn. Veðurútlit var Ijótt þessa nótt og gengur Eyjólfur austur á [[Skansinn|Skans]]. Þegar hann kemur austur í sundið á Skansinurn, ætlar að líða yfir hann, og svo er hann góða stund, að hann veit hvorki í þennan heim né annan. Í sama bili kemur maður austan af Skansi og býður Eyjólfi góðan daginn: það er Magnús í Dal. Í því léttir yfir Eyjólfi. 
Magnús ávarpar Eyjólf og segir: „Það verður ekki sjóveður í dag og er óhætt að fara heim.“ „Það kemur sér vel fyrir mig,“ svarar Eyjólfur. „Ég var svo lasinn, að ég komst hvorki aftur á bak né áfram.“ „Ég skal fylgja þér heim,“ segir Magnús. Eyjólfur tók því og fór Magnús með honum heim. Eyjólfur var þá til húsa í [[Bræðraborg]]. 
Eyjólfur sagðist aldrei hafa fengið svona yfir sig, hvorki fyrr né síðar. Almenn landlega var þennan dag. 
Næsta dag, 14. janúar, kalla allir formenn, sem voru byrjaðir róðra, þar á meðal Guðjón Jónsson í Bræðraborg (síðar á [[Heiði]]). Hann var þá með m.b. [[Gammur VE-174|Gamm]]. Guðjón gengur niður Formannabraut um nóttina og með honum vélamaður hans, [[Sveinn Sigurhansson]]. Þeir hitta þar Ágúst Sigurhansson, bróður Sveins, en Ágúst var vélamaður á Fram. Sveinn slær upp á því við bróður sinn, hvort þeir eigi ekki að koma í kappstím í dag. Ágúst svarar því dauflega og segir: „Það verður annað að gera hjá mér í dag.“ Við það skilja þeir. 
Veður var stillt þessa nótt en ljótt útlit. Bátarnir keyra á miðin, sumir austur fyrir Eyjar. Karl 12. reri á landsuður þessa nótt. 
Þegar búið var að leggja línuna fer að storma af suðaustri og með birtu er kominn þunga stormur. 
Næstu bátar við Karl 12. voru Fram og Gammur og var nú almennt farið að draga línuna, en alltaf var veðrið að versna. Karl 12. náði allri línunni og fór heim vestan við Eyjar og gekk allt vel. 
Upp úr hádegi fara bátar að koma almennt að landi, og var þá komið ofsa veður. Um tvöleytið sást frá Kirkjubæ bátur koma sunnan með og fá stórt ólag, sem keyrir hann í kaf. Eftir ólagið flaut upp undir skammdekk. Bátnum skilaði upp undir urðir og þekktu menn bátinn og sáu, að það var Fram. Tveir menn voru þá í bátnum, annar á dekki, en hinn í vélarhúsgati. Sá sem var á dekkinu fór úr sjófötunum og tók bauju, sem flaut við hinn sökkvandi bát og hélt sér í hana. Stakk hann sér við hvern sjó, sem á hana kom og tók hana alltaf aftur. Baujuna bar að á urðunum og kenndi grunns og brotnaði; þar með hvarf maðurinn og drukknaði. Þetta var Arnkell Thorlacíus. 

<big><center>12</center></big> 
Margt fólk af Kirkjubæjum og austurbyggð Eyjanna var komið á urðirnar, ef ske kynni, að einhverjum væri hægt að bjarga. Einnig var m.b. [[Baldur VE-155|Baldur]] á eftir, formaður [[Sigurður Oddsson (Skuld)|Sigurður Oddsson]], og hægði hann á, til að reyna að bjarga, en Fram var kominn svo nálægt landi að ekkert varð að gert. Siðan sökk Fram út af [[Sólboði|Sólboða]], en flökin rak upp á urðir. 

<big><center>13</center></big> 
Nú er að segja af Stefáni Ingvarssyni. Hann er beitumaður þessa vertíð á m.b. [[Hlíf]] og er hún á sjó þennan dag. Stefán er í beituskúrnum um tvöleytið og lítur út í dyrnar og heyrir að komið er vont veður. Hann hugsar með sér, að það sé bezt að ganga austur á Skans og það gjörir hann. Þegar Stefán kemur austur í sundið á Skansinum er varla stætt fyrir roki. Stefán heldur áfram og þegar hann kemur á Skansinn er fullt af fólki með báðum veggjum að horfa eftir bátunum, sem voru að koma af sjónum. 
Stefán skilur ekki hvernig á því stendur, að menn eru suður með öllum urðum. Fer hann þangað á móti veðrinu. Þegar hann kemur austur fyrir Miðhús mætir hann Guðmundi Eyjólfssyni í Miðbæ, þá mætir hann Ágústi Eiríkssyni Vegamótum, þá Ólafi Auðunssyni og svo Guðjóni Jónssyni á Oddsstöðum. Hann segir við Stefán: „Það var bátur stopp hér fyrir austan, og veit ég ekki hvað varð af honum.“ 
Stefán heldur áfram suður urðir, og hittir hann þá [[Jón Magnússon á Kirkjubæ. Jón segir við Stefán: „Það var að farast bátur hér áðan.“ „Varð það Hlíf?" spyr Stefán. „Nei, það var hann Magnús í Dal.“ „Já, akkúrat,“ segir Stefán og fer norður urðir aftur og heim. 
Þegar Stefán kemur upp á [[Heimagata|Heimagötu]] hittir hann Magnús Guðmundsson á Vesturhúsum. Magnús spyr Stefán frétta af sjónum. Stefán segir hvernig komið sé, og lét Magnús illa yfir. 
Þarna er draumur Stefáns kominn fram, nákvæmlega 8 mánuðum síðar. Arnkel Thorlacíus rak á urðirnar daginn eftir, en Ágúst Sigurhansson viku seinna. 

<big><center>14</center></big> 
Þeir, sem fórust með Fram, voru: 
''Magnús Þórðarson formaður.'' Hann var fæddur að Tjörnum undir Eyjafjöllum 21. sept. 1879. Foreldrar hans voru Þórður Loftsson bóndi á Tjörnum Guðmundssonar og Kristín Gísladóttir. 
Magnús fór ungur með foreldrum sínum að Ámundakoti í Fljótshlíð og ólst þar upp. Munu systkinin hafa verið 8, og mun hann hafa verið með þeim elztu. Magnús fór fljótt til sjóróðra eins og áður segir, fyrst til Stokkseyrar, til Bernharðs í Kjalnakoti, föður Ingimundar, sem hér býr við [[Heiðarvegur|Heiðarveg]], og síðast til Vestmannaeyja, eins og áður segir. 
Foreldrar Magnúsar fluttu að Kirkjulandi í Landeyjum, en þar missti Magnús föður sinn, svo hann fór með móður sína og yngstu systkini til Vestmannaeyja og ól þau upp hér í Eyjum. Árið 1906 byggir Magnús húsið Dal við Kirkjuveg, sem ber glæsibrag enn í dag. 
Kona Magnúsar var [[Ingibjörg Bergsteinsdóttir (Dal)|Ingibjörg Bergsteinsdóttir]] frá Fitjamýri undir EyjafjöIIum, myndarkona, og áttu þau 4 börn, sem voru: [[Bergþóra Magnúsdóttir (Dal)|Bergþóra]], dáin fyrir mörgum árum, þá innan við tvítugt, [[Kristján Magnússon (Dal)|Kristján]], búsettur í Reykjavík, [[Ágústa Magnúsdóttir (Dal)|Ágústa]], dáin fyrir nokkrum árum, og [[Magnea Lovísa Magnúsdóttir (Dal)|Lovísa]], kona Odds Sigurðssonar í Dal og dvelur nú Ingibjörg hjá þeim, öldruð kona. 
Magnús Þórðarson var meðalmaður á vöxt, vel á sig kominn á allan hátt, dökkur á hár og skegg, fríður, lipur í hreyfingum, kappsamur og harður við sjálfan sig. Hann sótti manna mest sjó og var með beztu aflamönnum, eins og áður segir. Hann hafði alltaf góða menn, því að allir vildu með honum vera. 
Það leit því út fyrir, ef Magnús hefði öðlazt lengri lífdaga, að hann hefði átt mikið ógert. 

''Arnkell Thorlacíus.'' Hann var fæddur í Stykkishólmi við Breiðafjörð 6. nóv. 1881, sonur hjónanna Daníels Thorlacíus kaupmanns og umboðsmanns og Guðrúnar Onnu Jósefsdóttur læknis á Hnausum í Húnaþingi, Skaftasonar prests á Skeggjastöðum í Skeggjastaðahreppi í Norður-Múlasýslu. Arnkell útskrifaðist úr Stýrimannaskólanum í Reykjavík og var þar ásamt Einari Stefánssyni, sem síðar varð skipstjóri á Fossunum. Arnkell Thorlacíus var mörg ár í siglingum ytra, en varð fyrir því slysi í Þýzkalandi, að bóma slóst fyrir brjóstið á honum. 
Þá fór hann til systur sinnar, Jórunnar Thorlacíus, og móður sinnar að Steintúni í Bakkafirði, sem þá voru fluttar austur á Bakkafjörð og var hann þar í 2 ár. Fór hann svo til Vestmannaeyja og drukknaði þar um veturinn. 
Arnkell var glæsilegur maður og karlmenni hið mesta, sundmaður var hann ágætur, eins og sýndi sig í þessu hörmulega slysi. Hann var talinn mjög vel greindur eins og margir af hans ættmönnum. 

''Agúst Sigurhansson'' vélamaður. Hann var fæddur að Stóru-Mörk undir Eyjafjöllum 21. ágúst 1889. Foreldrar hans voru Sigurhans Ólafsson og Dórothe Sveinsdóttir. Fjölskyldan flutti að Gerðakoti í sömu sveit og bjuggu þau þar í nokkur ár, en 1911 fluttu þau til Vestmannaeyja. 
Ágúst var elztur af systkinunum og fór snemma til vers, eins og kallað var. Um sama leyti og vélbátar komu í Eyjar, byrjaði Ágúst sjómennsku á þeim. Hann varð fljótlega vélamaður og var búinn að vera lengi á Karli 12. hjá Magnúsi í Dal. Ágúst var góður sjómaður og jafnhliða góður vélamaður, því að hann var mjög handlaginn eins og bræður hans, en þeir voru Sveinn, sem var fjölda ára vélamaður hér í Eyjum, [[Þorbjörn Sigurhansson|Þorbjörn]], sem einnig var vélamaður hér í mörg ár, [[Berent Sigurhansson|Berent]] vélsmiður, látinn fyrir mörgum árum, [[Óskar Sigurhansson|Óskar]] vélsmiður í [[Vélsmiðjan Magni|Magna]], [[Aðalsteinn Sigurhansson|Aðalsteinn]], sem drukknaði með [[Mínerva VE-241|Mínervu]] 24. janúar 1927, og [[Þorbjörg Sigurhansdóttir (Brimnesi)|Þorbjörg]], sem bjó á [[Brimnes|Brimnesi]] hér í bæ með bræðrum sínum, þeim [[Karl Sigurhansson|Karli]] og [[Óskar Sigurhansson|Óskari]]. 
Ágúst var ógiftur, en átti tvær dætur, sem báðar eru á lífi, Guðrúnu, sem býr á Eskifirði, og [[Sigríður Ágústsdóttir|Sigríði]], sem er gift [[Einar Sveinn Jóhannesson|Einari Sveini]], skipstjóra á [[Lóðsinn|Lóðsinum]] hér í bæ.

Björn Eyjólfsson. Hann var fæddur í Björns-koti undir Eyjafjöllum 1890. Foreldrar hans voru Eyjólfur Ketilsson frá Ásólfsskála og Guðrún Guðmundsdóttir frá Sauðhúsvelli.
Björn fór með foreldrum sínum að Ásólfs-skála og síðar að Miðskála. Björn fór ungur til sjóróðra til Vestmannaeyja eins og margir Eyfellingar. Hann varð fljótt eftirsóttur mað-ur, þvi að hann var harðskeyttur mannskaps-maður og gekk að öllu með harðfylgi.
Eitt sinn fóru þeir Auðunn Jónsson á Yzta-skála og Björn upp i Flauthelli, en hellir sá er í berginu vestur af Irá, og veit enginn til, að neinn maður hafi farið þangað fyrr né síðar.
Björn hafði róið margar vertíðir í Eyjum og var nú kominn á glæsilegan bát með einum af álitlegustu formönnum Eyjanna.
Björn var þriðji í röðinni af bræðrum sín-um. Hinir voru: Guðmundur, sem bjó í Mið-bæ. faðir Björns kaupmanns hér í bæ, Kjartan, sem lengi var hér i Eyjum, vélamaður á Hlíf hjá Kristni Ingvarssyni, og Eyjólfur, sem dvaldi allan sinn aldur undir Eyjafjöllum. Einnig var Guðný, sem lengi átti heima í Ut-hlíð, systir Björns, og voru þau tvíburar.
Björn var ógiftur og barnlaus og var hjá foreldrum sínum til dauðadags.

Helgi Halldórsson. Hann var fæddur að Ön-undarhorni undir Eyjafjöllum 27. júní 1880. Foreldrar hans voru Halldór Magnússon og kona hans, Helga Jónsdóttir, sem þar bjuggu. Helgi fór ungur til sjóróðra til Vestinanna-eyja, og mun hafa verið mörg úthöld á opnu skipi. Fór svo alfariim úr Vestmannaeyjum til Hafnarfjarðar og giftist þar og átti þar eitt-hvað af börnum. Hann sleit samvistum við konu sína og kom til Vestmannaeyja haustið 1913 og varð sjómaður á M.b. Trausta hjá Guðmundi Helgasyni. Veturinn 1914 fór hann svo háseti á M.b. Fram til Magnúsar í Dal, og urðu þar hans ævilok.
Helgi var talinn dugnaðarmaður. Hann var virðulegur maður og þreklegur á allan hátt.

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þegar Fram VE 176 fórst 14. jan. 1915

2016-06-02T15:16:53Z

Kristinsigurlas:

<big><center>[[Jón Sigurðsson]]</center><big> 

<big><big><center>Þegar [[Fram VE-176|Fram VE 176]] fórst 14. jan. 1915</center></big></big> 

Laust fyrir síðustu aldamót kom ungur maður ofan úr Rangárvallasýslu til sjóróðra í Vestmannaeyjum. Hann hét [[Magnús Þórðarson (Dal)|Magnús Þórðarson]] frá Kirkjulandi í Landeyjum, síðar kenndur við [[Dalur|Dal]] í Vestmannaeyjum. 
Magnús byrjaði strax sjómennsku á einu af opnu skipunum, sem þá gengu í Eyjum, en ekki hafði hann verið Iengi í Eyjum, er hann gerðist háseti á einu aflamesta skipinu, sem þá gekk, og var það sexferingurinn [[Ísak, áraskip]], sem [[Þorsteinn Jónsson (Laufási)|Þorsteinn Jónsson]] í [[Laufás|Laufási]] stýrði. Var Magnús háseti á því skipi til vertíðarloka 1905, er Þorsteinn lét af formennsku á Ísak og keypti fyrsta vélbátinn, sem hér gekk til þorskveiða. Var það [[Unnur VE-80|Unnur]] fyrsta. 
Nú vantaði eigendur Ísaks formann fyrir skipið og báðu þeir Þorstein að vísa á eftirmann sinn og vísaði hann á Magnús Þórðarson. Tók Magnús þá við skipinu og var með það vertíðina 1906 og aflaði vel, en sú vertíð var síðasta vertíð opnu skipanna í Vestmannaeyjum. 
Þegar kom fram á veturinn sá Magnús, að það myndi verða vélaraflið, sem gilti til sjósóknar, því það sýndi Þorsteinn á hinum nýja báti. 
Magnús fær sér menn í félag, og pantar hann vélbát 7 lesta. Mennirnir voru: [[Ólafur Auðunsson|Ólafur Auðunsson]] [[Þinghóll|Þinghól]], [[Sigurður Ólafsson á Bólstað]] [[Bólstaður|Bólstað]], [[Ritverk Árna Árnasonar/Guðlaugur Jóhann Jónsson|Guðlaugur Jónsson]] [[Stóra-Gerði|Gerði]] og [[Símon Egilsson]] [[Ásgarður|Ásgarði]], og átti hann að vera vélarmaður. Báturinn kom vorið 1906 og nefndi Magnús hann [[Bergþóra VE-88|Bergþóru VE 88]]. Magnús byrjaði strax róðra á þessum nýja báti og hélt honum út yfir sumarið. Var Magnús áfram með bátinn vertíðina 1907 og var með hæstu bátum í Eyjum. 
Eftir þá vertíð skipti Magnús um vél í bátnum og fékk í hann 10 hestafla Dan-vél, tveggja „sílundra“, en áður var 8 ha. „Dan“, einna „sílundra“ í bátnum. 
Veturinn 1908 er Magnús með Bergþóru. Hinn 20. febrúar gerSi afspyrnu rok af austri og lá fj öldi báta úti þá nótt, þar á meSal Berg-þóra. Vélarbilun varð hjá Bergþóru og kom enskur togari þeim til bjargar og tók Berg-þóru í slef, viS þaS laskaðist báturinn svo mjög, aS togarinn varS aS taka mennina um borS, en Bergþóra sökk.
Hásetar Magnúsar voru þessa vertíS: Ólaf-ur AuSunsson, Stefán GuSlaugsson GerSi, GuSjón GuSjónsson Borgareyrum Eyjafjöll-um, Sveinbjorn GuSmundsson Efstu-Grund Eyjafjöllum og Símon Egilsson ÁsgarSi.
Ekki lagði Magnús árar í bát við þetta, pant-aði hann strax tvo báta, átta lesta með 10 hest-afla Dan-vél, og skyldu bátarnir koma um sum-arið 1908. Bátarnir komu á tilskildum tíma og tók Magnús við formennsku á öðrum, en há-seti hans, Stefán Guðlaugsson í Gerði, tók við hinum. Eigendur þessara báta voru að miklu leyti hinir sömu menn og að Bergþóiu.
Bát sinn skirði Magnús Karl 12. VE 136, en Stefán bát sinn Halkion VE 140, og gengu þessir bátar fyrst veturinn 1909. Urðu þeir einhver hin mestu happaskip, sem hér voru á þeim tima. Stefán var með Halkion til vetrar-vertiðarloka 1918.
Veturinn 1914 ákvað Magnús í Dal að panta sér bát og skyldi hann vera 9—10 lesta. Þá voru bátarnir farnir að stækka og fannst Magnúsi hann vera á eftir á Karli 12. Vildi hann fylgja þróuninni. Akveðið var, að bát-urinn skyldi koma til Vestniannaeyja í ágúsl um sumarið. Var þá Magnús búinn að vera formaður með Karl 12. í sex vertíðar og oft-ast með beztu bátum, stundum hæstur.

2
Stefán Ingvarsson, sem byggði Kalmans-tjörn og bjó þar lengi var árið 1914 til húsa í Vallanesi. Hann var ættaður úr Höfnum á Reykjanesi, frá Kalmanstjörn og lét hann hús sitt í Eyjum heita eftir því. Stefán var hreysti-maður og greinagóður.
Um vorið 1914 ræður Stefán sig austur á Norðfjörð til sjóróðra á m.b. Hrólf, sem þeir áttu Hinrik Þorsteinsson og Vilhjálmur Stef-ánsson á Tröllanesi. Stefán fór austur í mai 1914 með strandferðaskipi og bjó um sig i lestinni, því að fullt var af fólki og ekki um annað pláss að ræða.
Stefán leggur sig til svefns og sefur inn all-an Seyðisfjörð. Dreymir hann þá þann draum, sem hér fer á eftir:
Honum finnst hann vera kominn suður i Hafnir og standa á túninu í Kotvogi. Finnst honum bliðuveður og sér hann fjölda af fólki og horfa allir út a sjóinn. Þar sér hann marga V estmannaeyinga og skilur hann ekki í því. Þar sér hann Guðmund Eyjólfsson í Miðbæ, Agúst Eiríksson, Vegamótum: þá sér hann Qlaf Auðunsson, Þinghól, þá Guðjón Jónsson, Oddsstöðum, og síðast Jón Magnússon á Kirkjubæ. Loks sér hann Vilborgu í Kotvogi sem dáin var fyrir mörgum árum. Hún kemur til Stefáns og segir:
„Þú ert hér?"
,.Já, ég er hér," segir Stefán við hana.
„Já", svarar Vilborg. „Komdu nær mér og talaðu við mig."
Stefán sagði svo frá, að hann hefði verið hálfsmeykur að koma nærri henni. því að hann vissi, að hún var dáin, en samt gjörði hann það.
Þá segir Vilborg við Stefán: „Nú ætla ég að fara að gera út. Ég er búin að fá tvo for-menn úr Vestniannaeyjum, hvernig lízt þér á
það?"
„Það veit ég ekki." segir Stefán.
„Veizt þú það ekki?" segir Vilborg. „og ert úr Vestmannaeyjum."
I þvi kemur Guðjón á Oddsstöðum til þeirra Stefáns og Vilborgar og segir: „Hann er far-inn í sjóinn, hann Magnús í Dal."
„Nei, hann er ekki farinn ennþá, en það er verst, að hann Jón Stefánsson fer eins," segir Vilborg.
í því finnst Stefáni að sé tekið í öxlina á sér og það vera Magnús Guðniundsson á Vest-urhúsuni, og vaknar Stefán i þeim svifum. Er þá skipið að leggja að bryggju á Seyðisfirði. Stefán mundi drauniinn vel.

3
Nú fer Stefán til Norðfjarðar og rær þar um sumarið og ber ekkert tii tíðinda.
Það var eitt sinn í ágústmánuði, að Stefán gekk til Sigfúsar Sveinssonar. því að þar voru Vestmannaeyingar. Sigurjón Jónsson í Víði-dal var þar formaður með bát fyrir Sigfús.
Hásetar hjá Sigurjóni voru: Agúst Sigur-hansson, Agúst Þórðarson, Aðalbóli og Gísli Þórðarson, DalStefán tekur þá tali og spyr þá hvenær þeir fari til Eyja. Þeir segjast fara bráðlega, og spyrja þeir hann hvenær hann fari. Segist Stefán verða langt fram á haust.
„Það er langur tími," segja þeir. „Það er sama hvar maður eyðir tímanum," svarar Stefán. „En meðal annarra orða," segir Stefán við Agúst Sigurhansson, „hvenær kemur bát-urinn hans Magnúsar í Dal?" Ágúst var ráð-inn vélamaður á bátinn. „Það veit ég ekki," svarar Agúst, „og er mér alveg sama um það." Stefán segir: „Alltaf er nú gott að vera á nýj-um báti." Ágúst segir: „Mér lízt ekkert á það, ég hefði helzt viljað vera á Karli gamla á-fram," og var hann heldur fátalaður.
Svo hættir þetta samtal og þeir félagar fara suður eins og um var talað, en Stefán er fram á haust.

4
I ágústmánuði kom bátur Magnúsar i Dal. Þennan bát skírði Magnús „Fram" VE 176. Bátur þessi var 9^/2 lest með 12 hestafla Dan-vél, faltegur bátur á allan hátt og ganggóður.
Magnús átti % hluta, en Olafur Auðunsson V5. Magnús fór strax að stunda ýmsar ferðir á bátnum upp að Fjallasandi og Landeyjum.
í þessum ferðum var Ólafur Ingileifsson vélaniaður og niinntist Magnús á það við Ólaf, að varla gæti það komið fyrir, að svona bátur færi í sjóinn; svo var Magnús hrifinn af bátn-um. Enda var það svo þá. ef einn kom stærri en annar, að þetta þóttu mikil skip og er svo enn i dag.

5
Nú leið að vertíð 1915 og fór Magnús að fala sér háseta og falaði þá, sem voru með honum veturinn áður. en það voru: Eyjólfur Sigurðssoii frá Syðstu-Grund, Torfi Einarsson, Varmahlíð, Eyjafjöllum og Einar Ingvarsson, Efstu-Grund, Eyjafjöllum. Ekki gáfu þeir Magnúsi nein loforð um það og leið svo tím-inn.
Um þessar mundir slóð hafnargerðin sem hæst. Var verið að byggja Hringskersgarðinn. Ahaldaskúr hafði Höfnin látið byggja í urð-unuin austur af Miðhúsuin og voru þar geymd ýms verkfæri, sem tilheyrðu höfninni. Þetta var i nóvember.
Margt manna vann við höfnina, þar á með-al Einar Þórðarson á Kirkjubæ, bróðir Guð-jóns í Heklu.
Eitt sinn er hann á gangi hjá skúrnum og sér þá fiinm inenn koma á móti sér norður urðir. alla í sjókla:ðuni. Hann þekkir þá alla nema einn: ganga þeir fram með skúrnum og ætlar Einar að mæta þeim hinum megin við skúrinn. Þegar hann kemur þar, sér hann eng-an mann. Einari þótti þetta ekki góður fyrir-boði. og sagði hann strax frá þessu, en bað menn leyna þessu fyrst um sinn.

6
Sigurð Sverrisson, seiu lengi var formaður hér í Eyjum með m.b. France, dreymdi draurn þann, sem hér fer á eftir:
Honum fannst konia til sín niaður. sem átti heima austur i Mýrdal og var dáinn fyrir nokkrum árum. Biður hann Sigurð að lofa sér að róa með honum i vetur. Sigurður þverneit-aði þessu í svefninum. „Það gerir ekkert til," segir þá maðurinn, „ég fæ að róa með honum Magnúsi í Dal."
Þegar Sigur'ður vaknaði, var hann ánægður að hafa neitað manninum um plássið. Bjóst hann við, að þetta yrði fyrir slæmu.
7
Nú vantaði formann fyrir Karl 12. og fóru nú eigendur bátsins til Eyjólfs Sigurðssonar frá Syðstu-Grund (síðar Laugardal) og föluðu hann fyrir bátinn. Eyjólfur keypti hluta í bátn-um og ákvað að vera formaður með bátinn. Eyjólfur falar Torfa Einarsson og Einar Ing-varsson, og slá þeir föstu að verða á Karli.
Ekki skildu þeir Torfi og Einar í sjálfum sér að hafa ráðið sig þarna á mikið lélegri bát og með óvönum fornianni, þó að allir hefðu þeir mjög mikið álit á Eyjólfi, þar á meðal Magnús Þórðarson. Eyjólfur sýndi síð-ar á sinni löngu formannstið, að hann var traustsins verður.
Nú er það af Magnúsi að segja, að hann hittir fyrrverandi háseta sína og vill fá hjá þeim svar, hvort þeir ætli að vera hjá sér um veturinn. og svara þeir því. að þeir ætli að halda hópinn á Karli 12.
Magnús gerði sér það að góðu, en segir við Eyjólf: „Þú smiðar þó alltaf bjóðin fyrir mig á Fram?" og lofar Eyjólfur því.
Magnús hafði keypt beituskúr við For-mannabraut um haustið og látið endurbyggja hann að nýju. Sagði Magnús við Eyjólf, að það væri bezt fyrir hann að vera í skúrnum við smiðarnar. og samsinnti Eyjólfur því.
Nú byrjar Eyjólfur að smíða bjóðin. en ekki er hann búinn að vera lengi í skúrnum, þegar hann finnur einhver leiðindi í kringum sig, strax og fór að skyggja á kveldin, og var Eyjólfur ekki smeykur við neina smámuni.

8
Fer nú að líða að vertíð og fara allir að standsetja. Fram varð með fyrstu bátum, sem tilbúnir voru og fór hann að róa fyrir jól og gengu aflabrögð mjög vel.
Þetta haust kom maðux austau af Bakka-firði til Vestmannaeyja. Hann hét Arnkell Thorlacíus Daníelsson.
Hann hafði verið í siglingum úti um heim, myndarmaður og kunni meira í siglingafræði en þá almennt gerðist; einnig var hann mjög vel syndur.
Aður en hann fór að heiman af Bakkafirði bað móðir hans hann um að róa ekki í Vest-mannaeyjum og gaf hann litið út á það.
Nú líður fram yfir áramót, og er fjöldi af bátum tilbúinn að róa, þar á meðal m.b. Karl 12.

9
Fyrirboði Sigurjóns lngvarssonar frá Klömbru undir Eyjafjöllum: Sigurjón Ing-varsson var veturinn 1915 sjómaður á Ingólfi hjá Guðjóni á Sandfelli. Hann var til húsa í kjallaranum á Grund við Kirkjuveg. Guðjón kallar Sigurjón til sjós 14. janúar; klæðir Sig-urjón sig í skyndi og fer út. Þegar hann kem-ur út sér hann Magnús í Dal og Ágúst Sigur-hansson standa á stéttinni við Dal og horfa þeir í austur.
Sigurjón verður ánægður með sér að geta orðið þeim samferða, því að hann var myrk-fælinn. Það dregst í tímann, að þeir Magnús og Agúst komi og hugsar Sigurjón með sér, að þetta dugi ekki, gamli maðurinn verði ekki gustgóður, ef hann komi of seint til skips. Fer Sigurjón á undan þeim Magnúsi og Agústi af stað niður að beituskúr í Geirseyri, og stóðu þeir á stéttinni, þegar Sigurjón leggur af stað niður eftir. Þegar Sigurjón kemur niður i skúr er Guðjón að láta bjóðin á seinni vagn-inn, og fær Sigurjón bullandi skammir hjá Guðjóni. Síðan er bjóðunum ekið niður á bryggju; þá sér Sigurjón hvar Magnús í Dal er að ýta frá með alla sína skipshöfn, svo að það var ekki sá rétti Magnús og Ágúst, sem stóðu á stéttinni í Dal.

10
Arnkell Thorlacíus, sein áður er nefndur, hittir Magnús i Dal og falar pláss hjá honum. Magnús segir það velkomið og fer nú Arnkell að róa með strengi á Fram.
Eyjólfur Sigurðsson kallar 13. janúar eins og fleiri formenn. Veðurútlit var Ijótt þessa nótt og gengur Eyjólfur austur á Skans. Þegar hann kemur austur í sundið á Skansinurn, ætl-ar að líða yfir hann, og svo er harrn góða stund, að hann veit hvorki í þennan heim né annan. 1 sama bili kemur maður austan af Skansi og býður Eyjólfi góðan daginn: það er Magnús í Dal. I því léttir yfir Eyjólfi.
Magnús ávarpar Eyjólf og segir: „Það verð-ur ekki sjóveður í dag og er óhætt að fara heim." „Það kemur sér vel fyrir mig," svarar Eyjólfur. „Ég var svo lasinn, að ég komst hvorki aftur á bak né áfram." „Ég skal fylgja þér heim," segir Magnús. Eyjólfur tók því og fór Magnús með honum heim. Eyjólfur var þá til húsa í Bræðraborg.
Eyjólfur sagðist aldrei hafa fengið svona yfir sig, hvorki fyrr né síðar. Almenn landlega var þennan dag.
Næsta dag, 14. janúar, kalla allir fornienn, sem voru byrjaðir róðra, þar á meðal Guðjón Jónsson í Bræðraborg (síðar á Heiði). Hann var þá með m.b. Gamm. Guðjón gengur niður Formannabraut um nóttina og með honum vélamaður hans, Sveinn Sigurhansson. Þeir hitta þar Ágúst Sigurhansson, bróður Sveins, en Ágúst var vélamaður á Fram. Sveinn slær upp á því við bróður sinn, hvort þeir eigi ekki að koma í kappstím í dag. Agúst svarar þvi dauflega og segir: „Það verður annað að gera hjá mér í dag." Við það skilja þeir.
Veður var stillt þessa nótt en ljótt útlit. Bát-arnir keyra á miðin, sumir austur fyrir Eyjar. Karl 12. reri á landsuður þessa nótt.
Þegar búið var að leggja línuna fer að storma af suðaustri og með birtu er kominn þunga stormur.
Næstu bátar við Karl 12. voru Fram og Gammur og var nú almennt farið að draga línuna, en alltaf var veðrið að versna. Karl 12. náði allri línunni og fór heim vestan við Eyjar og gekk allt vel.
Upp úr hádegi fara bátar að koma almennt að landi, og var þá komið ofsa veður. Um tvö-leytið sást frá Kirkjubæ bátur koma sunnan með og fá stórt ólag, sem keyrir hann í kaf. Eftir ólagið flaut upp undir skammdekk. Bátn-um skilaði upp undir urðir og þekktu menn bátinn og sáu, að það var Fram. Tveir menn voru þá í bátnum, annar á dekki. en hinn í vélarhúsgati. Sá sem var á dekkinu fór úr sjófötunum og tók bauju, sem flaut við hinn sökkvandi bát og hélt sér í hana. Stakk hann sér við hvern sjó, sem á hana kom og tók hana alltaf aftur. Baujuna bar að á urðunum og kenndi grunns og brotnaði; þar með hvarf maðurinn og drukknaði. Þetta var Arnkell Thorlacíus.

12
Margt fólk af Kirkjubæjum og austurbyggð Eyjanna var komið á urðirnar, ef ske kynni, að einhverjum væri hægt að bjarga. Einnig var m.b. Baldur á eftir, formaður Sigurður Oddsson, og hægði hann á, til að reyna að bjarga, en Fram var kominn svo nálægt landi að ekkert varð að gert. Siðan sökk Fram út af Sólboða, en flökin rak upp á urðir.

13
Nú er að segja af Stefáni Ingvarssyni. Hann er beitumaður þessa vertíð á m.b. Hlíf og er hún á sjó þennan dag. Stefán er í beituskúrn-um um tvö-leytið og lítur út i dyrnar og heyrir að komið er vont veður. Hann hugsar með sér, að það sé bezt að ganga austur á Skans og það gjörir hann. Þegar Stefán kemur austur í sundið á Skansinum er varla stætt fyrir Toki. Stefán heldur áfram og þegar hann kemur á Skansinn er fullt af fólki með báðum veggjum að horfa eftir bátunum. sem voru að koma af sjónum.
Stefán skilur ekki hvernig á því stendur, að menn eru suður með öllum urðum. Fer hann
þangað á móti veðrinu. Þegar hann kemur austur fyrir Miðhús mætir hann Guðmundi Eyjólfssyni í Miðbæ, þá mætir hann Ágústi Eiríkssyni Vegamótum, þá Ólafi Auðunssyni og svo Guðjóni Jónssyni á Oddsstöðum. Hann segir við Stefán: „Það var bátur stopp hér fyrir austan, og veit ég ekki hvað varð af honum."
Stefán heldur áfram suður urðir, og hittir hann þá Jón Magnússon á Kirkjubæ. Jón segir við Stefán: „Það var að farast bátur hér áð-an." „Varð það Hlíf ?" spyr Stefán. „Nei, það var hann Magnús í Dal." „Já, akkúrat," segir Stefán og fer norður urðir aftur og heim.
Þegar Stefán kemur upp á Heimagötu hittir hann Magnús Guðmundsson á Vesturhúsum. Magnús spyr Stefán frétta af sjónum. Stefán segir hvernig komið sé, og lét Magnús illa yfir.
Þarna er draumur Stefáns kominn fram, ná-kvæmlega 8 mánuðum siðar. Arnkel Thorla-cíus rak á urðirnar daginn eftir, en Ágúst Sig-urhansson viku seinna.

14
Þeir, sem fórust með Fram, voru:
Magnús Þórðarson formaður. Hann var fæddur að Tjörnum undir Eyjafjöllum 21. sept. 1879. Foreldrar hans voru Þórður Lofts-son bóndi á Tjörnum Guðmundssonar og Kristín Gísladóttir.
Magnús fór ungur með foreldrum sínum að Amundakoti í Fljótshlíð og ólst þar upp. Munu systkinin hafa verið 8, og mun hann hafa verið með þeini elztu. Magnús fór fljótt til sjóróðra eins og áður segir, fyrst til Stokks-eyrar, til Bernharðs í Kjalnakoti, föður Ingi-niundar, sem hér býr við Heiðarveg, og síðast til Vestmaimaeyja, eins og áður segir.
Foreldrar Magnúsar fluttu að Kirkjulandi í Landeyjuin, en þar missti Magnús föður sinn, svo hann fór með móSur sína og yngstu syst-kini til Vestmannaeyja og ól þau upp hér í Eyjum. ÁriS 1906 byggir Magnús húsið Dal viS Kirkjuveg, sem ber glæsibrag enn i dag.
Kona Magnúsar var Irigibjörg Bergsteins-dóttir frá Fitjamýri undir EyjafjöIIum, mynd-arkona, og áttu þau 4 börn, sem voru: Berg-þóra, dáin fyrir mörgum árum, þá innan við tvítugt, Kristján, búsettur í Reykjavík, Agústa, dáin fyrir nokkrum árum, og Lovísa, kona Odds Sigurðssonar í Dal og dvelur nú Ingi-björg hjá þeim, öldiuð kona.
Magnús Þórðarson var meðalmaður á vöxt. vel á sig kominn á allan hátt, dökkur á hár og skegg, fríSur, lipur í hreyfingum, kappsamur og harður við sjálfan sig. Hann sötti manna mest sjó og var með beztu aflamönnum, eins og áður segir. Hann hafði alltaf góða inenn, því að allir vildu með honum vera.
Það leit því út fyrir, ef Magnús hefði öðlazt lengri lifdaga, að hann hefði átt mikið ógert.

Arnkell Thorlaeíus. Haim var fædilur í Stykkishólnii við Breiðafjörð 6. nóv. 1881, sonur hjónanna Daníels Thorlacíus kaupmanns og umboðsmanns og Guðrúnar Onnu Jósefs-dóttur læknis á Hnausum í Húnaþingi, Skafta-sonar prests á Skeggjastöðum í Skeggjastaða-hreppi í Norður-Múlasýslu. Arnkell útskrifað-ist úr Stýrimannaskólanum í Reykjavík og var þar ásamt Einari Stefánssyni, sem síðar varð skipstjóri á Fossunum. Arnkell Thorlacíus var mörg ár í siglingum ytra, en varð fyrir þvi slysi í Þýzkalandi, að bóma slóst fyrir brjóst-ið á honum.
Þá fór hann til systur sinnar, Jórunnar Thorlacíus, og móður sinnar að Steintúni í Bakkafirði, sem þá voru fluttar austur á Bakkafjörð og var hann þar í 2 ár. Fór hann svo til Vestmannaeyja og drukknaði þar um veturinn.
Arnkell var glæsilegur ínaður og karlmenni hið mesta, sundmaður var hann ágætur, eins og sýndi sig i þessu hörmulega slysi. Hann var talinn mjög vel greindur eins og margir af hans ættmönnum.

Agúst Sigurhansson vélamaSur. Hann var fæddur að Stóru-Mörk undir Eyjafjöllum 21. ágúst 1889. Foreldrar hans voru Sigurhans 01-afsson og Dórothe Sveinsdóttir. Fjölskyldan flutti að Gerðakoti í sömu sveit og bjuggu þau þar i nokkur ár. en 1911 fluttu þau til Vest-niannaeyja.
Agúst var elztur af systkinunum og fór snemma til vers, eins og kallað var. Um sama leyti og vélbátar komu í Eyjar, byrjaði Ágúst sjómennsku á þeim. Hann varð fljótlega véla-maður og var búinn að vera lengi á Karli 12. hjá Magnúsi í Dal. Ágúst var góður sjómaður og jafnhliða góður vélamaður, þvi að hann var mjög handlaginn eins og bræður hans, en þeir voru Sveinn, sem var fjölda ára véla-maður hér i Eyjum, Þorbjörn, sem einnig var vélamaður hér í mörg ár, Berent vélsmiður, látinn fyrir rnörgum árum, Óskar vélsmiður í Magna, Aðalsteinn, sem drukknaði með Mín-ervu 24. janúar 1927, og Þorbjörg, sem bjó á Brimnesi hér í bæ með bræðrum sínum, þeim Karli og Oskari.
Ágúst var ógiftur, en átti tvær dætur, sem báðar eru á lífi, Guðrúnu, sem býr á Eskifirði, og Sigríði, sem er gift Einari Sveini, skipstjóra á Lóðsinum hér í bæ.

Björn Eyjólfsson. Hann var fæddur í Björns-koti undir Eyjafjöllum 1890. Foreldrar hans voru Eyjólfur Ketilsson frá Ásólfsskála og Guðrún Guðmundsdóttir frá Sauðhúsvelli.
Björn fór með foreldrum sínum að Ásólfs-skála og síðar að Miðskála. Björn fór ungur til sjóróðra til Vestmannaeyja eins og margir Eyfellingar. Hann varð fljótt eftirsóttur mað-ur, þvi að hann var harðskeyttur mannskaps-maður og gekk að öllu með harðfylgi.
Eitt sinn fóru þeir Auðunn Jónsson á Yzta-skála og Björn upp i Flauthelli, en hellir sá er í berginu vestur af Irá, og veit enginn til, að neinn maður hafi farið þangað fyrr né síðar.
Björn hafði róið margar vertíðir í Eyjum og var nú kominn á glæsilegan bát með einum af álitlegustu formönnum Eyjanna.
Björn var þriðji í röðinni af bræðrum sín-um. Hinir voru: Guðmundur, sem bjó í Mið-bæ. faðir Björns kaupmanns hér í bæ, Kjartan, sem lengi var hér i Eyjum, vélamaður á Hlíf hjá Kristni Ingvarssyni, og Eyjólfur, sem dvaldi allan sinn aldur undir Eyjafjöllum. Einnig var Guðný, sem lengi átti heima í Ut-hlíð, systir Björns, og voru þau tvíburar.
Björn var ógiftur og barnlaus og var hjá foreldrum sínum til dauðadags.

Helgi Halldórsson. Hann var fæddur að Ön-undarhorni undir Eyjafjöllum 27. júní 1880. Foreldrar hans voru Halldór Magnússon og kona hans, Helga Jónsdóttir, sem þar bjuggu. Helgi fór ungur til sjóróðra til Vestinanna-eyja, og mun hafa verið mörg úthöld á opnu skipi. Fór svo alfariim úr Vestmannaeyjum til Hafnarfjarðar og giftist þar og átti þar eitt-hvað af börnum. Hann sleit samvistum við konu sína og kom til Vestmannaeyja haustið 1913 og varð sjómaður á M.b. Trausta hjá Guðmundi Helgasyni. Veturinn 1914 fór hann svo háseti á M.b. Fram til Magnúsar í Dal, og urðu þar hans ævilok.
Helgi var talinn dugnaðarmaður. Hann var virðulegur maður og þreklegur á allan hátt.

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979

2016-06-02T13:39:17Z

Kristinsigurlas:

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}
<div id="sjómannadagsblað Vestmannaeyja_name">SJÓMANNADAGSBLAÐ VESTMANNAEYJA</div>
<div id=" sjómannadagsblað vestmannaeyja _year"> ÁRGANGUR 1979</div>
 
ÚTGEFANDI: SJÓMANNADAGSRÁÐ VESTMANNAEYJA 1979 

<div id=" sjómannadagsblað vestmannaeyja_copyright">Allur höfundarréttur áskilinn frá upphafi ritsins 1951. SJÓMANNADAGSRÁÐ VESTMANNAEYJA </div>
<div id="sjómannadagsblað vestmannaeyja_published">VESTMANNAEYJUM
 

Ritstjóri og ábyrgðarmaður: 
Sigurgeir Jónsson 
Kápa: 
Myndir: Sigurgeir Jónasson 
Litgreining: Myndamót h.f. 
Prentun: Oddi h.f. 
Ljósmyndir: 
Sigurgeir Jónasson Guðmundur Sigfússon o.fl. 
Bókband: 
Sveinabókbandið 
Setning og prentun: 
Prentsmiðjan Eyrún h.f., Vestmannaeyjum 
Auglýsingar: 
Jóhannes Kristinsson 

Stjórn Sjómannadagsráðs Vestmannaeyja: 
Ágúst Óskarsson, formaður 
Pétur Steingrímsson, ritari 
Ólafur Guðmundsson, gjaldkeri 
Björgvin Ármannsson, varaformaður 
Þorsteinn Guðmundsson, vararitari 
Bragi Júlíusson, varagjaldkeri 

<big><big>Efnisyfirlit</big></big>

*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Sjómenn Íslands| Sjómenn Íslands]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/ Þættir úr Norðursjó| Þættir úr Norðursjó]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Matsstöðin við Skildingaveg| Matsstöðin við Skildingaveg]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Þegar við fundum Klöppina| Þegar við fundum Klöppina]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Eyjólfur frá Bessastöðum| Eyjólfur frá Bessastöðum]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Verðandi 40 ára | Verðandi 40 ára]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Lúðrasveit Vestmannaeyja 40 ára | Lúðrasveit Vestmannaeyja 40 ára]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Maðurinn og hafið | Maðurinn og hafið]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Þegar Surtsey reis úr sæ| Þegar Surtsey reis úr sæ]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Furðuleg björgun| Furðuleg björgun]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Á barnaári| Á barnaári]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Síðasta mótornámskeið Fiskifélagsins í Vestmannaeyjum | Síðasta mótornámskeið Fiskifélagsins í Vestmannaeyjum]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Þau sjá um þjónustuna við flotann| Þau sjá um þjónustuna við flotann]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Menntun sjómanns| Menntun sjómanns]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Sjómannadagurinn 1978| Sjómannadagurinn 1978]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Minning látinna| Minning látinna]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Vöruflutningar 1978| Vöruflutningar 1978]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Nokkrar hugleiðingar um vetrarvertíðina 1979| Nokkrar hugleiðingar um vetrarvertíðina 1979]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Yfirlit um vertíðina 1978| Yfirlit um vertíðina 1978]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Einstakur mórall um borð| Einstakur mórall um borð]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Breytingar á flotanum| Breytingar á flotanum]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Neðansjávarlagnir við Vestmannaeyjar| Neðansjávarlagnir við Vestmannaeyjar]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Verðlaunagetraun| Verðlaunagetraun]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Fjögur þekkt andlit| Fjögur þekkt andlit]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Hafnarreglugerð| Hafnarreglugerð]]
*[[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1979/Auglýsingar|Auglýsingar]]

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þegar Fram VE 176 fórst 14. jan. 1915

2016-03-29T13:42:04Z

Kristinsigurlas: Ný síða: J Ó N SIOURDSSON Þegar Fram VE 176 f órst 14. jan. 1915 i Laust fyrir síSustu aldamót kom ungur maS-ur ofan úr Rangárvallasýslu til sjóróðra í Vestmannaeyjum. Hann hé...

J Ó N SIOURDSSON

Þegar Fram VE 176 f órst 14. jan. 1915

i
Laust fyrir síSustu aldamót kom ungur maS-ur ofan úr Rangárvallasýslu til sjóróðra í Vestmannaeyjum. Hann hét Magnús Þórðar-son frá Kirkjulandi í Landeyjum. síðar kennd-nr við Dal í Vestmannaeyjuni.
Magnús byrjaði strax sjómennsku á einu af opnu skipunum, sem þá gengu í Eyjum, en ekki hafði hann verið Iengi í Eyjuni, er hann gerðist háseti á einu aflamesta skipinu, sem þá gekk, og var það sexferingurinn Isak, sem Þorsteinn Jónsson í Laufási stýrði. Var Magn-ús háseti á því skipi til vertíðarloka 1905, er Þorsteinn lét af formennsku á ísak og keypti fyrsta vélbátinn. sem hér gekk til þorskveiða. Var það Unnur fyrsta.
Nú vanlaði eigendur Isaks formann fyrir skipið og báðu þeir Þorstein að vísa á eftir-mann sinn og vísaði hann á Magnús Þórðar-son, Tók Magnús þá við skipinu og var meS þaS verlíðina 1906 og aflaði vel, en sú vertíð var síðasta vertíS opnu skipanna í Vestmanna-eyjum.
Þegar kom fram á veturinn sá Magnús, að það myndi verða vélaraflið, sem gilti til sjó-sóknar, því þaS sýndi Þorsteinn á hinum nýja báti.
Magnús fwr sér menn í félag, og pantar hann vélbát 7 lesta. Mennirnir voru: Olafur Auðunsson Þinghól, Sigurður Ölafsson Ból-slað, Guðlaugur Jónsson Gerði og Símon Eg-ilsson AsgarSi, og átti hann að vera vélar-maður. Báturinn kom vorið 1906 og nefndi Magnús haun Bergþóru VE 88. Magnús byrj-aði strax róðra á þessum nýja báti og hélt honum út yfir sumarið. Var Magnús áfram með bátinn vertíðina 1907 og var með hæstu bátum í Eyjum.
Eftir þá vertíð skipti Magnús um vél í bátn-um og fékk í hann 10 hestafla Dan-vél, tveggja „sílundra", en áður var 8 ha. „Dan", einna „sílundra" í bátnurn.
Veturinn 1908 er Magnús ineð Bergþóru. Hinn 20. febrúar gerSi afspyrnu rok af austri og lá fj öldi báta úti þá nótt, þar á meSal Berg-þóra. Vélarbilun varð hjá Bergþóru og kom enskur togari þeim til bjargar og tók Berg-þóru í slef, viS þaS laskaðist báturinn svo mjög, aS togarinn varS aS taka mennina um borS, en Bergþóra sökk.
Hásetar Magnúsar voru þessa vertíS: Ólaf-ur AuSunsson, Stefán GuSlaugsson GerSi, GuSjón GuSjónsson Borgareyrum Eyjafjöll-um, Sveinbjorn GuSmundsson Efstu-Grund Eyjafjöllum og Símon Egilsson ÁsgarSi.
Ekki lagði Magnús árar í bát við þetta, pant-aði hann strax tvo báta, átta lesta með 10 hest-afla Dan-vél, og skyldu bátarnir koma um sum-arið 1908. Bátarnir komu á tilskildum tíma og tók Magnús við formennsku á öðrum, en há-seti hans, Stefán Guðlaugsson í Gerði, tók við hinum. Eigendur þessara báta voru að miklu leyti hinir sömu menn og að Bergþóiu.
Bát sinn skirði Magnús Karl 12. VE 136, en Stefán bát sinn Halkion VE 140, og gengu þessir bátar fyrst veturinn 1909. Urðu þeir einhver hin mestu happaskip, sem hér voru á þeim tima. Stefán var með Halkion til vetrar-vertiðarloka 1918.
Veturinn 1914 ákvað Magnús í Dal að panta sér bát og skyldi hann vera 9—10 lesta. Þá voru bátarnir farnir að stækka og fannst Magnúsi hann vera á eftir á Karli 12. Vildi hann fylgja þróuninni. Akveðið var, að bát-urinn skyldi koma til Vestniannaeyja í ágúsl um sumarið. Var þá Magnús búinn að vera formaður með Karl 12. í sex vertíðar og oft-ast með beztu bátum, stundum hæstur.

2
Stefán Ingvarsson, sem byggði Kalmans-tjörn og bjó þar lengi var árið 1914 til húsa í Vallanesi. Hann var ættaður úr Höfnum á Reykjanesi, frá Kalmanstjörn og lét hann hús sitt í Eyjum heita eftir því. Stefán var hreysti-maður og greinagóður.
Um vorið 1914 ræður Stefán sig austur á Norðfjörð til sjóróðra á m.b. Hrólf, sem þeir áttu Hinrik Þorsteinsson og Vilhjálmur Stef-ánsson á Tröllanesi. Stefán fór austur í mai 1914 með strandferðaskipi og bjó um sig i lestinni, því að fullt var af fólki og ekki um annað pláss að ræða.
Stefán leggur sig til svefns og sefur inn all-an Seyðisfjörð. Dreymir hann þá þann draum, sem hér fer á eftir:
Honum finnst hann vera kominn suður i Hafnir og standa á túninu í Kotvogi. Finnst honum bliðuveður og sér hann fjölda af fólki og horfa allir út a sjóinn. Þar sér hann marga V estmannaeyinga og skilur hann ekki í því. Þar sér hann Guðmund Eyjólfsson í Miðbæ, Agúst Eiríksson, Vegamótum: þá sér hann Qlaf Auðunsson, Þinghól, þá Guðjón Jónsson, Oddsstöðum, og síðast Jón Magnússon á Kirkjubæ. Loks sér hann Vilborgu í Kotvogi sem dáin var fyrir mörgum árum. Hún kemur til Stefáns og segir:
„Þú ert hér?"
,.Já, ég er hér," segir Stefán við hana.
„Já", svarar Vilborg. „Komdu nær mér og talaðu við mig."
Stefán sagði svo frá, að hann hefði verið hálfsmeykur að koma nærri henni. því að hann vissi, að hún var dáin, en samt gjörði hann það.
Þá segir Vilborg við Stefán: „Nú ætla ég að fara að gera út. Ég er búin að fá tvo for-menn úr Vestniannaeyjum, hvernig lízt þér á
það?"
„Það veit ég ekki." segir Stefán.
„Veizt þú það ekki?" segir Vilborg. „og ert úr Vestmannaeyjum."
I þvi kemur Guðjón á Oddsstöðum til þeirra Stefáns og Vilborgar og segir: „Hann er far-inn í sjóinn, hann Magnús í Dal."
„Nei, hann er ekki farinn ennþá, en það er verst, að hann Jón Stefánsson fer eins," segir Vilborg.
í því finnst Stefáni að sé tekið í öxlina á sér og það vera Magnús Guðniundsson á Vest-urhúsuni, og vaknar Stefán i þeim svifum. Er þá skipið að leggja að bryggju á Seyðisfirði. Stefán mundi drauniinn vel.

3
Nú fer Stefán til Norðfjarðar og rær þar um sumarið og ber ekkert tii tíðinda.
Það var eitt sinn í ágústmánuði, að Stefán gekk til Sigfúsar Sveinssonar. því að þar voru Vestmannaeyingar. Sigurjón Jónsson í Víði-dal var þar formaður með bát fyrir Sigfús.
Hásetar hjá Sigurjóni voru: Agúst Sigur-hansson, Agúst Þórðarson, Aðalbóli og Gísli Þórðarson, DalStefán tekur þá tali og spyr þá hvenær þeir fari til Eyja. Þeir segjast fara bráðlega, og spyrja þeir hann hvenær hann fari. Segist Stefán verða langt fram á haust.
„Það er langur tími," segja þeir. „Það er sama hvar maður eyðir tímanum," svarar Stefán. „En meðal annarra orða," segir Stefán við Agúst Sigurhansson, „hvenær kemur bát-urinn hans Magnúsar í Dal?" Ágúst var ráð-inn vélamaður á bátinn. „Það veit ég ekki," svarar Agúst, „og er mér alveg sama um það." Stefán segir: „Alltaf er nú gott að vera á nýj-um báti." Ágúst segir: „Mér lízt ekkert á það, ég hefði helzt viljað vera á Karli gamla á-fram," og var hann heldur fátalaður.
Svo hættir þetta samtal og þeir félagar fara suður eins og um var talað, en Stefán er fram á haust.

4
I ágústmánuði kom bátur Magnúsar i Dal. Þennan bát skírði Magnús „Fram" VE 176. Bátur þessi var 9^/2 lest með 12 hestafla Dan-vél, faltegur bátur á allan hátt og ganggóður.
Magnús átti % hluta, en Olafur Auðunsson V5. Magnús fór strax að stunda ýmsar ferðir á bátnum upp að Fjallasandi og Landeyjum.
í þessum ferðum var Ólafur Ingileifsson vélaniaður og niinntist Magnús á það við Ólaf, að varla gæti það komið fyrir, að svona bátur færi í sjóinn; svo var Magnús hrifinn af bátn-um. Enda var það svo þá. ef einn kom stærri en annar, að þetta þóttu mikil skip og er svo enn i dag.

5
Nú leið að vertíð 1915 og fór Magnús að fala sér háseta og falaði þá, sem voru með honum veturinn áður. en það voru: Eyjólfur Sigurðssoii frá Syðstu-Grund, Torfi Einarsson, Varmahlíð, Eyjafjöllum og Einar Ingvarsson, Efstu-Grund, Eyjafjöllum. Ekki gáfu þeir Magnúsi nein loforð um það og leið svo tím-inn.
Um þessar mundir slóð hafnargerðin sem hæst. Var verið að byggja Hringskersgarðinn. Ahaldaskúr hafði Höfnin látið byggja í urð-unuin austur af Miðhúsuin og voru þar geymd ýms verkfæri, sem tilheyrðu höfninni. Þetta var i nóvember.
Margt manna vann við höfnina, þar á með-al Einar Þórðarson á Kirkjubæ, bróðir Guð-jóns í Heklu.
Eitt sinn er hann á gangi hjá skúrnum og sér þá fiinm inenn koma á móti sér norður urðir. alla í sjókla:ðuni. Hann þekkir þá alla nema einn: ganga þeir fram með skúrnum og ætlar Einar að mæta þeim hinum megin við skúrinn. Þegar hann kemur þar, sér hann eng-an mann. Einari þótti þetta ekki góður fyrir-boði. og sagði hann strax frá þessu, en bað menn leyna þessu fyrst um sinn.

6
Sigurð Sverrisson, seiu lengi var formaður hér í Eyjum með m.b. France, dreymdi draurn þann, sem hér fer á eftir:
Honum fannst konia til sín niaður. sem átti heima austur i Mýrdal og var dáinn fyrir nokkrum árum. Biður hann Sigurð að lofa sér að róa með honum i vetur. Sigurður þverneit-aði þessu í svefninum. „Það gerir ekkert til," segir þá maðurinn, „ég fæ að róa með honum Magnúsi í Dal."
Þegar Sigur'ður vaknaði, var hann ánægður að hafa neitað manninum um plássið. Bjóst hann við, að þetta yrði fyrir slæmu.
7
Nú vantaði formann fyrir Karl 12. og fóru nú eigendur bátsins til Eyjólfs Sigurðssonar frá Syðstu-Grund (síðar Laugardal) og föluðu hann fyrir bátinn. Eyjólfur keypti hluta í bátn-um og ákvað að vera formaður með bátinn. Eyjólfur falar Torfa Einarsson og Einar Ing-varsson, og slá þeir föstu að verða á Karli.
Ekki skildu þeir Torfi og Einar í sjálfum sér að hafa ráðið sig þarna á mikið lélegri bát og með óvönum fornianni, þó að allir hefðu þeir mjög mikið álit á Eyjólfi, þar á meðal Magnús Þórðarson. Eyjólfur sýndi síð-ar á sinni löngu formannstið, að hann var traustsins verður.
Nú er það af Magnúsi að segja, að hann hittir fyrrverandi háseta sína og vill fá hjá þeim svar, hvort þeir ætli að vera hjá sér um veturinn. og svara þeir því. að þeir ætli að halda hópinn á Karli 12.
Magnús gerði sér það að góðu, en segir við Eyjólf: „Þú smiðar þó alltaf bjóðin fyrir mig á Fram?" og lofar Eyjólfur því.
Magnús hafði keypt beituskúr við For-mannabraut um haustið og látið endurbyggja hann að nýju. Sagði Magnús við Eyjólf, að það væri bezt fyrir hann að vera í skúrnum við smiðarnar. og samsinnti Eyjólfur því.
Nú byrjar Eyjólfur að smíða bjóðin. en ekki er hann búinn að vera lengi í skúrnum, þegar hann finnur einhver leiðindi í kringum sig, strax og fór að skyggja á kveldin, og var Eyjólfur ekki smeykur við neina smámuni.

8
Fer nú að líða að vertíð og fara allir að standsetja. Fram varð með fyrstu bátum, sem tilbúnir voru og fór hann að róa fyrir jól og gengu aflabrögð mjög vel.
Þetta haust kom maðux austau af Bakka-firði til Vestmannaeyja. Hann hét Arnkell Thorlacíus Daníelsson.
Hann hafði verið í siglingum úti um heim, myndarmaður og kunni meira í siglingafræði en þá almennt gerðist; einnig var hann mjög vel syndur.
Aður en hann fór að heiman af Bakkafirði bað móðir hans hann um að róa ekki í Vest-mannaeyjum og gaf hann litið út á það.
Nú líður fram yfir áramót, og er fjöldi af bátum tilbúinn að róa, þar á meðal m.b. Karl 12.

9
Fyrirboði Sigurjóns lngvarssonar frá Klömbru undir Eyjafjöllum: Sigurjón Ing-varsson var veturinn 1915 sjómaður á Ingólfi hjá Guðjóni á Sandfelli. Hann var til húsa í kjallaranum á Grund við Kirkjuveg. Guðjón kallar Sigurjón til sjós 14. janúar; klæðir Sig-urjón sig í skyndi og fer út. Þegar hann kem-ur út sér hann Magnús í Dal og Ágúst Sigur-hansson standa á stéttinni við Dal og horfa þeir í austur.
Sigurjón verður ánægður með sér að geta orðið þeim samferða, því að hann var myrk-fælinn. Það dregst í tímann, að þeir Magnús og Agúst komi og hugsar Sigurjón með sér, að þetta dugi ekki, gamli maðurinn verði ekki gustgóður, ef hann komi of seint til skips. Fer Sigurjón á undan þeim Magnúsi og Agústi af stað niður að beituskúr í Geirseyri, og stóðu þeir á stéttinni, þegar Sigurjón leggur af stað niður eftir. Þegar Sigurjón kemur niður i skúr er Guðjón að láta bjóðin á seinni vagn-inn, og fær Sigurjón bullandi skammir hjá Guðjóni. Síðan er bjóðunum ekið niður á bryggju; þá sér Sigurjón hvar Magnús í Dal er að ýta frá með alla sína skipshöfn, svo að það var ekki sá rétti Magnús og Ágúst, sem stóðu á stéttinni í Dal.

10
Arnkell Thorlacíus, sein áður er nefndur, hittir Magnús i Dal og falar pláss hjá honum. Magnús segir það velkomið og fer nú Arnkell að róa með strengi á Fram.
Eyjólfur Sigurðsson kallar 13. janúar eins og fleiri formenn. Veðurútlit var Ijótt þessa nótt og gengur Eyjólfur austur á Skans. Þegar hann kemur austur í sundið á Skansinurn, ætl-ar að líða yfir hann, og svo er harrn góða stund, að hann veit hvorki í þennan heim né annan. 1 sama bili kemur maður austan af Skansi og býður Eyjólfi góðan daginn: það er Magnús í Dal. I því léttir yfir Eyjólfi.
Magnús ávarpar Eyjólf og segir: „Það verð-ur ekki sjóveður í dag og er óhætt að fara heim." „Það kemur sér vel fyrir mig," svarar Eyjólfur. „Ég var svo lasinn, að ég komst hvorki aftur á bak né áfram." „Ég skal fylgja þér heim," segir Magnús. Eyjólfur tók því og fór Magnús með honum heim. Eyjólfur var þá til húsa í Bræðraborg.
Eyjólfur sagðist aldrei hafa fengið svona yfir sig, hvorki fyrr né síðar. Almenn landlega var þennan dag.
Næsta dag, 14. janúar, kalla allir fornienn, sem voru byrjaðir róðra, þar á meðal Guðjón Jónsson í Bræðraborg (síðar á Heiði). Hann var þá með m.b. Gamm. Guðjón gengur niður Formannabraut um nóttina og með honum vélamaður hans, Sveinn Sigurhansson. Þeir hitta þar Ágúst Sigurhansson, bróður Sveins, en Ágúst var vélamaður á Fram. Sveinn slær upp á því við bróður sinn, hvort þeir eigi ekki að koma í kappstím í dag. Agúst svarar þvi dauflega og segir: „Það verður annað að gera hjá mér í dag." Við það skilja þeir.
Veður var stillt þessa nótt en ljótt útlit. Bát-arnir keyra á miðin, sumir austur fyrir Eyjar. Karl 12. reri á landsuður þessa nótt.
Þegar búið var að leggja línuna fer að storma af suðaustri og með birtu er kominn þunga stormur.
Næstu bátar við Karl 12. voru Fram og Gammur og var nú almennt farið að draga línuna, en alltaf var veðrið að versna. Karl 12. náði allri línunni og fór heim vestan við Eyjar og gekk allt vel.
Upp úr hádegi fara bátar að koma almennt að landi, og var þá komið ofsa veður. Um tvö-leytið sást frá Kirkjubæ bátur koma sunnan með og fá stórt ólag, sem keyrir hann í kaf. Eftir ólagið flaut upp undir skammdekk. Bátn-um skilaði upp undir urðir og þekktu menn bátinn og sáu, að það var Fram. Tveir menn voru þá í bátnum, annar á dekki. en hinn í vélarhúsgati. Sá sem var á dekkinu fór úr sjófötunum og tók bauju, sem flaut við hinn sökkvandi bát og hélt sér í hana. Stakk hann sér við hvern sjó, sem á hana kom og tók hana alltaf aftur. Baujuna bar að á urðunum og kenndi grunns og brotnaði; þar með hvarf maðurinn og drukknaði. Þetta var Arnkell Thorlacíus.

12
Margt fólk af Kirkjubæjum og austurbyggð Eyjanna var komið á urðirnar, ef ske kynni, að einhverjum væri hægt að bjarga. Einnig var m.b. Baldur á eftir, formaður Sigurður Oddsson, og hægði hann á, til að reyna að bjarga, en Fram var kominn svo nálægt landi að ekkert varð að gert. Siðan sökk Fram út af Sólboða, en flökin rak upp á urðir.

13
Nú er að segja af Stefáni Ingvarssyni. Hann er beitumaður þessa vertíð á m.b. Hlíf og er hún á sjó þennan dag. Stefán er í beituskúrn-um um tvö-leytið og lítur út i dyrnar og heyrir að komið er vont veður. Hann hugsar með sér, að það sé bezt að ganga austur á Skans og það gjörir hann. Þegar Stefán kemur austur í sundið á Skansinum er varla stætt fyrir Toki. Stefán heldur áfram og þegar hann kemur á Skansinn er fullt af fólki með báðum veggjum að horfa eftir bátunum. sem voru að koma af sjónum.
Stefán skilur ekki hvernig á því stendur, að menn eru suður með öllum urðum. Fer hann
þangað á móti veðrinu. Þegar hann kemur austur fyrir Miðhús mætir hann Guðmundi Eyjólfssyni í Miðbæ, þá mætir hann Ágústi Eiríkssyni Vegamótum, þá Ólafi Auðunssyni og svo Guðjóni Jónssyni á Oddsstöðum. Hann segir við Stefán: „Það var bátur stopp hér fyrir austan, og veit ég ekki hvað varð af honum."
Stefán heldur áfram suður urðir, og hittir hann þá Jón Magnússon á Kirkjubæ. Jón segir við Stefán: „Það var að farast bátur hér áð-an." „Varð það Hlíf ?" spyr Stefán. „Nei, það var hann Magnús í Dal." „Já, akkúrat," segir Stefán og fer norður urðir aftur og heim.
Þegar Stefán kemur upp á Heimagötu hittir hann Magnús Guðmundsson á Vesturhúsum. Magnús spyr Stefán frétta af sjónum. Stefán segir hvernig komið sé, og lét Magnús illa yfir.
Þarna er draumur Stefáns kominn fram, ná-kvæmlega 8 mánuðum siðar. Arnkel Thorla-cíus rak á urðirnar daginn eftir, en Ágúst Sig-urhansson viku seinna.

14
Þeir, sem fórust með Fram, voru:
Magnús Þórðarson formaður. Hann var fæddur að Tjörnum undir Eyjafjöllum 21. sept. 1879. Foreldrar hans voru Þórður Lofts-son bóndi á Tjörnum Guðmundssonar og Kristín Gísladóttir.
Magnús fór ungur með foreldrum sínum að Amundakoti í Fljótshlíð og ólst þar upp. Munu systkinin hafa verið 8, og mun hann hafa verið með þeini elztu. Magnús fór fljótt til sjóróðra eins og áður segir, fyrst til Stokks-eyrar, til Bernharðs í Kjalnakoti, föður Ingi-niundar, sem hér býr við Heiðarveg, og síðast til Vestmaimaeyja, eins og áður segir.
Foreldrar Magnúsar fluttu að Kirkjulandi í Landeyjuin, en þar missti Magnús föður sinn, svo hann fór með móSur sína og yngstu syst-kini til Vestmannaeyja og ól þau upp hér í Eyjum. ÁriS 1906 byggir Magnús húsið Dal viS Kirkjuveg, sem ber glæsibrag enn i dag.
Kona Magnúsar var Irigibjörg Bergsteins-dóttir frá Fitjamýri undir EyjafjöIIum, mynd-arkona, og áttu þau 4 börn, sem voru: Berg-þóra, dáin fyrir mörgum árum, þá innan við tvítugt, Kristján, búsettur í Reykjavík, Agústa, dáin fyrir nokkrum árum, og Lovísa, kona Odds Sigurðssonar í Dal og dvelur nú Ingi-björg hjá þeim, öldiuð kona.
Magnús Þórðarson var meðalmaður á vöxt. vel á sig kominn á allan hátt, dökkur á hár og skegg, fríSur, lipur í hreyfingum, kappsamur og harður við sjálfan sig. Hann sötti manna mest sjó og var með beztu aflamönnum, eins og áður segir. Hann hafði alltaf góða inenn, því að allir vildu með honum vera.
Það leit því út fyrir, ef Magnús hefði öðlazt lengri lifdaga, að hann hefði átt mikið ógert.

Arnkell Thorlaeíus. Haim var fædilur í Stykkishólnii við Breiðafjörð 6. nóv. 1881, sonur hjónanna Daníels Thorlacíus kaupmanns og umboðsmanns og Guðrúnar Onnu Jósefs-dóttur læknis á Hnausum í Húnaþingi, Skafta-sonar prests á Skeggjastöðum í Skeggjastaða-hreppi í Norður-Múlasýslu. Arnkell útskrifað-ist úr Stýrimannaskólanum í Reykjavík og var þar ásamt Einari Stefánssyni, sem síðar varð skipstjóri á Fossunum. Arnkell Thorlacíus var mörg ár í siglingum ytra, en varð fyrir þvi slysi í Þýzkalandi, að bóma slóst fyrir brjóst-ið á honum.
Þá fór hann til systur sinnar, Jórunnar Thorlacíus, og móður sinnar að Steintúni í Bakkafirði, sem þá voru fluttar austur á Bakkafjörð og var hann þar í 2 ár. Fór hann svo til Vestmannaeyja og drukknaði þar um veturinn.
Arnkell var glæsilegur ínaður og karlmenni hið mesta, sundmaður var hann ágætur, eins og sýndi sig i þessu hörmulega slysi. Hann var talinn mjög vel greindur eins og margir af hans ættmönnum.

Agúst Sigurhansson vélamaSur. Hann var fæddur að Stóru-Mörk undir Eyjafjöllum 21. ágúst 1889. Foreldrar hans voru Sigurhans 01-afsson og Dórothe Sveinsdóttir. Fjölskyldan flutti að Gerðakoti í sömu sveit og bjuggu þau þar i nokkur ár. en 1911 fluttu þau til Vest-niannaeyja.
Agúst var elztur af systkinunum og fór snemma til vers, eins og kallað var. Um sama leyti og vélbátar komu í Eyjar, byrjaði Ágúst sjómennsku á þeim. Hann varð fljótlega véla-maður og var búinn að vera lengi á Karli 12. hjá Magnúsi í Dal. Ágúst var góður sjómaður og jafnhliða góður vélamaður, þvi að hann var mjög handlaginn eins og bræður hans, en þeir voru Sveinn, sem var fjölda ára véla-maður hér i Eyjum, Þorbjörn, sem einnig var vélamaður hér í mörg ár, Berent vélsmiður, látinn fyrir rnörgum árum, Óskar vélsmiður í Magna, Aðalsteinn, sem drukknaði með Mín-ervu 24. janúar 1927, og Þorbjörg, sem bjó á Brimnesi hér í bæ með bræðrum sínum, þeim Karli og Oskari.
Ágúst var ógiftur, en átti tvær dætur, sem báðar eru á lífi, Guðrúnu, sem býr á Eskifirði, og Sigríði, sem er gift Einari Sveini, skipstjóra á Lóðsinum hér í bæ.

Björn Eyjólfsson. Hann var fæddur í Björns-koti undir Eyjafjöllum 1890. Foreldrar hans voru Eyjólfur Ketilsson frá Ásólfsskála og Guðrún Guðmundsdóttir frá Sauðhúsvelli.
Björn fór með foreldrum sínum að Ásólfs-skála og síðar að Miðskála. Björn fór ungur til sjóróðra til Vestmannaeyja eins og margir Eyfellingar. Hann varð fljótt eftirsóttur mað-ur, þvi að hann var harðskeyttur mannskaps-maður og gekk að öllu með harðfylgi.
Eitt sinn fóru þeir Auðunn Jónsson á Yzta-skála og Björn upp i Flauthelli, en hellir sá er í berginu vestur af Irá, og veit enginn til, að neinn maður hafi farið þangað fyrr né síðar.
Björn hafði róið margar vertíðir í Eyjum og var nú kominn á glæsilegan bát með einum af álitlegustu formönnum Eyjanna.
Björn var þriðji í röðinni af bræðrum sín-um. Hinir voru: Guðmundur, sem bjó í Mið-bæ. faðir Björns kaupmanns hér í bæ, Kjartan, sem lengi var hér i Eyjum, vélamaður á Hlíf hjá Kristni Ingvarssyni, og Eyjólfur, sem dvaldi allan sinn aldur undir Eyjafjöllum. Einnig var Guðný, sem lengi átti heima í Ut-hlíð, systir Björns, og voru þau tvíburar.
Björn var ógiftur og barnlaus og var hjá foreldrum sínum til dauðadags.

Helgi Halldórsson. Hann var fæddur að Ön-undarhorni undir Eyjafjöllum 27. júní 1880. Foreldrar hans voru Halldór Magnússon og kona hans, Helga Jónsdóttir, sem þar bjuggu. Helgi fór ungur til sjóróðra til Vestinanna-eyja, og mun hafa verið mörg úthöld á opnu skipi. Fór svo alfariim úr Vestmannaeyjum til Hafnarfjarðar og giftist þar og átti þar eitt-hvað af börnum. Hann sleit samvistum við konu sína og kom til Vestmannaeyja haustið 1913 og varð sjómaður á M.b. Trausta hjá Guðmundi Helgasyni. Veturinn 1914 fór hann svo háseti á M.b. Fram til Magnúsar í Dal, og urðu þar hans ævilok.
Helgi var talinn dugnaðarmaður. Hann var virðulegur maður og þreklegur á allan hátt.

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Frá Stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum

2016-03-29T13:29:54Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Frá Stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum</center></big></big> Í skólanum stunduðu 19 nemendur nám s.l. vetur, 10 í 1. bekk og 9 í 2. bekk. Nokkrar ...

<big><big><center>Frá Stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum</center></big></big> 

Í skólanum stunduðu 19 nemendur nám s.l. vetur, 10 í 1. bekk og 9 í 2. bekk. 
Nokkrar breytingar urðu á kennaraliði skólans. Sr. [[Þorsteinn Jónsson (Laufási)|Þorsteinn Lúther Jónsson]] kenndi ísIenzku í báðum bekkjum og dönsku í 2. bekk. [[Friðrik Erlendur Ólafsson]] forstjóri kenndi vélfræði, [[Örn Bjarnason]] læknir kenndi heilsufræði, [[Kjartan Másson]] íþróttir. 
Að öðru leyti er kennaralið hið sama og fyrra ár. Aðalkennari 1. bekkjar var [[Steingrímur Arnar]] stýrimaður og formaður [[Skipstjóra- og stýrimannafélag Verðandi|Verðandi]]. Brottfararprófi 1. bekkjar lauk 31. janúar, og hlaut [[Hilmir Arinbjörnsson]] [[Vesturhús|Vesturhúsum]] hæstu einkunn, 1. ágætiseinkunn 7,42, en hæst er gefið 8. Meðaleinkunn bekkjarins var 6,40. 
Einn nemandi í 2. bekk varð að hætta námi vegna veikinda og gengu 8 nemendur undir brottfararpróf, sem stendur yfir, þegar þetta er ritað. Siglingafræðifögum lauk 30. apríl s.l. voru prófdómendur Árni E. Valdimarsson Reykjavík og [[Friðrik Ásmundsson]] stýrimaður hér í bæ, Varamaður hans var [[Elías Angantýsson]] skipstjóri og lóðs. 
Hæstu einkunnir í siglingafræði hlutu (48 stig möguleg): 
[[Guðmundur Sveinbjörnsson]] 46 2/3 stig 
Bjarni Jóhannesson 46 stig 
[[Helgi Kristinsson]] 44 2/3 stig. 
Allir nemendur stóðust siglingafræðiprófin, og munu því að öllu óbreyttu útskrifast eftirlaldir 8 nemendur: 
[[Bárður Árni Steingrímsson]], Vestmannaeyjum 
Bjarni Jóhannesson, Akranesi 
Guðmundur Sveinbjörnsson, Vestmannaeyjum 
Helgi Kristinsson, Vestmannaeyjum 
[[Matthías Einar Angantýsson]], Vestmannaeyjum 
[[Matthías Óskarsson]], Vestmannaeyjum 
Unnar Björgólfsson, Eskifirði 
[[Valdimar Sævar Halldórsson]], Vestmannaeyjum 
Skólanum berast alltaf góðar gjafir frá sjómönnum, og við setningu skólans s.l. haust gaf útgerð [[Sæfaxi VE-25|Sæfaxa]], [[Jón Benónýsson]], [[Lárus Eiríksson]] og [[Halldór Jón Jónsson|Halldór Jónsson]] gamla fisksjá og botnstykki. Þá gaf [[Emil M. Andersen|Emil Andersen]] sextant. [[Árni Þórarinsson (Oddsstöðum)|Árni Þórarinsson]], fyrrum skipstjóri og hafnsögumaður hér, hefur gefið skólanum alþjóðamerkjabók, sem var í eigu [[Hannes Jónsson|Hannesar lóðs]], hinn bezta grip og sögulegan. [[Kristján Sigurjónsson]] hefur gefið skólanum rakettubyssu. Hjónin Óskar Matthíasson og [[Þóra Sigurjónsdóttir]] sendu skólanum segulbandstæki af nýjustu gerð. Deeca-fyrirtækið gaf skólanum kvikmynd um Transar-radarinn, nýja. Allar þessar gjafir og hlýjan hug þakkar skólinn. 
Á þessu ári er áformað að fá í skólann Loran af nýjustu gerð. Þá er ætlunin að koma upp heimavist á [[Breiðablik|Breiðabliki]]. 
Þess má geta, að nemendur fóru ásamt skólastjóra og einum kennara út með [[Lóðsinn|Lóðsinum]] til æfinga. Var farið vestur fyrir Eyjar, gerðar mælingar með sextanti og æfðu nemendur sig á siglingatæki Lóðsins. Er forráðamönnum og áhöfn Lóðsins þökkuð góð fyrirgreiðsla. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Mótornámskeið Fiskifélags Íslands í Vestmannaeyjum 1965-66. Heilsíðumynd

2016-03-29T13:07:07Z

Kristinsigurlas:

[[Mynd:Mótornámskeið.png]]

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Mynd:Mótornámskeið.png

2016-03-29T13:06:04Z

Kristinsigurlas:

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Aflakóngur Vestmannaeyja 1965

2016-03-29T13:05:18Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Aflakóngur Vestmannaeyja 1965</center></big></big> <big><center>Aflaskipið Ísleifur IV skilaði 14 millj. kr. afla á land árið 1965</c...

<big><big><center>Aflakóngur Vestmannaeyja 1965</center></big></big> 
<big><center>Aflaskipið [[Ísleifur VE-463|Ísleifur IV]] skilaði 14 millj. kr. afla á land árið 1965</center></big> 

[[Ingólfsstöngin|Ingólfsstöngina]] hlýtur að þessu sinni [[Gísli Jónasson skipstjóri|Gísli Jónasson]] og skipshöfnin á Ísleifi IV, en hann kom með mest aflaverðmæti Vestmannaeyjabáta á land árið 1965. 
Samtals skilaði Ísleifur IV afla á land fyrir rúmar 14 milljónir króna síðastliðið ár og skiptist aflinn þannig: Bolfiskur: 420 tonn 
Síld: 84.700 tunnur (á 100 kg). 
Samtals skilaði Ísleifur IV á land um 8.900 tonnum — átta þúsund og níu hundruð tonn —. Er það geysilegur afli á eitt skip og mesti afli, sem Vestmannaeyjaskip hefur borið á land til þessa. Eru þetta um 50 fullfermi á bátinn. 
Ísleifur IV hefur verið hið mesta aflaskip síðan hann kom til landsins. Báturinn er 216 rúmlestir brúttó með 450 hestafla Stork-Diesel vél og gengur um 10 mílur. Hann er smíðaður í Þrándheimi í Noregi og var afhentur eigendum 26. maí 1964. Aflaðist það ár fyrir um 6 milljónir króna á bátinn. 
Þennan afla hafa 3 skipstjórar komið með að landi ásamt hinni vösku skipshöfn á Ísleifi IV. Þeir eru [[Guðmar Tómasson]], sem var skipstjóri með bátinn vetrarvertíðina 1965, en þá um vorið varð hann að láta af störfum vegna veikinda. [[Gunnar Jónsson]], sem Ieysti hann af, er nú skipstjóri með bátinn, og svo aflakóngur Vestmannaeyja 1965. Gísli Jónasson, sem tók við Ísleifi IV í júnílok 1965 og var með bátinn til áramóta, en 18. desember lauk síldarvertíð. 
Gísli Jónasson er Landeyingur að ætt, fæddur í Reykjavík 13. september 1933. Hann missti ungur föður sinn og ólst upp hjá [[Guðmundur Guðlaugsson|Guðmundi Guðlaugssyni]] í [[Hallgeirsey]] og konu hans, [[Guðríður Jónasdóttir|Guðríði Jónasdóttur]], til 17 ára aldurs. 
Hugur Gísla hneigðist strax að sjónum, og árið 1952 fór hann til sjós á togurum. Vetrarvertíðina 1954 kom hann til Eyja og er þá með [[Ólafur Sigurðsson (Skuld)|Óla]] í [[Skuld]] á [[Ófeigur II|Ófeigi II]]. Síðan fer Gísli í siglingar og kannar þá hlið sjómennskunnar. 
Vorið 1958 lauk Gísli farmannaprófi frá Stýrimannaskólanum í Reykjavík. Lagði hann þá farmennskuna á hilluna og fór stýrimaður á báta héðan úr Eyjum. 
Formennsku byrjaði Gísli haustið 1963 með m.b. [[Halkion]], en vertíðina 1964 var hann stýrimaður á aflaskipinu Ófeigi II, með Ólafi frá Skuld. 
Vorið 1964 tók Gísli við skipstjórn á [[Huginn VE-65|Huganum VE 65]] og hefur verið í „[[Hóllinn|Hólnum]]“ síðan. 
Árið 1965 var Gísli skipstjóri með bátana Akurey RE 6 og m.b. Ögra RE 42, auk aflaskipsins Ísleifs IV. Var hann með Akurey vertíðina, en leysti af á Ögra. 
Á þessa 3 báta skilaði Gísli á land þessum afla: 
Akurey RE 6: 
Síld: 13.300 tunnur. loðna: 20.600 tunnur, fiskur: 215 tonn, samtals aflaverðmæti 3,4 milljónir kr. 
Ögri RE 42: 
Síld: 6.000 mál. Samtals aflaverðmæti 1,3 milljónir kr. 
Ísleifur IV VE 463: 
Síld: 62.000 mál og tn. Samtals aflaverðmæti 10,2 milljónir kr. 
Aflaverðmæti þessara þriggja skipa tímann, sem Gísli er skipstjóri, er 14,9 milljónir kr. 
Þetta er sannarlega glæsilegur afli á einu ári hjá einum og sama manninum; er síldaraflinn samtals 81.300 mál og tunnur. Ef þessi mikli afli er tekinn saman í heild eru þetta 10.500 tonn — tíu þúsund og fimm hundruð tonn —. 
Gísli Jónasson er því óumdeilanlega sá skipstjóri, sem mestan afla og aflaverðmæti hefur skilað á land af Eyjaskipstjórum á s.l. ári, og er hann vel að heiðurstitlinum „Aflakóngur Vestmannaeyja 1965“ kominn. Sennilega er Gísli síldarkóngur Íslands s.l. ár, þó að ég hafi ekki sönnur fyrir því. Er þetta ákaflega ánægjulegt fyrir alla Eyjamenn að eiga svo snjallan fiskimann í röðum sjómanna hér. 
Gísli er kappsmaður að hverju sem hann gengur og sjómaður góður. Hann er einn þeirra, sem við vonum að eigi eftir að setja svip á sjósókn héðan úr Vestmannaeyjum um langan aldur, og við munum áreiðanlega heyra oftar frá, þó að hann sem betur fer eigi marga og harða keppinauta í hópi skipstjóra í Vestmannaeyjum.
Hann tók við nýju skipi, [[Seley]], um síðustu áramót. 
Sjómannadagsblað Vestmannaeyja óskar Gísla Jónassyni og skipshöfninni á Ísleifi IV allra heilla og til hamingju með Ingólfsstöngina, sem þeir eru vel að komnir. 

''Lærði að taka lag og mið,'' 
''lenda, stjaka, halda við,'' 
''skorða, baka, hitta hlið,'' 
''hamla, skaka og andófið —'' 

''Hausa, fletja, slíta slóg,'' 
''sleddu hvelja, ausa sjó,'' 
''fast að setja, fíra kló,'' 
''fella nel og splæsa tó —'' 

''Grunnmál laka, leggja lóð,'' 
''lúðu flaka, slægja kóð,'' 
''seglum aka, beila bjóð,'' 
''blóðga, kraka, róa í njóð.'' 

''(Oddsrímur sterka) Örn Arnarson'' 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Mótornámskeið Fiskifélags Íslands í Vestmannaeyjum 1965-66. Heilsíðumynd

2016-03-29T13:04:50Z

Kristinsigurlas: Tæmdi síðuna

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Mótornámskeið Fiskifélags Íslands í Vestmannaeyjum 1965-66. Heilsíðumynd

2016-03-29T12:53:20Z

Kristinsigurlas:

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Mótornámskeið Fiskifélags Íslands í Vestmannaeyjum 1965-66. Heilsíðumynd

2016-03-29T12:52:20Z

Kristinsigurlas:

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Mótornámskeið Fiskifélags Íslands í Vestmannaeyjum 1965-66. Heilsíðumynd

2016-03-29T12:33:21Z

Kristinsigurlas: Ný síða: Aflakóngur VesÉmaunaeyja 1965 Aflaskipið Isleifur IV skilaði 14 millj. kr. afla á land árið 1965 Ingólfsstöngina hlýtur að þessu sinni Gisli Jónasson og skipshöfnin á...

Aflakóngur VesÉmaunaeyja 1965
Aflaskipið Isleifur IV skilaði 14 millj. kr. afla á land árið 1965

Ingólfsstöngina hlýtur að þessu sinni Gisli Jónasson og skipshöfnin á Isleifi IV, en hann kom með rnest aflaverðmæti Vestmannaeyja-báta á land árið 1965.
Samtals skilaði ísleifur IV afla á land fyrir rúmar 14 milljónir króna síðastliðið ár og skiptist aflinn þannig: Bolfiskur: 420 tonn Síld: 84.700 tunnur (á 100 kg).
Samtals skilaði ísleifur IV á land um 8.900 tonnum — átta þúsund og níu hundruð tonn —. Er það geysilegur afli á eitt skip og mesti afli, sem Vestmannaeyjaskip hefur borið á land til þessa. Eru þetta um 50 fullfermi á bátinn.
ísleifur IV hefur verið hið rnesta aflaskip síðan hann kom til landsins. Báturinn er 216 rúmlestir brúttó með 450 hestafla Stork-Diesel vél og gengur um 10 mílur. Hann er smíðaður í Þrándheimi í Noregi og var afhentur eig-endum 26. maí 1964. Aflaðist það ár fyrir um 6 milljónir króna á bátinn.
Þennan afla hafa 3 skipstjórar komið með að landi ásamt hinni vösku skipshöfn á ísleifi IV. Þeir eru Guðmar Tomasson, sem var skip-stjóri með bátinn vetrarvertíðina 1965, en þá um vorið varð hann að láta af störfum vegna veikinda. Gunnar Jónsson, sem Ieysti hann af, er nú skipstjóri með bátinn, og svo aflakóngur Vestmannaeyja 1965. Gísli Jónasson, sem tók við ísleifi IV í júnílok 1965 og var með bátinn til áramóta, en 18. desember lauk síldarvertíð.
Gísli Jónasson er Landeyingur að ætt, fædd-ur í Reykjavík 13. september 1933. Hann missti ungur föSur sinn og ólst upp hjá GuSmundi GuSlaugssyni í Hallgeirsey og konu hans, GuSríSi Jónasdóttur, til 17 ára aldurs.
Hugur Gísla hneigSist strax aS sjónum, og áriS 1952 fór hann til sjós á togurum. Vetrar-vertíðina 1954 kom hann til Eyja og er þá með Óla í Skuld á Ófeigi II. Síðan fer Gísli í siglingar og kannar þá hlið sjómennskunnar.
Vorið 1958 lauk Gísli farmannaprófi frá Stýrimannaskólanum í Reykjavík. Lagði hann þá farmennskuna á hilluna og fór stýriniaður á báta héðan úr Eyjum.
Formennsku byrjaði Gísli haustið 1963 með m.b. Halkion, en vertíðina 1964 var hann stýri-maður á aflaskipinu Ofeigi II., með Olafi frá Skuld.
Vorið 1964 tók Gísli við skipstjórn á Hug-anum VE 65 og hefur veriS í „Hólnum" síðan.
Arið 1965 var Gísli skipstjóri með bátana Akurey RE 6 og m.b. Ogra RE 42, auk afla-skipsins Isleifs IV. Var harm rneð Akurey ver-tíðina, en leysti af á Ögra.
A þessa 3 báta skilaði Gísli á land þessurn afla:
Akurey RE 6:
Síld: 13. 300 tunnur. loðna: 20.600 turinur, fiskur: 215 tonn, sarntals aflaverðmæti 3,4 milljónir kr.
Ögri RE 42:
Síld: 6.000 mál. Samtals aflaverðniæti 1,3 milljónir kr.
ísleifur IV. VE 463:
Síld: 62.000 mál og tn. Samtals aflaverð-mæti 10,2 milljónir kr.
Aflaverðmæti þessara þriggja skipa tímann, sem Gísli er skipstjóri, er 14,9 milljónir kr.
Þetta er sannarlega glæsilegur afli á einu ári hjá einum og sama manninuin; er síldaraflinn samtals 81.300 mál og tunnur. Ef þessi mikli afli er tekinn saman í heild eru þetta 10.500 tonn — tíu þúsund og fimni hundruð tonn ■—.
Gísli Jónasson er því óumdeilanlega sá skip-stjóri, seni mestan afla og aflaverðmæti hefur skilað á land af Eyjaskipstjórum á s.l. ári, og er hann vel að heiðurstitlinum „Aflakóngur Vestmannaeyja 1965" koniinn. Sennilega er Gísli síldarkóngur Islands s.l. ár, þó að ég hafi ekki sönnur fyrir því. Er þetta ákaflega á-nægjulegt fyrir alla Eyjamenn að eiga svo snjallan fiskimann í röðum sjómanna hér.
Gísli er kappsmaður að hverju sem hann gengur og sjómaður góður. Hann er einn þeirra, sem við vonum að eigi eftir að setja svip á sjósókn héðan úr Vestmannaeyjum um langan aldur, og við munum áreiðanlega heyra oftar frá, þó að hann sem betur fer eigi rnarga og harða keppinauta í hópi skipstjóra i Vest-mannaeyjuni.
Hann tók við nýju skipi, Seley, uin síðustu áramót.
Sjómannadagsblað Vestmannaeyja óskar
Gísla Jónassyni og skipshöfninni á ísleifi IV allra heilla og til hamingju með Ingólfsstöng-ina, sem þeir eru vel að komnir.

Lœrði að taka lag og mið, lenda, stjaka, halda við, skorða, baka, hitta hlið, hamla, skaka og andófið —

Hausa, fletja, slíta slóg, sleddu hvelja, ausa sjó, fast að setja, fíra któ, fella nel og splœsa tó —

Grunnmál laka, leggja lóð, lúðu flaka, slægja kóð, seglum aka, beila bjóð, blóðga, kraka, róa í njóð.

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Útflutningur sjávarafurða um 600 milljónir

2016-03-29T12:29:54Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Útflutningur sjávarafurða um 600 milljónir</center></big></big> ''Í Eyjum eru framleidd nær 13% af útflutningsverðmæti þjóðarinnar.'' Samkvæmt...

<big><big><center>Útflutningur sjávarafurða um 600 milljónir</center></big></big> 

''Í Eyjum eru framleidd nær 13% af útflutningsverðmæti þjóðarinnar.'' 

Samkvæmt bráðabirgðayfirliti frá Hafnarskrifstofunni voru á s.l. ári, 1965, fluttar út sjávarafurðir frá Eyjum sem hér segir: 

''Í tonnum:'' 
Hraðfrystur fiskur (flök) 9.307 
Hraðfryst síld 10.024 
Hraðfryst hrogn 409 
Hraðfryst refafóður 644 
Saltfiskur 4.625 
Söltuð þunnildi 31 
Söltuð flök 796 
Söltuð hrogn 145 
Skreið 671 
Fiskimjöl 4.644 
Síldarmjöl 16.715 
Loðnumjöl 343 
Þorskalýsi 1.415 
Síldarlýsi 7.400 
Saltsíld 689 
Ymislegt annað 14 

Samtals eru þetta 58 þús. tonn, og er það mesti útflutningur, sem farið hefur frá Vestmannaeyjum á einu ári. Verðmæti þessa útflutnings er sem næst 600 milljónir króna, eða 13 prósent af heildarútflutningi landsmanna á s.l. ári. Athyglisvert er, hve síldin er orðin stór þáttur í atvinnulífinu. Síldarmjöl er t. d. tæp 17 þúsund tonn og fryst síld liðlega 10 þúsund tonn, eða nær helmingurinn af heildarútflutningnum að tonnatölu. 
Skýrsla þessi er enn ein sönnun þess, hve Vestmannaeyjar eru þýðingarmikill hlekkur í þeirri keðju, er verðmætasköpun þjóðarinnar samanstendur af. 

''(Fylkir, 11. febrúar s.l.)'' 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vélstjóranámskeið 1965-66

2016-03-23T15:11:45Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Vélstjóranámskeið 1965-66</center></big></big> Vélstjóranámskeið Fiskifélags Íslands var haldið í húsi [[Ársæll Sveinsson (Fögrubrekku)|Ársæl...

<big><big><center>Vélstjóranámskeið 1965-66</center></big></big> 

Vélstjóranámskeið Fiskifélags Íslands var haldið í húsi [[Ársæll Sveinsson (Fögrubrekku)|Ársæls Sveinssonar]] við [[Strandveg]], en verkleg kennsla fór fram í gömlu rafstöðinni, tækjakennsla fór fram í [[Stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum|Stýrimannaskólanum]]. 
Prófið gefur réttindi sem undirvélstjóri að 400 hestafla vél, og sem fyrsti vélstjóri á 400 ha. vél, eftir að hafa siglt sem undirvélstjóri á 400 ha. vél í 24 mánuði. 
Forstöðumaður var [[Jón Einarsson]], vélstjóri frá Reykjavík, en aðrir kennarar voru: [[Þórhallur Ólafsson]] læknir, [[Hilmir Gunnarsson]] símvirki og [[Brynjólfur Jónatansson]] rafvirkjameistari. — 17 nemendur luku prófinu. 

Hæstu einkunnir hlutu: 
[[Sævaldur Elíasson]], Vestmannaeyjum, 46 1/2 stig — 7,78. 
Halldór S. Þorsteinsson, Neskaupstað, 44 stig — 7,45. 
[[Arnar Einarsson]], Vestmannaeyjum, 44 1/2 stig — 7,39. 
[[Hannes Bjarnason]], Vestmannaeyjum, 44 1/2 stig — 7,39. 
Baldur Bjarnason, Hornafirði, 42 1/2 stig — 7,06. 
Hæst er gefið 48 stig og 8 í meðaleinkunn. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fiskikóngur Vestmannaeyja 1966

2016-03-23T15:05:10Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Fiskikóngur Vestmannaeyja 1966</center></big></big> Óskar Matthíasson, skipstjóri á Leó VE 400, hlaut heiðurstitilinn „Fiskikóngur...

<big><big><center>Fiskikóngur Vestmannaeyja 1966</center></big></big> 

[[Óskar Matthíasson]], skipstjóri á [[Leó VE-400|Leó VE 400]], hlaut heiðurstitilinn „Fiskikóngur Vestmannaeyja 1966“. 
Þetta er annað árið í röð sem Óskar Matthíasson er aflakóngur á vetrarvertíð og eigum við yfirlitsgóða grein um hann í Sjómannadagsblaðinu í fyrra. 
Óskar er maður á bezta aldri, aðeins 45 ára gamall, fæddur í Vestmannaeyjum 22. marz 1921 og kominn af þekktum sjósóknurum í ættir fram, bæði hér í Vestmannaeyjum og á Stokkseyri og Eyrarbakka. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fiskikóngur og aflakóngur

2016-03-23T15:02:05Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Fiskikóngur og aflakóngur</center></big></big> Þegar afkomendur Hannesar lóðs gáfu víkingaskip til verðlauna aflakóngi á vetrarve...

<big><big><center>Fiskikóngur og aflakóngur</center></big></big> 

Þegar afkomendur [[Hannes Jónsson|Hannesar lóðs]] gáfu víkingaskip til verðlauna aflakóngi á vetrarvertíð, segir í bók, sem fylgdi gjöfinni: 
„Verðlaunagripurinn heitir „Fiskikóngur Vestmannaeyja“.“
Þegar verðlaunin voru gefin var ekki um annan afla að ræða en þorskafla, svo að aflakóngur og fiskikóngur var eitt og hið sama. Á silfurplötu, sem fylgir skipinu, er enda grafið „Aflakóngur Vestmannaeyja“, þó að í gjafabréfinu sé heitið „Fiskikóngur Vestmannaeyja“. Fyrstu árin er líka notað heitið „Fiskikóngur“ og í [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja|Sjómannadagsblaði]] frá árinu 1954 er skrifað um [[Binni í Gröf|Binna í Gröf]] og hann kallaður „Fiskikóngur Eyjanna“. 
Þegar [[Ingólfsstöngin]] var gefin árið 1963 fyrir mesta aflaverðmæti undangengins árs, eins og um er getið annars staðar í blaðinu, voru aflakóngarnir orðnir tveir, en þó talsverður munur á. 
Önnur skipshöfnin fær verðlaun fyrir mesta bolfiskafla á vetrarvertíð, en hin fær verðlaun fyrir aflaverðmæti allt árið, og hefur meginundirstaða aflaverðlauna Ingólfsstangar verið síldarafli. 
Fer því vel á því að taka upp hið upphaflega heiti á verðlaunahafa Víkingaskipsins: „Fiskikóngur Vestmannaeyja“, en verðlaunahafi Ingólfsstangar heiti „Aflakóngur Vestmannaeyja“. 

Hvort tveggja eru mikil sæmdarheiti frábærum fiskimönnum og ekki heiglum hent að hlotnast. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Um aflamenn

2016-03-23T14:41:15Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Um aflamenn</center></big></big> Ég held að fáir eða engir verðlaunahafar séu eins vel að verðlaunum komnir og þeir miklu aflamenn og vaskar skipshafn...

<big><big><center>Um aflamenn</center></big></big> 

Ég held að fáir eða engir verðlaunahafar séu eins vel að verðlaunum komnir og þeir miklu aflamenn og vaskar skipshafnir þeirra, sem eru heiðraðar á hverjum sjómannadegi í Vestmannaeyjum. 
Í frjálsum íþróttum þykir maraþonhlaup — 42ja km. sprettur — ein hin erfiðasta íþrótt — og þeir frægir mjög, sem þar bera sigur úr býtum. Í mörgu finnst mér góðir aflamenn vera sem góðir maraþonhlauparar, og þó í sumu fremri. 
Að baki aflamannsins liggur mánaðastarf, elja og útsjónarsemi, glöggskyggni, kjarkur og kapp, andvökunætur og vomur í hríðarbyljum vetrarins. 
„Siglir, særokinn, sólbitinn slær, stjörnuskininn stritar.“ 

Með skipstjóranum vinnur hörðum höndum hin vaska skipshöfn. Að draga sem flest net úr sjó, kasta sem oftast, keppast við — það er mátinn til sjós. Allir vita hvers virði harðskeyttir sjómenn eru aflaskipinu. 
Á góðu skipi eru allir eitt, skip og áhöfn, ein órjúfanleg heild, sem á sér það eitt takmark að fanga sem mest úr greipum hins gjöfula en þó oft duttlungafulla hafs. 
Þetta er ekki einvörðungu vegna fjáraflavonar, heldur eru menn knúðir hinum ólýsanlega ákafa gleði veiði- og fiskimannsins yfir góðum feng. Og þegar haldið er til hafnar með hlaðinn bát er gleðin og ánægjan yfir góðri veiði sönn, svo að þreyta, vökur og erfiði gleymast í svipinn. 
Í landi er æðasláttur byggðarlagsins í nánu sambandi við aflabrögðin. Í góðu fiskiríi er allt á flugi og ferð.
„Já, þeir eru að fá 'ann“ segja menn í óspurðum fréttum og það er létt yfir öllum. Í verzlun og viðskipti, allt bæjarlífið færist nýtt og frjótt líf, þrungið trú á bjartar framtíðarhorfur. Hvar sem menn starfa, í iðnaði, verzlun, bönkum, skólum eða við búskap, fylgjast menn með aflabrögðunum af lífi og sál. 
Þeir menn, sem eru heiðraðir, eru því vel að sínum heiðurstitli komnir. 

'''[[Guðjón Ármann Eyjólfsson|G. Á. E.]]''' 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Um vélstjóramenntun

2016-03-23T14:16:43Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Um vélstjóramenntun</center></big></big> Að afstöðnu mótornámskeiði hér í Vestmannaeyjum kemst ég varla hjá einskonar uppgjöri við mínar eigin s...

<big><big><center>Um vélstjóramenntun</center></big></big> 

Að afstöðnu mótornámskeiði hér í Vestmannaeyjum kemst ég varla hjá einskonar uppgjöri við mínar eigin skoðanir og Iítilfjörlega reynslu í fræðslumálum fiskimanna, og þá sérstaklega vélstjóra. Einnig ber svo til, að ég hefi oftlega átt við kunningja mína orðræður um vandamál þau, sem að steðja í þeim efnum, og hvernig beri að bregðast við þeim, og fyrir þeirra áskoran og orðastað leyfi ég mér að opinbera þær skoðanir sem meðal okkar hefir borið á góma á síðustu mánuðum. 
Það er kunnara en frá þurfi að segja, að fiskiflota okkar skortir nú faglærða menn, og sígur sífellt á ógæfuhlið í þeim efnum. Til að bæta úr þessum skorti hefir verið gripið til þeirra ráða sem hendi næst eru, og stöður fagmanna í meðferð skipa og véla sitja nú menn, sem of litla þekkingu hafa á þeim efnum. 
Að „bókvit verði ekki látið í askana“ var viðkvæði forfeðra okkar jafnan, til að varðveita jarðahundruð sín og lausa aura. En nú á dögum þegar við afkomendurnir höfum gerzt lausheldnari, hefir þráfaldlega skotið upp kollinum sú skoðun, að ekkert sé þjóðinni jafn nauðsynlegt og vel menntaður maður að árangursríku starfi. Og að öllu óbreyttu liggur þetta til grundvallar því, sem ég vildi segja. 
Að taka til vélstjóra eða stýrimanns mann sem enga starfsþekkingu hefir, dytti engum í hug. Og ég er þeirrar skoðunar, að þegar maður með tilskilda menntun á þessum sviðum fæst ekki, er alltaf gripið til þess ráðs, að meta hæfileika nærtækra manna, og ráða til starfsins þann sem Iíklegastur er til að þekkingu og fleiri góðum kostum. Þannig álít ég, í stuttu máli sagt, að meðal „undanþágumanna“ megi finna marga menn góðum hæfileikum búna, og talsverðri reynslu. 
Að leggja dýru skipi vegrra skorts á 1—2 faglærðum mönnum er fjarlæg hugsun, enda vafasöm. Og gáfuðum manni er ekki ofætlun að læra helztu viðfangsefni starfsins, og vinna þau undir leiðsögn þeirra sem gerr þekkja. En samt verður að telja ískyggilega bliku á lofti. 
Á síðari árum hefir stærð skipa og úthaldstími breytzt svo, að ólíkindum sætir; í októbermánuði þegar skólar og námskeið hefjast, er hvað mestrar veiði að vænta, og menn, sem annars hefðu fullan hug á námi, eiga ekki hægt með að segja upp skipsrúmi um það leyti árs; enda var t. d. meðalaldur nemenda á mótornámskeiði hér í vetur mjög lágur. Inntaka á það er bundin við 18 ára aldur, en nokkrir nemendur yngri fengu þó leyfi ráðuneytis til að sitja þar. 
Hér stöndum við e. t. v. andspænis rót vandamálsins; og ein grein hennar er sú, að þessi námskeið eru haldin hér aðeins annaðhvert ár, og sá sem hyggst sækja þau, gerir ekki áætlun tvö ár fram í tímann varðandi stutt námskeið, þegar mikil laun eru í boði. 
Stýrimannaskólinn hér er ung stofnun, sem þó hefir þegar sannað sinn tilverurétt. Og ég álít ekki að í ævintýri væri ráðizt, þótt svipuð stofnun væri hér til að kenna vélstjórum, og gæti vel orðið til þess að ekki sigi lengra á ógæfuhlið, og sú virðing sem ég ber til bæði einstakra manna hér og bæjarfélagsins í heild vegna Stýrimannaskólans, hefir orðið mér hvöt til að hripa niður þessi fátæklegu orð. 
Ekki vil ég að svo stöddu hefja umræður um hvert skipulag Vélskóla hér yrði heppilegast; en ég bendi á, að sú aðstaða sem Mótornámskeið Fiskifélagsins hefir haft hér gæti orðið vísir að slíkri stofnun, þótt vissulega sé þar í mörgu ábótavant; en ekki dreg ég í efa að slíka stofnun hér mundi ekki skorta nemendur, jafnvel þótt um fjölmennan skóla yrði ekki að ræða. 
Ég tek fram, að ég er ekki upphafsmaður þessarar hugmyndar um Vélskóla í Vestmannaeyjum, — en ég er vissulega stuðningsmaður hennar. 

''Vestmannaeyjum, 22. jan. 1966.'' 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Sjómannaskóli í Vestmannaeyjum

2016-03-23T14:03:33Z

Kristinsigurlas:

<big><big><center>Sjómannaskóli í Vestmannaaeyjum</center></big></big> 

Við setningu [[Stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum|Stýrimannaskólans í Vestmannaeyjum]] 2. október s.l. hóf ég máls á því, að Vestmannaeyingar settu á stofn Sjómannaskóla fyrir allar greinar sjómennskunnar. Birtist hér kafli úr skólasetningarræðu um þetta mál. 
„Við setningu skólans í fyrra mælti [[Guðlaugur Gíslason]] alþingismaður á þá leið, að fátt gæti hann hugsað sér skemmtilegra fyrir Vestmannaeyjabæ — stærsta útgerðarbæ landsins — en að hér við innsiglinguna rísi upp myndarlegur sjómannaskóli, sem heilsaði hverjum sæfaranda, sem hingað kæmi. Nefndi hann [[Miðhús]] sem hugsanlegan stað, og væri fátt skemmtilegra en að tengja svo fortíð og nútíð að reisa skólabyggingu sjómanna á stað, sem forðum var óðal sjóhetjunnar [[Hannes Jónsson|Hannesar lóðs]]. 
Var strax gerður góður rómur að þessu máli og gaf [[Jóhann Pálsson]] útgerðarmaður þá þegar heit um 50.000 kr. til skólans, er hornsteinn að slíku húsi yrði lagður. 
Það þarf víst vart að taka fram, að við sem hér erum staddir í dag erum þessu hjartanIega sammála og yrðu siglingatæki byggingar staðsettar þarna jafnframt til mikils gagns fvrir innsiglinguna og höfnina. Radartæki skólans mætti þá jafnframt nota sem hafnarradar, og miðunarstöðvar og fleiri tæki til staðsetningar og leiðbeiningar skipum kringum Eyjar, einkum þó fyrir austan Eyjar. 
Meiri og ómetanlegri yrði slík bygging, ef hún hýsti sem flestar greinar sjómannastéttarinnar og lýsti þannig veginn fram á við allri sjómannastétt. 
Með framþróun Stýrimannaskólans í Vestmannaeyjum verðum við að hafa þessa skólabyggingu í huga og stefna markvisst og ákveðið að ná þessu marki. 
Þessi framtíðarbygging ætti því ekki aðeins að hýsa Stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum, heldur einnig vélstjóraskóla og aðrar menntastofnanir sjómannastéttarinnar. Ennfremur ætti þar að vera húsnæði fyrir sjóvinnunámskeið unglinga og alla verklega kennslu stýrimannaefna og aðstaða til að halda stutta matsveinaskóla fyrir fiskiskipaflotann, þar sem yrði auk matreiðslu kennd vöruinnkaup og búreikningar, og sem bezt nýtni á matvælum. 
Einnig mætti innrétta byggingu sjómannaskóla á þann veg, að sjómannasamtökin og slysavarnafélögin ([[Slysavarnadeildin Eykyndill|Eykyndill]] og [[Björgunarfélag Vestmannaeyja]]) fengju aðgang að þessari byggingu, og hefðu aðgang og afnot af samkomusal til fundahalda, auk stjórnarherbergja. En væntanlegt skólabókasafn og setustofa yrði opin félagsmönnum ofangreindra samtaka. 
Tækist okkur að koma á fót þannig sjómannaskóla, sem ekki einvörðungu sæktu menn héðan úr héraði, heldur víðar af á landinu eins og nú þegar er staðreynd með þennan skóla, álít ég að byggðarlagi okkar og stækkandi bátaflota héðan væri vel borgið. 
Áreiðanlegt er, að mörgum framsæknum sjómanni myndi lítast vel á sig hér í Vestmannaeyjum og settist hér að, en góðir menn og þá fyrst og fremst góðir og dugandi yfirmenn eru forsenda vel búins bátaflota. 
Fastur heils vetrar vélstjóraskóli hér í bæ hlýtur að verða næsta skref til eflingar sjómannastétt í Vestmannaeyjum, en í nægu húsrúmi gæti sá skóli með alla bóklega kennslu verið undir sama þaki og Stýrimannaskólinn og skólarnir að nokkru haft sömu starfskrafta. Tel ég kynni milli þessara tveggja stétta, skipstjórnar- og vélstjórastéttar, mjög ákjósanleg. 
Jafngott átak sem Vestmannaeyingar undir forystu bæjarstjórnar hafa gert með stofnun þessa skóla má samt ekki eyðileggja með því að fljóta sofandi að feigðarósi og láta viðgangast alls kyns lögleysur og undanbrögðum, að yfirmenn á fiskiskipaflotanum afli sér lögskipaðra réttinda. Hindra verður, að hverjum sem er og hefur uppburð í sér til að jarma í ráðuneyti takist að fá undanþágu frá að taka lögskipuð próf, áður en hann tekst á hendur ábyrgð á skipi og mönnum og milljónaverðmætum. 
Hefur verið alin með mönnum undanlátssemi og ég vil segja vorkunnsemi að afla sér menntunar og hefur réttindamönnum verið gerður mikill óréttur með þessu. 
Hér var auglýst vélstjóranámskeið á vegum Fiskifélagsins og var allt komið í óefni með að halda það. En eins og fyrri daginn fyrir dugnað og elju [[Ársæll Sveinsson (Fögrubrekku)|Ársæls Sveinssonar]] og fleiri góðra manna eins og [[Karl Guðmundsson|Karls Guðmundssonar]], [[Sigurður Ó. Sigurjónsson|Sigurðs Sigurjónssonar]] formanns [[Vélstjórafélag Vestmannaeyja|Vélstjórafélagsins]] o. fl., tókst að smala saman 17 mönnum og halda námskeiðið. Eitthvað af þessum mönnum munu þó vera utanbæjarmenn, en undanþágur vélstjóra á flotanum skipta tugum eins og stýrimanna og skipstjóra.<br
Á sama tíma og þetta gerist er hér haldið hið meira námskeið fyrir bifreiðastjóra og munu 40 manns sækja það. Yfirvöldin líta líka á það allt öðrum augum að setjast próflaus og réttindalaus undir stýri á bifreið, en taka við stjórn 10—12 milljón króna skips og bera ábyrgð á lífi 10—12 manna. ''Hvort tveggja'' eru að sjálfsögðu ábyrgðarstörf, sem gera verður miklar kröfur til, vegna öryggis allra. 
Oft hefur ekkert þýtt fyrir stéttarfélag að mótmæla undanþágum og beinlínis leggja á móti að veita einstökum mönnum undanþágur. Hafa hinir voldugri og ég vil um leið segja ábyrgðarlausari útgerðarmenn, farið beina leið í ráðherra og fengið undanþágu, hvað svo sem stéttarfélag og þeir menn, sem til þekkja eða lögin segja hafa á móti mælt. Um þetta höfum við dæmi hér í Vestmannaeyjum. Að slíkt og þvílíkt skuli geta átt sér stað í landi, sem vill kallast menningarland, og þar sem land var numið með orðunum: „Með lögum skal land “, er vitanlega óhæfa og skömm. 
Þetta hænir að sjálfsögðu ekki til skólanáms, og ef svo heldur áfram sem horfir með undanþágudrauginn, maðksmýgur hann sjómannastéttina innan frá, dregur úr virðingu hennar og getur haft hinar alvarlegustu afleiðingar, þannig að jafnvel fækkaði á námskeiðum, sem halda hið meira bifreiðastjórapróf.<br
Frá nægtabrunni hafsins kemur velmegun okkar og sífellt eykst sókn þjóðanna í þetta matarforðabúr. Teflt er fram betri og meiri skipum en nokkru sinni fyrr, og þau búin sífellt flóknari tækjum, meiri og fisknari veiðarfærum. 
Þetta kannast allir ofur vel við, því að við Íslendingar höfum ekki látið okkar eftir liggja. 
En þessi sókn þjóðanna og beiting kunnáttu og þekkingar krefst meiri og betri lærdóms en nokkru sinni áður.
Vegna þessarar harðnandi samkeppni og framtíðar okkar allra ríður á að hlúa sem bezt að menntun verðandi yfirmanna flotans.“ 

Síðan þetta var sagt og skrifað hefur nokkurt vatn runnið til sjávar. — Vélstjóranámskeiðið tókst mjög vel og taldi forstöðumaður námskeiðsins, [[Jón Einarsson]] vélstjóri, að hér væri allt til reiðu að hafa fastan vélskóla.
Gera verður ráð fyrir heils vetrar skóla, sem veitti allt að 1000 hestafla réttindi, og gildi námið hér sem 1. bekkur Vélskólans í Reykjavík. 
Með því fyrirkomulagi gæti stofnun þessi orðið spori efnilegum vélstjórum að halda áfram námi sínu. Á stækkandi bátaflota er veruleg þörf lærðra og góðra vélstjóra. Má það öllum ljóst vera, hve góður vélstjóri er dýrmætur hverju skipi, einkum þegar veiðar eru stundaðar fjarri landi. Er dýrt spaug skipum að verða að leita hafnar vegna smávægilegrar bilunar, sem snjall vélstjóri gæti gert við, eða ennþá frekar myndi aldrei láta koma fyrir. 
Þá vil ég geta hér nýbreytni, sem Gagnfræðaskólinn í Vestmannaeyjum hefur tekið upp, og fyrir það á [[Eyjólfur Pálsson]] skólastjóri þakkir skilið. Var s.l. haust tekin upp kennsla í verklegri sjóvinnu og netabætningum í verknámsdeildum skólans. Var 3. bekkur hjá [[Magnús Kristleifur Magnússon|Magnúsi Magnússyni]] netagerðarmeistara, en 4. bekkur hjá [[Ingófur Theódórsson|lngólfi Theódórssyni]]. Lærðu piltar „splæs“, bætningar og annað, sem að veiðarfærum laut. Ennfremur voru 2 stundir í viku og siðari hluta vetrar 3 stundir kennsla í siglingafræði og siglingareglum. Var kennari [[Guðjón Ármann Eyjólfsson|Ármann Eyjólfsson]] skólastjóri Stýrimannaskólans, og fór kennsla að nokkru fram í Stýrimannaskólanum, og mætti gjarnan auka þann þátt, t. d. varðandi tækin. Hafa nemendur þessir kunnáttu í siglingafræði sem svarar kröfum til 30 tonna réttinda. 

Allir þessir unglingar voru mjög áhugasamir og hjá mörgum mátti finna áhugann vaxa þegar lengra kom í náminu. 
Það eru vinsamleg tilmæli mín til skipstjóra, að þeir taki þessa unglinga frá verknámsdeild Gagnfræðaskólans öðrum fremur í skiprúm, ef þess er kostur. Væri það í senn uppörvandi og ánægjulegt fyrir þá og skólann, sem hefur með þessu námi farið inn á nýjar og góðar brautir. 
Vestmannaeyingar hafa lyft mörgu Grettistakinu með samtakamætti sínum og oft fórnarlund. 
Bygging veglegs Sjómannaskóla ætti ekki að vera okkur ofvaxin, og er óskandi, að sjómannasamtökin í Vestmannaeyjum og þeir, sem sjómenn styðja bezt í orði og verki, sameinist um þetta mál. 

[[Jón Einarsson]] vélstjóri.

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Sjómannaskóli í Vestmannaeyjum

2016-03-22T15:14:59Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Sjómannaskóli í Vestmannaaeyjum</center></big></big> Við setningu Stýrimannaskólans í Vestmannaeyjum 2. októb...

<big><big><center>Sjómannaskóli í Vestmannaaeyjum</center></big></big> 

Við setningu [[Stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum|Stýrimannaskólans í Vestmannaeyjum]] 2. október s.l. hóf ég máls á því, að Vestmannaeyingar settu á stofn Sjómannaskóla fyrir allar greinar sjómennskunnar. Birtist hér kafli úr skólasetningarræðu um þetta mál. 
„Við setningu skólans í fyrra mælti [[Guðlaugur Gíslason]] alþingismaður á þá leið, að fátt gæti hann hugsað sér skemmtilegra fyrir Vestmannaeyjabæ — stærsta útgerðarbæ landsins — en að hér við innsiglinguna rísi upp myndarlegur sjómannaskóli, sem heilsaði hverjum sæfaranda, sem hingað kæmi. Nefndi hann [[Miðhús]] sem hugsanlegan stað, og væri fátt skemmtilegra en að tengja svo fortíð og nútíð að reisa skólabyggingu sjómanna á stað, sem forðum var óðal sjóhetjunnar [[Hannes Jónsson|Hannesar lóðs]]. 
Var strax gerður góður róinur að þessu uiáli og gaf Jóhann Pálsson útgerðarinaður þá þegar heit um 50.000 kr. til skólans, er hornsteinn að sliku húsi yrði lagður.
Það þarf víst vart að taka fram, að við sem hér erum staddir í dag erum þessu hjartan-Iega sammála og yrðu siglingatæki byggingar staðsettar þarna jafnframt til mikils gagns fvrir innsiglinguna og höfnina. Radartæki ekólans mætti þá jafnframt nota sem hafnar-radar, og miðunarstöðvar og fleiri tæki til staðsetningar og leiðbeiningar skipum kring-um Eyjar, einkum þó fyrir austan Eyjar.
Meiri og ómetanlegri yrði slík bygging, ef hún hvsti sem flestar greinar sjómannastéttar-innar og lýsti þannig veginn fram á við allri sjómannastétt.
Með framþróun Stýrimannaskólans í Vest-mannaeyjum verðum við að hafa þessa skóla-byggingu í huga og stefna markvisst og á-kveðið að ná þessu marki.
Þessi framtíðarbygging ætti því ekki aðeins að hýsa Stýrimannaskólann í Vestmannaeyj-um. heldur einnig vélstjóraskóla og aðrar menntastofnanir sjómannastéttarinnar. Enn-fremur ætti þar að vera húsnæði fyrir sjó-vinnunámskeið unglinga og alla verklega kennslu stýrimannaefna og aðstaða til að halda stutta matsveinaskóla fyrir fiskiskipa-flotann, þar sem yrði auk matreiðslu kennd vöruinnkaup og búreikningar, og sem bezt nýtni á matvælum.
Einnig mætti innrétta byggingu sjómanna-skóla á þann veg, að sjómannasamtökin og slysavarnafélögin (Eykyndill og Björgunarfé-lag Vestmannaeyja I fengju aðgang að þessari byggingu. og hefðu aðgang og afnot af sam-komusal til fundahalda, auk stjórnarherbergja. En væntanlegt skólabókasafn og setustofa yrði opin félagsmönnum ofangreindra samtaka.
Tækist okkur að koma á fót þannig sjó-mannaskóla, sem ekki einvörðungu sæktu inenn héðan úr héraði, heldur víðar af á land-inu eins og nú þegar er staðreynd með þennan skóla, álít ég að byggðarlagi okkar og stækk-andi bátaflota héðan væri vel borgið.
Areiðanlegt er, að mörgum framsæknum sjómanni myndi lítast vel á sig hér í Vest-mannaeyjum og settist hér að, en góðir rnenn og þá fyrst og fremst góðir og dugandi yjir-menn eru forsenda vel búins bátaflota.
Fastur heils vetrar vélstjóraskóli hér í bæ hlýtur að verða næsta skref til eflingar sjó-mannastétt í Vestmannaeyjum, en í nægu hús-rúmi gæti sá skóli með alla bóklega kennslu verið undir sama þaki og Stýriinannaskólinn og skólarnir að nokkru haft sömu starfs-kraíta. Tel ég kynni milli þessara tveggja stétta, skipstjórnar- og vélstjórastéttar, mjög ákjósanleg.
Jafngott átak sem Vestmannaeyingar undir forystu bæjarstjórnar hafa gert með stofnun þessa skóla má samt ekki eyðileggja með því að fljóta sofandi að feigðarósi og láta við-gangast alls kyns lögleysur og undanbrögð uni. að yfirmenn á fiskiskipaflotanum afli sér lög-skipaðra réttinda. Hindra verður, að hverjum sem er og hefur uppburð í sér til að jarma i ráðuneyti takist að fá undanþágu frá að taka lögskipuð próf, áður en hann tekst á hendur ábyrgð á skipi og mönnum og milljónaverð-mætum.
Hefur verið alin með mönnum undanláts-semi og ég vil segja vorkunnsemi að afla sér menntunar og hefur réttindainönnum verið gerður mikill óréttur með þessu.
Hér var auglýst vélstjóranámskeið á vegum Fiskifélagsins og var allt komið í óefni með að halda það. En eins og fyrri daginn fyrir dugnað og elju Arsæls Sveinssonar og fleiri góðra manna eins og Karls Guðmundssonar, Sigurðs Sigurjónssonar formanns vélstjóra-félagsins o. fl., tókst að smala saman 17 mönn-um og halda náinskeiðið. Eitthvað af þessum mönnum munu þó vera utanbæjarmenn, en undanþágur vélstjóra á flotanum skipta tug-um eins og stýrimanna og skipstjóra.
A sama tíma og þetta gerist er hér haldið hið meira námskeið fyrir bifreiðastjóra og munu 40 manns sækja það. Yfirvöldin líta líka á það allt öðrum augum að setjast próf-laus og réttindalaus undir stýri á bifreið, en taka við stjórn 10—12 milljón króna skips og bera ábyrgð á lífi 10—12 manna. Hvort tveggja eru að sjálfsögðu ábyrgðarstörf, sem gera verður miklar kröfur til. vegna öryggis allra.
Oft hefur ekkert þýtt fyrir stéttarfélag að mótma-la undanþágum og beinlínis leggja á móti að veita einstökum mönnum undanþág-ur. Hafa hinir voldugri og ég vil um leið segja ábyrgðarlausari útgerðarmenn, farið beina leið í ráðherra og fengið undanþágu, hvað svo sem stéttarfélag og þeir menn, sem til þekkja eða lögin segja hafa á móti mælt. Um þetta höfum við dæmi hér í Vest-mannaeyjum. Að slíkt og þvílíkt skuli geta átt sér stað í landi, sem vill kallast menningar-land, og þar sem land var numið með orðun-um: .,Með lögum skal land byggja", er vitan-lega óhæfa og skömm.
Þetta hænir að sjálfsögðu ekki til skóla-náms, og ef svo heldur áfram sem horfir með undanþágudrauginn, maðksmýgur hann sjó-mannastéttina innan frá, dregur úr virðingu hennar og getur haft hinar alvarlegustu afleið-ingar, þannig að jafnvel fækkaði á námskeið-um, sem halda hið meira bifreiðastjórapróf.
Frá nægtabrunni hafsins kemur velmegun okkar og sífellt eykst sókn þjóðanna í þetta matarforðabúr. Teflt er fram betri og meiri skipum en nokkru sinni fyrr, og þau búin sí-fellt flóknari tækjum, meiri og fisknari veið-arfærum.
Þetta kannast allir ofur vel við, því að við Islendingar höfum ekki látið okkar eftir liggja.
En þessi sókn þjóðanna og beiting kunn-áttu og þekkingar krefst meiri og betri lær-dóms en nokkru sinni áður.
Vegna þessarar harðnandi samkeppni og framtíðar okkar allra ríður á að hlúa sem bezt að nienntun verðandi yfirmanna flotans."

Síðan þetta var sagt og skrifað hefur nokk-urt vatn runnið til sjávar. — Vélstjóranám-skeiðið tókst mjög vel og taldi forstöðumaður námskeiðsins, Jón Einarsson vélstjóri, að hér væri allt til reiðu að hafa fastan vélskóla.
Gera verður ráð fyrir heils vetrar skóla, sem veitti allt að 1000 hestafla réttindi, og gildi námið hér sem 1. bekkur Vélskólans í Reykja-vík.
Með því fyrirkomulagi gæti stofnun þessi orðið spori efnilegum vélstjórum að halda á-fram námi sínu. A stækkandi bátaflota er veruleg þörf lærðra og góðra vélstjóra. Má það öilum ljóst vera, hve góður vélstjóri er dýrmætur hverju skipi, einkum þegar veiðar eru stundaðar fjarri landi. Er dýrt spaug skip-um að verða að leita hafnar vegna smávægi-legrar bilunar, sem snjall vélstjóri gæti gert við, eða ennþá frekar myndi aldrei láta koma fyrir.
Þá vil ég geta hér nýbreytni, sem Gagn-fræðaskólinn í Vestmannaeyjum hefur tekið upp,og fyrir það á Eyjólfur Pálssonskólastjóri þakkir skilið. Var s.l. haust tekin upp kennsla í verklegri sjóvinnu og netabætningum í verk-námsdeildum skólans. Var 3.bekkur hjá Magn-úsi Magnússyni netagerðarmeistara, en 4. bekkur hjá lngólfi Theódórssyni. Lærðu pilt-ar„splæs",bætningar og annað, sem aðveiðar-færum laut. Ennfremur voru 2 stundir í viku og siðari hluta vetrar 3 stundir kennsla í sigl¬ingafræði og siglingareglum. Var kennari Ár-mann Eyjólfsson skólastjóri Stýrimannaskól-ans, og fór kennsla að nokkru fram í Stýri-mannaskólanum, og mætti gjarnan auka þann þátt, t. d. varðandi tækin. Hafa nemendur þessir kunnáttu í siglingafræði sem svarar kröfum til 30 tonna réttinda.

Allir þessir unglingar voru mjög áhugasam-ir og hjá mörgum ínátti finna áhugann vaxa þegar lengra kom í náminu.
Það eru vinsamleg tilmæli mín til skipstjóra, að þeir taki þessa unglinga frá verknámsdeild Gagnfræðaskólans öðrum fremur í skiprúm, ef þess er kostur. Væri það í senn uppörvandi og ánægjulegt fyrir þá og skólann, sem hefur með þessu námi farið inn á nýjar og góðar brautir.
Vestmannaeyingar hafa lyft mörgu Grettis-takinu með samtakamætti sínum og oft fórnar-lund.
Bygging veglegs Sjómannaskóla ætti ekki að vera okkur ofvaxin, og er óskandi, að sjó-mannasamtökin í Vestmannaeyjum og þeir, sem sjómenn styðja bezt í orði og verki, sam-einist um þetta mál.

J Ö N EINARSSON véhtjóri:

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Aflaverðmætisverðlaun Sjómannadagsins

2016-03-22T15:05:26Z

Kristinsigurlas:

<big><center>Aflaverðmætisverðlaun Sjómannadagsins</center></big> 

Fyrir Sjómannadaginn árið 1963 gáfu hjónin [[Sigríður Sigurðardóttir]] frá [[Skuld]] og [[Ingólfur Theódórsson]] netagerðarmeistari fagran verðlaunagrip fyrir mesta aflaverðmæti, sem lagt væri á land í Vestmannaeyjum næsta liðið ár á undan. 
Þegar betur er að gáð hefur gjafabréf þeirra hjóna aldrei birzt í [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja|Sjómannadagsblaðinu]], og finnst okkur að bréfið sé bezt geymt í blaðinu. 
Hafi þau þökk og heiður fyrir þessa höfðinglegu gjöf til sjómanna í Vestmannaeyjum. 

''Við undirrituð óskum fyrir hönd [[Netagerðin Ingólfur|Netagerðarinnar Ingólfs]] að gefa Sjómannadagsráði Vestmannaeyja þessa jánastöng. Skal hún vera farandgripur og afhendast á Sjómannadegi Vestmannaeyja þeim skipstjóra, sem leggur á land mesta aflaverðmæti næstliðins árs, frá 1. janúar til 31. desember. 
''Viðkomandi bátur skal vera merktur í Vestmannaeyjum og skipstjóri hans eiga lögheimili þar á því ári sem veitt er fyrir.'' 
''Þessari fánastöng fylgir bók, sem við óskum eftir að skráð verði í skipshöfn viðkomandi báts árlega. Ennfremur fylgja 350 viðurkenningarskjöl, sem veitast skulu hverjum einstökum skipverja. Séu um mannaskipti að ræða á viðkomandi bát þá skal skipstjóra heimilt að ákveða veitingu viðurkenningarskjala allt að þremur fleiri en samningar segja um að flestir megi vera á bátnum.'' 

''Vestmannaeyjum, 28. maí 1963.'' 

''f. h. Netagerðarinnar Ingólfs'' 

SIGRÍÐUR SIGURÐARDÓTTIR 
INGÓLFUR THEÓDÓRSSON 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Aflaverðmætisverðlaun Sjómannadagsins

2016-03-22T15:01:37Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><center>Aflaverðmætisverðlaun Sjómannadagsins</center></big> Fyrir Sjómannadaginn árið 1963 gáfu hjónin Sigríður Sigurðardóttir frá Skuld og [[Ingólfu...

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Minning látinna

2016-03-22T14:54:25Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Minning látinna</center></big></big> Á Sjómannadegi í Vestmannaeyjum minnast sjómenn þeirra, sem hafa horfið úr röðum þeirra frá síðasta degi, e...

<big><big><center>Minning látinna</center></big></big> 

Á Sjómannadegi í Vestmannaeyjum minnast sjómenn þeirra, sem hafa horfið úr röðum þeirra frá síðasta degi, eða annarra, er þeim hafa staðið nær. 
Eins og á hverju ári hefur íslenzka þjóðin orðið að sjá á bak fjölda vaskra sjómanna frá síðasta sjómannadegi.
Þetta hefur löngum fylgt íslenzkri sjómannastétt í harðri baráttu við hafið, þó að miklar framfarir hafi átt sér stað og slysum hafi fækkað.<br
Allra þessara manna minnist alþjóð á sjómannadegi. Þökkuð er handleiðsla hins efsta, að engin meiri háttar sjóslys urðu frá Vestmannaeyjum á liðnu ári.<br<
Skipstjóra og áhöfn [[Lóðsinn|Lóðsins]] og [[Björgunarsveit Vestmannaeyja]] eru þökkuð örugg handtök, þegar þeir björguðu áhöfn m.b. [[Eyjaberg VE-130|Eyjaberg VE 130]], sem strandaði á [[Faxasker|Faxaskeri]] 7. marz s.l. og fórst þar. 
Tókst allt vel til við erfiðar aðstæður, dimmviðri, talsverðan sjó og mikinn straum við Faxasker. 
Margir hafa horfið úr hópi sjómanna hér í Vestmannaeyjum frá síðasta Sjómannadegi og er þeirra minnzt með þakklæti og söknuði. 
Höfnin hér hefur tekið sínar fórnir og hafa 3 ungir menn látið lífið í höfninni frá s.l. sjómannadegi. Voru 2 þeirra piltar héðan úr Vestmannaeyjum, sá þriðji sjómaður úr Hafnarfirði, Kristján Björgvin Ríkharðsson. Allt sjómenn ungir að árum, í blóma lífsins. Slysin hér við höfnina eru orðin ærið mörg, og væri óskandi,að þeim mætti fækka. Fátt er til hjálpar einfara sjómanni, sein hrasar og fellur á milli báts og bryggju og skyldu menn minnast þeirrar hættu, sem þar liggur falin. 
Þá hafa margir eldri sjómenn fallið frá, sem settu svip hér á sjósókn á fyrri helmingi aldarinnar. 
Svipmesti útgerðarmaður Vestmannaeyja á fyrstu árum vélbátaútgerðar, [[Gísli J. Johnsen]], lézt á liðnu tímabili. 
Einn af frumherjum í kjarabaráttu sjómanna, [[Guðmundur Jóelsson]], kvaddi einnig, og fyrir stuttu kvaddi [[Ólafur Ástgeirsson]] frá [[Litlibær|Litlabæ]], snillings sjómaður og sá maður, sem smíðað hefur flesta báta, trillur og róðrarbáta, af samtíðarmönnum sínum hér. 
Einnig viljum vér hér minnast manna, sem lagt hafa drjúgan skerf til sjómannastéttarinnar með starfi sínu í landi. 
Öllum þessum mönnum, sem hér verður minnzt, eru þökkuð vel unnin störf þeirra í þágu byggðarlags okkar, lands og þjóðar. 
Án þessara manna værum við öll komin skemur á veg en ella á leið okkar til betra lífs. 
Ættingjum, vinum og vandamönnum eru sendar innilegar samúðarkveðjur. Holdið deyr, en andinn lifir. 

<big>[[Örlygur G. Haraldsson]]</big> 
Örlygur G. Haraldsson var fæddur 7. febrúar 1947 og lézt af slysförum 29. júní 1965. 
Hann var glaðvær og gáskafullur unglingur, kvaddur brott á vori lífsins. Hugur hans hneigðist að sjónum og stundaði hann sjómennsku fyrst sem háseti, en síðar sem vélstjóri og við þau störf vann hann, er hann andaðist. 
Örlygur var óvenju músíkalskur ungur maður og lék hér í hljómsveitum með sjómannsstarfi sínu. 

<big>[[Valdimar Árnason]]</big> 
Hann var fæddur á Norðfirði 13. júlí 1885 og andaðist á [[Sjúkrahús Vestmannaeyja|sjúkrahúsi Vestmannaeyja]] 5. ágúst 1965. 
Valdimar kom hingað fyrst til Eyja árið 1907 og var þá vélamaður á mb. „[[Vestmannaey VE-54|Vestmannaey]]“ hjá [[Sigurður Ingimundarson (Skjaldbreið)|Sigurði Ingimundarsyni]] á [[Skjaldbreið]]. 
Hér stundaði hann svo sjómennsku í rúma hálfa öld, ýmist sem vélstjóri eða formaður og sýndi hann oft í þeim störfum sérstaka sjómennsku- og ráðsnilli. Hér skal nefna, þegar hann var formaður með mb. „[[Gammur VE-174|Gamm]]“ og vélin stoppaði rétt austur af syðri hafnargarðinum ([[Hringsker|Hringskersgarðinum]]), bræluvindur var af austri og brim, voru þeir á útleið. 
Ekki var þarna langur tími til umhugsunar, en fljótt kom kallið frá formanninum: „Látið akkerið falla!“ Var það framkvæmt þegar í stað. Akkeriskeðjan var svo sett föst aftur á bátnum, svo að framendi hans sneri strax inn og með stefnu að höfninni. Þegar þeir höfðu híft upp fokkuna var akkerisfestinni sleppt og siglt inn að bryggju.
Fyrstu eða aðra vertíðina, sem Valdimar var vélamaður á „Vestmannaey“ lentu þeir eitt sinn í austan stormi og fengu vélarstopp, svo að þeir náðu hvergi í var og urðu að láta reka. Við þær aðstæður vann Valdimar það þrekvirki, að taka vélina að mestu leyti í ur, finna út og gera við bilunina. Komu þeir á „Vestmannaey“ svo til hafnar næsta morgun með allt í lagi. Þetta vakti þá sérstaka aðdáun og var lengi í minnum haft. 
Mörg hin efri ár sín var Valdimar heiðraður á Sjómannadeginum í Vestmannaeyjum sem elzti starfandi vélstjóri Eyjaflotans. 
''Kunnugur'' 

<big>[[Gísli J. Johnsen]]</big> 
'''Heiðursborgari Vestmannaeyja''' 
Þegar minnzt er helztu æviatriða héraðshöfðingjans Gísla J. Johnsen þykir mér við eiga að bregða upp smá mynd af lífinu í Vestmannaeyjum eins og það var, þegar hann var að alast upp hér í Eyjum á síðustu tugum fyrri aldar. 
Síðasti danski kaupmaðurinn í Eyjum var [[J. P. T. Bryde|J. P. T. Bryde]], hinn þriðji í röðinni af þeirri ætt, og var verzlun hans einráð í Vestmannaeyjum í lok 19. aldar. Hann hafði umráð yfir öllu athafnasvæði við höfnina, einu bryggju Eyjanna, öllum þerrireitum, fiskhúsum og uppskipunartækjum og öllu, sem máli skipti til verzlunarreksturs. Bryde notaði sér einokunaraðstöðu sína harkalega og varð það dönsku verzluninni að falli.
Gísli J. Johnsen var fæddur í Vestmannaeyjum 10. marz 1881. Foreldrar hans voru [[Jóhann J. Johnsen]] og kona hans [[Anna Sigríður Árnadóttir Johnsen|Sigríður Árnadóttir]]. Faðir Gísla var af merkum kaupmannaættum frá Suður-Jótlandi, en móðir hans hin mesta greindar- og myndarkona, sterk að allri gerð, ættuð úr Öræfum. 
Jóhann faðir Gísla lézt 1893 og stóð þá Sigríður uppi með 5 unga syni sína. Gísli var elztur bræðranna og var þá 12 ára gamall. Faðir Gísla hafði áður rekið smáverzlun og veitingasölu í [[Frydendal]], en árið 1898 setti Gísli sonur hans upp smá verzlun á nafni móður sinnar, því að hann var ekki lögráða og aðeins 17 ára að aldri. Gísli varð fljótt kunnur fyrir stórhug sinn og framtakssemi og blómgaðist veizlun hans vel. 
Með samningi frá 30. september 1901 var móður hans leigður helmingur [[Godthaab|Godthaabslóðarinnar]]. Gísli var þá enn ómyndugur og þótti það einstakt, að innlendur maður skyldi fá þessa verzlunarlóð leigða. Hafði nú hinn stórhuga ungi maður fengið svigrúm til að koma hugmyndum sínum í framkvæmd. Hann hafði einnig unnið sér traust og voru honum falin ýmis ábyrgðarstörf, svo sem skipaafgreiðsla og póstafgreiðsla og árið 1907 var hann skipaður enskur vicekonsúll, ennfremur sat hann í hreppsnefnd og síðar bæjarstjórn og þótti ekkert að ráði nema hann ætti þar hönd í bagga á þessum árum. 
Verzlun Gísla og útgerðarrekstur varpaði fljótlega skugga á hina 60 ára rótgrónu [[Garðurinn|Brydesverzlun]] og á 10 árum tókst honum að brjóta á bak aftur hina dönsku einokun, sem varað hafði í marga mannsaldra. 
Gísli J. Johnsen var hinn fæddi forystumaður síns tíma og stóð ávallt í fararbroddi. Af miklum dugnaði og hagsýni vann hann að öllu, sem til framfara horfði og breiddust áhrif hans út um allt land og urðu ekki einungis Vestmannaeyingum til góðs, heldur alþjóð. 
Hann lét smíða og flytja til Eyja fyrsta vélknúna fiskibátinn árið 1904. Árið 1906 hafði Gísli forgöngu um að viti var reistur á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] og sá hann um bygginguna. Hann hafði einnig forgöngu um, að fyrsta vélfrystihús landsins — [[Ísfélag Vestmannaeyja]] — var reist í Vestmannaeyjum. Hann gerði og fyrstur tilraun með skilvindu til lýsisvinnslu og hlaut heiðursverðlaun fyrir vörugæði á lýsi í Kaupmannahöfn árið 1912. Það sama ár reisti hann fiskimjölsverksiniðju hér í Eyjum, þá fyrstu á Íslandi. Þegar Ísland komst í símasamband við útlönd, óskuðu Vestmannaeyingar eftir að fá símann til Eyja, en var neitað af Landsstjórninni. Hafði þá Gísli ásamt fleirum forgöngu um að stofnað var símafélag hér í Eyjum til að safna fé til að leggja símann hingað. Komst það verk í framkvæmd árið 1911. Ári síðar, þegar í ljós kom að síminn til Eyja bar sig fjárhagslega, tók Landssíminn við rekstri hans. 
Árið 1921 voru fyrir forgöngu Gísla reistir fyrstu olíugeymar í Eyjum, þeir fyrstu á ÍsIandi. Árið 1928 lét Gísli byggja einn af sínum stærstu vélbátum, [[Heimaey VE-1|Heimaey]], með loftskeytatækjum. Var það fyrsti fiskibátur á Íslandi, sem þau tæki voru sett í. 
Hér hefur aðeins verið stiklað á stóru og minnzt á það helzta, sem Gísli kom í framkvæmd meðan hann dvaldi í Vestmannaeyjum. Sjúkrahúsið hér lét hann ásamt konu sinni, frú [[Ásdís Gísladóttir|Ásdísi Gísladóttur]] frá [[Hóll|Hól]], reisa með 40 rúmum og öðrum útbúnaði og gaf Vestmannaeyingum nokkru áður en þau hjón vegna illra örlaga urðu að flytja brott héðan úr Eyjum. Hjónaband þeirra var farsælt og eignuðust þau 3 börn.
Gísli bar farsæld sjómarmastéttarinnar jafnan fyrir brjósti og sýndi hann það í verki ásamt síðari konu sinni, frú [[Anna Ólafsdóttir|Önnu Ólafsdóttur]], er þau árið 1956 gáfu Slysavarnafélagi Íslands björgunarbát með fullkomnum útbúnaði, og skemmtileg tilviljun var það, að fyrsti sjómannaskólinn utan Reykjavíkur, [[Stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum]], skyldi hafa aðsetur í hans gamla íbúðarhúsi, [[Breiðablik|Breiðabliki]], sem hann reisti af stórhug og framsýni árið 1908. Lét hann ávallt í ljósi sérstaka ánægju yfir þessu, enda var hann alltaf sannur Vestmannaeyingur og bar hag Eyjanna fyrir brjósti alla tíð. 
Hugmyndaríkir athafnamenn vinna ekki eingöngu sér í hag, heldur og umhverfi sínu og samtíðarmönnum. 
Gísli var alla tíð mikill reglumaður og hafði fyrirmannlega framkomu. Hann var sæmdur mörgum heiðursmerkjum, innlendum og erlendum, fyrir unnin störf. 
Gísli J. Johnsen kom síðast til Vestmannaeyja ásamt konu sinni 16. apríl 1964 og heimsótti þá þann, er þetta ritar. Fórum við saman í bifreið um alla helztu staði hér á Heimaey og þótti honum mikið ánægjulegt að sjá allar þær stórframkvæmdir og uppbyggingu, sem orðið hafði í hans kæra fæðingarbæ. 

<big>[[Guðmundur Jóelsson|Guðmundur E. Jóelsson]]</big> 
Hann var fæddur að [[Landamót|Landamótum]] í Vestmannaeyjum 5. janúar 1907 og andaðist 14. september 1965 eftir langvarandi vanheilsu. Foreldrar hans voru [[Þórdís Guðmundsdóttir (Sælundi)|Þórdís Guðmundsdóttir]] frá [[Vesturhús|Vesturhúsum]] og [[Jóel Eyjólfsson]] frá [[Kirkjubær|Kirkjubæ]]. Kornungur missti hann móður sína og var þá tekinn í fóstur til ömmu sinnar og afa að Vesturhúsum og dvaldi hann hjá þeim þar til afi hans, [[Guðmundur Þórarinsson (Vesturhúsum)|Guðmundur Þórarinsson]], drukknaði við [[Álsey]] 13. marz 1916. 
Ungur byrjaði Guðmundur að stunda sjóinn með [[Þorgeir Jóelsson|Þorgeiri]] bróður sínum. Um 1930 keypti hann sér trillubát, sem hann nefndi [[Bára VE-58|Báru]], og var formaður með hana hér í Vestmannaeyjum í 3 ár. Þá flutti hann ásamt konu sinni og ungum börnum austur á Fáskrúðsfjörð. Þar gerðist hann landnámsmaður, byggði sér bæ og ræktaði tún á Kolfreyjustaðarströnd, stutt frá jörðinni Skálavík. Trillubátinn Báru flutti hann með sér austur og lagði honum á litlum vogi þar við ströndina. 
Á fyrsta búskaparári Guðmundar, um miðjan nóvember, brast á mikið ofviðri þar eystra. Veðrið skall á um miðnæturbil og ætlaði Guðmundur þá að bjarga báti sínum með því að reyna að stíma honum inn í Búðakaupstað. Lagði hann einn af stað í þessa hættuför. 
Þegar Guðmundur var nýlagður af stað, herti veðrið að mun og stuttu síðar stöðvaðist vélin af sjódrifinu. Guðmundur kom þó vélinni í gang aftur, en alla nóttina var vélin að stoppa af og til af þessum sökum.
Eftir 8 klukkustunda hrakning um fjörðinn og þrotlausa baráttu fyrir lífinu, kom hann loks að landi nokkru austar en hann lagði frá því, var það í birtingu um morguninn. Af hreinni tilviljun sást til Bárunnar úr landi og voru menn fyrir í fjörunni í Skálavík að bjarga manni og bát, en þar tókst Guðmundi að lenda eftir þessa svaðilför. — Þessi langa óveðursnótt varð Guðmundi ofraun og bar hann þess aldrei bætur á heilsunni.
Eflir 12 ára búsetu á Austurlandi fluttist svo Guðmundur aftur hingað til Eyja og keypti húsið [[Háigarður|Háagarð]]. Stundaði Guðmundur sjómennsku meðan heilsan leyfði, fyrstu árin á vetrarvertíðum með Þorgeiri bróður sinum á [[Lundi VE-141|Lundanum]]. Annan tíma árs stundaði hann sjóinn á trillubát, sem hann átti og stýrði sjálfur, og hafði hann þá oftast syni sína, [[Bjarni Guðmundsson|Bjarna]] og [[Jóel Guðmundsson|Jóel]] með sér. 
Guðmundur var dugnaðarmaður að hverju sem hann gekk og sístarfandi. Hann vildi öllum gott og var grandvar maður og vinfastur. 
'''[[Eyjólfur Gíslason (Bessastöðum)|Eyjólfur Gíslason]].''' 

<big>[[Alexander Gíslason]]</big> 
Hann var fæddur að Torfastöðum í Fljótshlíð 18. marz 1899 og andaðist 29. janúar 1966. 
Alexander kom hingað fyrst til Eyja árið 1920. Þá vertíð reri hann á mb. [[Elliði VE-96|Elliða VE 96]], sem var 7,33 tonn að stærð, og á þeim báti byrjaði hann formennsku. Alexander stundaði hér sjómennsku yfir 30 ár, þar af um 25 ár sem formaður. Lengst af var hann formaður með „[[Gissur hvíti VE-5|Gissur hvíta]]“ VE 5, og var það hans happaskip, því að á þeim báti heppnaðist honum að bjarga 5 manna áhöfn af mb. [[Bliki VE-143|Blika]], VE 143, sem sökk vegna leka í austan roki og stórsjó vestur á Selvogsbanka 1. marz 1942, en það var hið mesta mannskaðaveður og fórust auk Blikans 2 aðrir bátar frá Vestmannaeyjum, „[[Ófeigur I]]“ og „[[Þuríður formaður]]“, báðir með allri áhöfn. en mb. „[[Alda|Ölduna]]“ rak upp í Grindavik, en mannbjörg varð.
Mennirnir náðust allir á sama lagi, með því að stíma sem næst hinum sökkvandi báti, en til þess þurfti í senn útsjón og áræði og enga handvömm. Fyrir þessa björgun var Alexander sæmdur hinni íslenzku fálkaorðu. 
Alexander var hörkusjómaður og aflasæll, enda kappsmaður mikill. Þegar hann lét af sjómennsku gerðist hann fiskimatsmaður og reyndist jafn áhugamikill við þau störf og sjósóknina. 
Hann var skemmtilegur vinnufélagi, bæði á sjó og landi. Sem formaður var hann sérlega mannsæll og voru sumir hásetar hans með honum lengst af hans formannstíð. 
'''E. G.''' 

<big>[[Ólafur Ástgeirsson]]</big> 
Ólafur Astgeirsson var fæddur í Litlabæ í Vestmannaeyjum 3. ágúst 1892. Foreldrar hans voru [[Kristín Magnúsdóttir (Litlabæ)|Kristín Magnúsdóttir]] og [[Ástgeir Guðmundsson]] skipasmiður, en þau bjuggu allan sinn búskap í Litlabæ, full 50 ár. 
Ólafur ólst upp í fjölmennum systkinahópi. Fljótlega kom í Ijós, að Ólafur myndi hneigjast að smíðum, því að ekki var hann gamall, er hann fór að sækja í smiðjuna til föður síns, sem vann allt að járnsmíði, sem þurfti til hinna mörgu skipa og báta, sem Ástgeir smíðaði. En á þeim árum varð að smíða hér allan saum, rær og fleira, er með þurfti. 
Þegar Ólafur var 12 ára gamall tók hafin til að smíða smábyrðinga, sem flestir munu hafa verið 2—3 fet milli stafna, og þóttu þessir bátar sérlega vel smíðaðir af svo ungum dreng. Var lagið á þeim fallegt og líkt vor- og
vetrarvertíðarskipunum, sem þá gengu héðan til fiskveiða. 
Það efaðist því enginn um, sem sá þessa smíðisgripi Ólafs, að þar væri að alast upp mikill og góður skipasmiður, enda varð sú raunin á. 
Um fermingaraldur fór Ólafur að vinna að skipasmíðum með föður sínum. Innan við tvítugt fór hann að smíða sjálfstætt og alltaf vann hann einn við smíðarnar, en þeim hélt hann áfram að dánardægri og er hann lézt, var hann með bát á stokkunum, búinn með hálft annað umfar, en annar stóð nýsmíðaður, málaður og altilbúinn til að sjósetjast. Ólafur vann því meðan dagur var og þó lengur, því að eftir að heilsa hans bilaði vann hann oft mjög lasinn.<br<
Því miður hafði hann ekki nákvæma tölu á þeim bátum, sem hann hafði smíðað, en líklegast taldi hann, að þeir myndu nær 400. 
Þó að Ólafur afkastaði svo undramiklu starfi við bátasmíðina er hitt ekki síður umtalsvert, að undantekningarlítið voru allir þessir bátar afbragðs góðir sjóbátar og sumir svo, að með ólíkindum var eftir smæð þeirra. 
Margur skyldi nú ætla, að bátasmíðar Ólafs hafi verið hans aðal ævistarf, en svo var þó eigi, því að sjómaður var hann nær sex tugi ára. Bátasmíðarnar stundaði hann aðallega í skammdeginu, haustmánuðina, fram að vertíðarbyrjun, oftast við slæmar aðstæður úti undir [[Skiphellar|Skiphellum]] eða í fiskikróm. 
Um fermingaraldur byrjaði Ólafur að róa með föður sínum, sem þá var formaður með sexæringinn [[Enok VE-164|Enok]]. Fékk hann að róa sem hálfdrættingur meðan sílfiskurinn gekk og handfærin voru notuð. Kom þá fljótt í ljós hversu netfiskinn hann var. Þessi fiskisæld á handfærið fylgdi honum alla ævina. Árið 1913 smíðaði Ólafur sér sexæring með færeysku lagi, sem hann lét heita [[Gæfa VE-11|Gæfu]]. Það var afburða góður sjóbátur. Þennan bát var hann formaður með fram um 1920 og fiskaði alltaf vel: og sumar vertíðirnar oft ótrúlega mikið. Ólafur og [[Kristinn Ástgeirsson|Kristinn]] bróðir hans voru síðustu formenn, sem stýrðu hér áraskipum á vetrarvertíð, Gæfu og [[Örk]], sem var áttróin. 
Ólafur smíðaði fyrsta trillubátinn, sem hér var notaður til fiskveiða árið 1927, var það 3ja manna far með 2ja hestafla Pentamótor. 
Haustið 1927 smíðaði Ólafur sér trillubát, sem hann nefndi [[Öðlingur VE-202|Öðling]] og var hann formaður með hann vetrarvertíðina 1928 og upp frá því reri hann sem formaður á trillubát hverja vetrarvertíð fram til ársins 1963. 
Síðari hluta ævinnar, eða um 20 vertíðir reri [[Guðmundur Ástgeirsson (Litlabæ)|Guðmundur]] bróðir Ólafs með honum og voru þeir tveir á báti og fiskuðu sumar vertíðirnar mjög mikið, allt á handfæri. AIIs reru þeir bræður saman nær 40 vertíðir. Einnig voru þeir mikið saman á sjó og í fjöllum, bræðurnir [[Valdimar Ástgeirsson|Valdimar]] og Ólafur. Valdimar reri með honum nær 20 vetrarvertíðir á árabátum og trillum og 15 sumur lágu þeir við ásamt fleirum til lundaveiða í [[Ystiklettur|Yztakletti]]. 
Það var því eðlilegt, að hugtakið „Litlabæjarbræður“ yrði munntamt Vestmannaeyingum. 
Ólafur var snillings sjómaður og var hrein unun að sjá hann stýra báti, þegar þurfti að verjast ágjöf og áföllum, því að oft var lítið borð fyrir báru. 
Það mun teljast til, að Ólafur hafi verið formaður um hálfa öld. 
Ólafur var einn af slyngustu lundaveiðimönnum Eyjanna, og fékk hann 15 ára gamall að fara í Yztaklett til lundaveiða í skjóli [[Stefán Gíslason (Ási)|Stefáns Gíslasonar]] í [[Ás|Ási]], sem hann dáði æ síðan. Um 30 sumur lá hann við til lundaveiða í Yztakletti og víðar. Einnig var hann ágætur fjallamaður og stundaði mikið fjallaferðir á meðan fugl og egg voru nytjuð sem búsílag. 
Af störfum Ólafs má því sjá, að hann var mætur og mikill maður fyrir okkar byggðarlag, sannur og góður Eyjasonur. 
Þeir, sem voru samstarfsmenn og félagar Ólafs á sjó og landi, munu sammála um, að vandfundinn væri betri félagi. 
Hann var glaðsinna og góðlyndur og hafði ætíð gamanyrði á vör í vinahópi. 
'''Eyjólfur Gíslason.''' 

<big>[[Oddgeir Kristjánsson]]</big> 
Oddgeir Kristjánsson tónskáld var borinn og barnfæddur Vestmannaeyingur, fæddur 16. nóvember 1911. 
Hann unni öllu fögru og vann fæðingarbæ sínum alla ævi. Hann varð bráðkvaddur í starfi að morgni 18. febrúar s.l. 
Þó að Oddgeir Kristjánsson hafi ekki verið sjómaður og sjaldan á sjó komið, þá mat hann mikils vel unnin störf, hvort sem var á sjó eða landi, eins og einn bezti vinur hans skrifaði um hann látinn. Eitt er víst, að list Oddgeirs hreif sjómenn. 
Einn gamlan sjómann heyrði ég segja, að Oddgeir hefði verið „tónskáld sjómannað“ með hinum Ijúfu og léttu lögum sínum við sjómannakvæði. Þetta var vel sagt — og mjög svo rétt, þegar betur er að gáð. 
Er ég heyrði lát Oddgeirs Kristjánssonar komu mér í hug þessar ljóðlínur úr gömlu erfiljóði: ''Er hann dáinn? Eyjan spyr með tárum“. Held ég, að það hafi verið orð að sönnu, svo almennt var hans saknað hér í bæ. 
Eins og við alla meiri háttar mannfagnaði hér í Vestmannaeyjum s.l. 25—30 ár, mun Oddgeir Kristjánsson hafa skemmt hér á hverjum Sjómannadegi með [[Lúðrasveit Vestmannaeyja]]. 
Sjómenn í Vestmannaeyjum vilja með línum þessum þakka Oddgeiri og hljómsveit hans störf þeirra í þágu Sjómannadagsins, en áreiðanlega hafa engir aðrir skemmt á Sjómannadegi í Vestmannaeyjum frá upphafi. 
Oddgeir Kristjánsson var einstakur maður, harmdauði öllum. Hann var maður, sem sárt var að sjá á bak svo fljótt. Var verulegur ávinningur og uppbyggjandi hverjum manni að kynnast honum, og mun hans lengi minnzt og saknað. 

<big>[[Bragi Svavarsson]]</big> 
Bragi Svavarsson var fæddur í Vestmannaeyjum 27. september 1944 og lézt af slysförum 4. febrúar 1966.
Hann var prúður og dagfarsgóður ungur maður, vinur vina sinna. Strax á barnsaldri hneigðist hann að sjómennsku og var hann s.l. vertíð ráðinn í gott skiprúm. Glaður og vongóður skyldi hann leggja á sjóinn, þegar kallið kom. 

<big>[[Ritverk Árna Árnasonar/Kristinn Sigurðsson (Löndum)|Kristinn Sigurðsson]]</big> 
<big>frá [[Lönd|Löndum]]</big> 
Kristinn Sigurðsson á Löndum var fæddur í Vestmannaeyjum 21. apríl 1890. Hann var Eyjamaður í báðar ættir, og fórst afi hans í Útilegunni miklu árið 1869. 
Kristinn á Löndum var einn þeirra manna, sem settu svip á athafnasvæðið á sinni tíð. Vann hann alla tíð við sjóinn og tók á móti afla sjómannsins og fléttaði þar þátt í órofa heild okkar allra. Var Kristinn beitumaður í fjölmargar vertíðir og stundaði sjó á yngri árum. 
Fiskimatsmaður var hann um fjölda ára. 
Kristinn var sporléttur maður, snar og kappsfullur að hverju sem hann gekk, fuglaveiðimaður var hann ágætur og stundaði veiðar í Yztakletti í mörg sumur. 
Hann var bókhneigður og víðlesinn. Þegar hann lézt var hann elzti félagi í [[Bókasafn Vestmannaeyja|Bókasafni Vestmannaeyja]] og hafði verið félagi þar samfleytt síðan 1906 og ávallt fengið lánað mikið af góðum bókum á safninu. 
Kristinn andaðist hinn 4. marz s.l. eftir nokkra vanheilsu síðari ára. Honum fylgir þakklæti fyrir vel unnin störf.

<big>[[Ágúst Þorgrímur Guðmundsson]]</big> 
Ágúst Þorgrímur var fæddur 16. ágúst 1892 að Hámúla í Fljótshlíð. Hann fór ungur í verið og aðeins 14 ára gamall er hann sendur til sjóróðra suður í Garð. Upp frá því var sjómannsstarfið hans aðalstarf. 
Þorgrímur reri margar vertíðir í Þorlákshöfn og ungur að árum fer hann á vertíð til Vestmannaeyja. 
Vorið 1922 flutti hann búferlum til Vestmannaeyja og dvaldist hann hér æ síðan og stundaði sjóinn meðan hann hafði heilsu til. Var hann ætíð kenndur við [[Húsadalur|Húsadal]] hér í Eyjum, en þar bjó hann alla tíð með stóra fjölskyldu. Þorgrímur var eftirsóttur sjómaður, ósérhlífinn og góður félagi og þótti rúm hans ætíð vel skipað. 
Þorgrímur komst stundum í hann krappann eins og oft vill verða í starfi sjómanns, og komu þá fram góðir eðliskostir hans, rólyndi og snarræði. 
Við afgreiðslu á e.s. Síríusi á [[Höfðavík|Víkinni]] 26. janúar 1923 sökk uppskipunarbátur og fórst þá einn maður, [[Gústaf Pálsson]] frá [[Breiðholt|Breiðholti]]. Þorgrímur var einn mannanna í bátnum sem bjargaðist. 
Þorgrímur var einn þeirra, sem aðsótti [[Eldey]] í hinni frægu för 1939. Hann var maður vel látinn, og andaðist 6. febrúar s.l. eftir að hafa skilað góðu dagsverki. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Garðsverzlun og athafnasvæði Miðbúðar í Vestmannaeyjum

2016-03-21T12:44:08Z

Kristinsigurlas:

<big><center>[[Engilbert Gíslason|ENGILBERT GÍSLASON]], málari:</center></big> 

<big><big><center>[[Garðurinn|Garðsverzlunin]] og athafnasvæði [[Miðbúðin|Miðbúðar]] í Vestmannaeyjum</center></big></big> 

Skýringar við myndina gerði höfundur hennar, listamaðurinn Engilbert Gíslason málari. Hann er fæddur í Vestmannaeyjum 12. október 1877, og alinn upp í foreldrahúsum á [[Tanginn|Tanganum]]. Engilbert er enn hinn ernasti, stálminnugur og skemmtilegur. Ber hann aldurinn svo vel, að ótrúlegt er, að hann verði níræður á næsta ári. Gengur hann til verzlunarstarfa dag hvern, en til dægrastyttingar teiknar hann og les dönsk skáldrit.
Aldrei geng ég svo af hans fundi að mér komi ekki í hug: „Hvenær ætla Vestmannaeyingar að sýna Engilbert og öðrum listamönnum verðugan sóma og koma á fót hér listasafni?“.
En kannske þorir enginn að minnast á slíkt í því safnaöngþveiti sem er í Vestmannaeyjum um þessar mundir. — Ritstj. 

Frá vinstri: [[Skansinn]], og sér á [[Kornhóll|Kornhól]] nyrzt, þá sér á flaggstöng, sem ber norðan við stóru flaggstöngina á Skansinum, sem er með fána að hún. Var stöng þessi notuð til merkjagjafa um sjólag á [[Leiðin|Leiðinni]]. 
Vestan við Skansinn: [[Kornhúsið]], og ber flaggstöngina á Leiðarvörðunni yfir húsið, en Leiðarvarðan og stöngin stendur enn austan við [[Gjábakki|Gjábakka]]. Vestan við Kornhúsið er [[Brydestofa|Bryde-stofa]], sem hverfur á bak við [[Austurbúðin|Austurbúðina]]. Fyrir norðan Kornhúsið, sem var ásamt fleiru notað sem geymsluhús fyrir lýsi (lýsishús) sést bræðsluhúsið, lágur kofi og voru allir veggir hans hlaðnir, nema vesturstafn, sem var úr timbri með dyrum móti vestri. 
Beint niður undan bræðsluhúsinu var [[Steinbryggja|Steinbryggjan]], flöt klöpp og bryggja af náttúrunnar hendi að vestan, notuð til uppskipunar á vörum áður en [[Austurbúðarbryggja|Austurbúðarbryggjan]] kom.
[[Holuklettur]], en í hann lágu festar kaupfara á legunni, sést austan við Steinbryggjuna, niður af Skansinum, og skín á klettinn. 
Vestan við Austurbúðina sér á þakið á gömlu búðinni. Á henni voru dyr, sem sneru beint á móti nýju Brydebúðinni (Austurbúðinni). Húsin 2, vestan við Austurbúðina, voru notuð sem hér segir: Í syðra húsinu var tekið á móti lifur, hrognum og blautfiski, einnig var afhent þar salt, en í nyrðra húsinu var geymdur þurrfiskur. Í báðum húsum var timburgólf. 
Norðurhúsið var alltaf hreinlegt og þokkalegt hús og voru þar haldnar brúðkaupsveizlur og dansað. Þegar veizlur voru haldnar var tjaldað fyrir með segli í vesturenda í norðurhúsinu og þar geymt rommtoddý, sem ætlað var karlmönnum, en fyrir kvenfólkið var rauðvínstoddý (púns); var þetta nokkurs konar búr, og geymt þarna brauð og skonrok, sem borið var fram einhvern tíma nætur. 
Dyr með vængjahurðum voru á hliðum þessara húsa og sneru þær andspænis hvor annarri. Ef gott var veður opnuðu menn dyrnar, en fólk dreif að og horfði á veizlugesti. Iðulega hraut þá staup að áhorfendum frá frammistöðumönnum. [[Guðjón Jónsson (Oddsstöðum)|Guðjón Jónsson]] á [[Oddsstaðir|Oddsstöðum]] var oft frammistöðumaður, en sérstaklega man ég vel eftir [[Hannes Jónsson|Hannesi lóðs]] sem frammistöðumanni. Man ég vel eftir að Hannes söng eitt sinn borðsálm í einni veizlu, sem ég komst í sem krakki. Í þessu húsi var sett leikrit á svið. Var það Hrólfur og lék [[Hjalti Jónsson|Eldeyjar-Hjalti]] þar ásamt fleirum, en [[Gísli Bjarnason|Gísli heitinn Bjarnason]] lék ungan oflátung. Eitt sinn man ég eftir að í þessu húsi var haldin hlutavelta og var stærsti vinningurinn kommóða. 
Vestan þessara húsa, vestan við stíginn, sem liggur upp af bryggjunni, er pakkhús, sem tilheyrði Miðbúðinni ([[Blik 1974/Godthaabsverzlunin í Vestmannaeyjum|Godthaabsverzlun]]), og stendur vesturgaflinn fram á klappirnar, sem voru upp af [[Fúla|Fúlu]], litlu sandviki, sem lá skáhallt upp frá [[Nausthamar|Nausthamri]]. 
Vestur undan pakkhúsinu sér á lágan kofa, er það bræðsluhús Godthaabsverzlunar. Stóð bræðsluhúsið vestan undir stakkstæði, sem lá frá norðri til suðurs. Fyrir vestan bræðsluhúsið er hús, sem snýr í norður og suður og er skúr vestan á húsinu. Er það lýsishús Godthaabsverzlunar (sbr. grein [[Þorsteinn Jónsson|Þorsteins]] í [[Laufás|Laufási]]). Pakkhús þetta var einnig notað sem geymsluhús fyrir þurrfisk og vestan undir pakkhúsinu stóð þrístaura gálgi með 2 stórum vogarskálum. Var önnur skálin fyrir lóð, en hin fyrir fiskinn, sem veginn var inn. Eitt skippund (320 pd. 160 kg.) var vegið inn í einu. 
Notuð voru 100 punda lóð, 160 punda lóð (80 kg.) eða 16 fjórðungar og 5 lýsipundalóð (5 x 16 = 80 pund). 16 punda lóð var kallað 1 lýsipund, 160 punda lóð var kallað 16 fjórðungalóð. Stóðu lóðin vestan við pakkhúsið. Í æsku minni á Tanganum og sagði faðir minn mér frá því, að eitt sinn hefði hann og [[Gísli Stefánsson (kaupmaður)|Gísli Stefánsson]] á [[Hóll|Hól]], faðir sr. [[Jes A. Gíslason|Jes]], gengið þarna framhjá og hefðu þeir þá séð franska sjómenn, sem voru að reyna sig við lóðin. Hnippir þá Gísli Stefánsson í nafna sinn og segir: „Eigum við ekki að sýna þeim hvað við getum, nafni?“ en þeir nafnarnir voru báðir vanir pakkhúsmenn og vanir að taka upp þung lóð og tunnur. Tóku þeir nafnar síðan 400 pd. upp í annarri hendi og blöskraði þá Fransmönnunum. 
Var algengt að menn reyndu krafta sína við lóðin, en sérstakt lag þurfti til að taka þau upp, mátti ekki rykkja þeim upp, og ofreyndu margir sig á þessum aflraunum. 
Sunnan pakkhússins sést Godtaab með skástöfnum. Var það íbúðarhús, og bjó þar verzlunarstjórinn fyrir Miðbúðinni. Fyrir austan þessi hús er [[Nöjsomhed]] með skástöfnum og 2 skorsteinum. Var þar fyrsti barnaskólinn. Uppi á bæjum, efst á hólnum, má sjá myllu [[Árni Einarsson (Vilborgarstöðum)|Árna Einarssonar]] á [[Vilborgarstaðir|Vilborgarstöðum]]. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Garðsverzlun og athafnasvæði Miðbúðar í Vestmannaeyjum

2016-03-18T14:31:29Z

Kristinsigurlas: Ný síða: ENGILBERT GÍSLASON, málari: Garðsverzlunin og athafnasvæði Miðbúðar í Vestmannaeyjnm Skýringar við myndina gerði höfundur hennar, listamaðurinn Engilbert Gíslason m...

ENGILBERT GÍSLASON, málari:

Garðsverzlunin og athafnasvæði Miðbúðar í Vestmannaeyjnm

Skýringar við myndina gerði höfundur hennar, listamaðurinn Engilbert Gíslason mál-ari. Hann er fæddur í Vestmannaeyjum 12. október 1877, og alinn upp í foreldrahúsum á Tanganum. Engilbert er enn hinn ernasti, stálminnugur og skemmtilegur. Ber hann ald-urinn svo vel, að ótrúlegt er, að hann verði níræður á næsta ári. Gengur hann til verzlun-arstarfa dag hvern, en til dægrastyttingar teiknar hann og les dönsk skáldrit.
Aldrei geng ég svo af hans fundi að mér komi ekki í hug: „Hvenær ætla Vestmanna-eyingar að sýna Engilbert og öðrum Hsta-mönnum verðugan sóma og koma á fót hér listasafni?"
En kannske þorir enginn að minnast á slíkt í því safnaöngþveiti sem er í Vestmannaeyjum um þessar mundir. — Ritstj.

Frá vinstri: Skansinn, og sér á Kornhól nyrzt, þá sér á flaggstöng, sem ber norðan við stóru flaggstöngina á Skansinum, sem er með fána að hún. Var stöng þessi notuð til merkja-gjafa um sjólag á Leiðinni.
Vestan við Skansinn: Kornhúsið, og ber flaggstöngina á Leiðarvörðunni yfir húsið, en Leiðarvarðan og stöngin stendur enn austan við Gjábakka. Vestan við Kornhúsið er Bryde-stofa, sem hverfur á bak við Austurbúðina. Fyrir norðan Kornhúsið, sem var ásamt fleiru notað sem geymsluhús fyrir lýsi (lýsishús) sést bræðsluhúsið, lágur kofi og voru allir veggir hans hlaðnir, nema vesturstafn, sem var úr timbri með dyrum móti vestri.
Beint niður undan bræðsluhúsinu var Stein¬bryggjan, flöt klöpp og bryggja af náttúrunn-ar hendi að vestan, notuð til uppskipunar á vörum áður en Austurbúðarbryggjan kom.
Holuklettur, en í hann lágu festar kaup-fara á legunni, sést austan við Steinbryggjuna, niður af Skansinum, og skín á klettinn.
Vestan við Austurbúðina sér á þakið á gömlu búðinni. A henni voru dyr, sem sneru beint á móti nýju Brydebúðinni (Austurbúð-inni). Húsin 2, vestan við Austurbúðina, voru notuð sem hér segir: 1 syðra húsinu var tekið á móti lifur, hrognum og blautfiski, einnig var afhent þar salt, en í nyrðra húsinu var geymdur þurrfiskur. í báðum húsum var timb-urgólf.
Norðurhúsið var alltaf hreinlegt og þokka-legt hús og voru þar haldnar brúðkaupsveizlur og dansað. Þegar veizlur voru haldnar var tjaldað fyrir með segli í vesturenda í norður-húsinu og þar geymt rommtoddý, sem ætlað var karlmönnum, en fyrir kvenfólkið var rauðvínstoddý (púns); var þetta nokkurs kon-ar búr, og geymt þarna brauð og skonrok, sem borið var fram einhvern tíma nætur.
Dyr með vængjahurðum voru á hliðum þessara húsa og sneru þær andspænis hvor annarri. Ef gott var veður opnuðu menn dyrn-ar. en fólk dreif að og horfði á veizlugesti. Iðulega hraut þá staup að áhorfendum frá frammistöðumönnum. Guðjón Jónsson á Odds-stöðum var oft frammistöðumaður, en sér-staklega man ég vel eftir Hannesi lóðs sem frammistöðumanni. Man ég vel eftir að Hann-es söng eitt sinn borðsálm í einni veizlu, sem ég komst í sem krakki. 1 þessu húsi var sett leikrit á svið. Var það Hrólfur og lék Eld-eyjar-Hjalti þar ásamt fleiruin, en Gísli heit-inn Bjarnason lék ungan oflátung. Eitt sinn man ég eftir að í þessu húsi var hafdin hluta-velta og var stærsti vinningurinn kommóða.
Vestan þessara húsa, vestan við stíginn, sem liggur upp af bryggjunni, er pakkhús, sem tilheyrði Miðbúðiiini (Godthábsverzlun), og stendur vesturgaflinn fram á klappirnar, sem voru upp af Fúlu. litlu sandviki, sem lá skáhallt upp frá Nausthamri.
Vestur undan pakkhúsinu sér á lágan kofa, er það bræðsluhús Godthábsverzlunar. Stóð bræðsluhúsið vestan undir stakkstæði, sem lá frá norðri til suðurs. Fyrir vestan bræðslu-húsið er hús, sem snýr í norður og suður og er skúr vestan á húsinu. Er það lýsishús Godt-hábsverzlunar (sbr. grein Þorsteins í Laufási). Pakkhús þetta var einnig notað sem geymslu-hús fyrir þurrfisk og vestan undir pakkhúsinu stóð þristaura gálgi með 2 stórum vogarskál-um. Var önnur skálin fyrir lóð, en hin fyrir fiskinn, sem veginn var inn. Eitt skippund
(320 pd. 160 kg.) var vegið inn í einu.
Notuð voru 100 punda lóð. 160 punda lóð
(80 kg.) eða 16 fjórðungar og 5 lýsipundalóð
(5 x 16 = 80 pund). 16 punda lóð var kallað
1 lýsipund, 160 puiida lóð var kallað 16 fjórð-ungalóð. Stóðu lóðin vestan við pakkhúsið. í æsku míniii á Tanganum og sagði faðir niinn niér frá því. að eitt sinn hefði hanii og Gísli Stefánsson á Hól, faðir sr. Jes, gengið þarna framhjá og hefðu þeir þá séð franska sjómenn, sem voru að reyna sig við lóðin. Hnippir þá Gísli Stefánsson í nafna sinn og segir: „Eigum við ekki að sýna þeim hvað við getuin, nafni?" en þeir nafnarnir voru báðir vanir pakkhúsmenn og vanir að taka upp þung lóð og tunnur. Tóku þeir nafnar síðan 400 pd. upp i annarri hendi og blöskr-aði þá Fransmönnunum.
Var algengt að menn reyndu krafta sína við lóðin, en sérstakt lag þurfti til að taka þau upp, mátti ekki rykkja þeim upp, og ofreyndu margir sig á þessum aflraunum.
Sunnan pakkhússins sést Godtháb með ská-stöfnum. Var það íbúðarhús, og bjó þar verzl-unarstjórinn fyrir Miðbúðinni. Fyrir austan þessi hús er Nöjsomhed með skástöfnum og
2 skorsteinuin. Var þar fyrsti barnaskólinn. Uppi á bæjum, efst á hólnum, má sjá niyllu
Árna Einarssonar á Viiborgarstiiðum.

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966

2016-03-18T13:25:54Z

Kristinsigurlas:

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}
<div id="sjómannadagsblað Vestmannaeyja_name">SJÓMANNADAGSBLAÐ VESTMANNAEYJA</div>
<div id=" sjómannadagsblað vestmannaeyja _year"> ÁRGANGUR 1966</div>
 
ÚTGEFANDI: SJÓMANNADAGSRÁÐ VESTMANNAEYJA 1966 

<div id=" sjómannadagsblað vestmannaeyja_copyright">Allur höfundarréttur áskilinn frá upphafi ritsins 1951. SJÓMANNADAGSRÁÐ VESTMANNAEYJA </div>
<div id="sjómannadagsblað vestmannaeyja_published">VESTMANNAEYJUM 
 
RITSTJ. OG ÁBM.: Guðjón Ármann Eyjólfsson 

STJÓRN SJÓMANNADAGSRÁÐS: 
Hörður Jónsson formaður, 
Jóhann Ólafsson varaformaður, 
Steingrímur Sigurðsson gjaldkeri, 
Brynjar Franzson ritari, 
Kristinn Sigurðsson áhaldavörður. 

LJÓSMYNDIR OG FORSÍÐA: 
Óskar Björgvinsson, ljósmyndari, Vestmannaeyjum 

PRENTSTAÐUR: 
Prentsmiðjan Hólar, Reykjavík 

<big><big>Efnisyfirlit 1966</big></big>

* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Bænin má aldrei bresta þig! | Bænin má aldrei bresta þig!]] Séra Jóhann S. Hlíðar
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þrídrangavitinn og bygging hans| Þrídrangavitinn og bygging hans]]. Eyjólfur Gíslason
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Á fiskimarkaði í Bretlandi| Á fiskimarkaði í Bretlandi]]. Guðjón Ólafsson
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fyrsta stýrimannanámskeið í Vestmannaeyjum árið 1918| Fyrsta stýrimannanámskeið í Vestmannaeyjum árið 1918]]. Guðmundur Helgason
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þróun skipa í Vestmannaeyjum| Þróun skipa í Vestmannaeyjum]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/Á Eyjamiðum 1905. Eyjólfur Gíslason samdi skýringar|Á Eyjamiðum 1905. Eyjólfur Gíslason samdi skýringar]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum| Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Skip í Hrófunum um síðustu aldamót. Skýringar eftir Engilbert Gíslason málara| Skip í Hrófunum um síðustu aldamót. Skýringar eftir Engilbert Gíslason málara]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Lifrarvinnsla í Vestmannaeyjum fram yfir síðustu aldamót | Lifrarvinnsla í Vestmannaeyjum fram yfir síðustu aldamót]]. Þorsteinn Jónsson frá Laufási
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Garðsverzlun og athafnasvæði Miðbúðar í Vestmannaeyjum| Garðsverzlun og athafnasvæði Miðbúðar í Vestmannaeyjum]]. Engilbert Gíslason málari
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Minning látinna| Minning látinna]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Aflaverðmætisverðlaun Sjómannadagsins| Aflaverðmætisverðlaun Sjómannadagsins]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Sjómannaskóli í Vestmannaeyjum| Sjómannaskóli í Vestmannaeyjum]]. Guðjón Ármann Eyjólfsson
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Um vélstjóramenntun| Um vélstjóramenntun]]. Jón Einarsson vélstjóri
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Um aflamenn| Um aflamenn]]. G. Á. E
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fiskikóngur og aflakóngur| Fiskikóngur og aflakóngur]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fiskikóngur Vestmannaeyja 1966 | Fiskikóngur Vestmannaeyja 1966]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vélstjóranámskeið 1965-66| Vélstjóranámskeið 1965-66]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Útflutningur sjávarafurða um 600 milljónir| Útflutningur sjávarafurða um 600 milljónir]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Mótornámskeið Fiskifélags Íslands í Vestmannaeyjum 1965-66. Heilsíðumynd| Mótornámskeið Fiskifélags Íslands í Vestmannaeyjum 1965-66. Heilsíðumynd]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Aflakóngur Vestmannaeyja 1965| Aflakóngur Vestmannaeyja 1965]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Frá Stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum| Frá Stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þegar Fram VE 176 fórst 14. jan. 1915| Þegar Fram VE 176 fórst 14. jan. 1915]]. Jón Sigurðsson
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Magnús Jóhannsson frá Hafnarnesi| Magnús Jóhannsson frá Hafnarnesi]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vélstjóri meira en hálfa öld| Vélstjóri meira en hálfa öld]]. Haraldur Guðnason
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Skemmtileg gjöf| Skemmtileg gjöf]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vetrarvertíðin í Vestmannaeyjum 1966| Vetrarvertíðin í Vestmannaeyjum 1966]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Úr bréfum Helga Jónssonar faktors. „Verðandaúrið". Um Einisdrang| Úr bréfum Helga Jónssonar faktors. „Verðandaúrið". Um Einisdrang]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Auglýsingar|Auglýsingar]]

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966

2016-03-18T13:25:23Z

Kristinsigurlas:

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}
<div id="sjómannadagsblað Vestmannaeyja_name">SJÓMANNADAGSBLAÐ VESTMANNAEYJA</div>
<div id=" sjómannadagsblað vestmannaeyja _year"> ÁRGANGUR 1966</div>
 
ÚTGEFANDI: SJÓMANNADAGSRÁÐ VESTMANNAEYJA 1966 

<div id=" sjómannadagsblað vestmannaeyja_copyright">Allur höfundarréttur áskilinn frá upphafi ritsins 1951. SJÓMANNADAGSRÁÐ VESTMANNAEYJA </div>
<div id="sjómannadagsblað vestmannaeyja_published">VESTMANNAEYJUM 
 
RITSTJ. OG ÁBM.: Guðjón Ármann Eyjólfsson 

STJÓRN SJÓMANNADAGSRÁÐS: 
Hörður Jónsson formaður, 
Jóhann Ólafsson varaformaður, 
Steingrímur Sigurðsson gjaldkeri, 
Brynjar Franzson ritari, 
Kristinn Sigurðsson áhaldavörður. 

LJÓSMYNDIR OG FORSÍÐA: 
Óskar Björgvinsson, ljósmyndari, Vestmannaeyjum 

PRENTSTAÐUR: 
Prentsmiðjan Hólar, Reykjavík 

<big><big>Efnisyfirlit 1966</big></big>

* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Bænin má aldrei bresta þig! | Bænin má aldrei bresta þig!]] Séra Jóhann S. Hlíðar
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þrídrangavitinn og bygging hans| Þrídrangavitinn og bygging hans]]. Eyjólfur Gíslason
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Á fiskimarkaði í Bretlandi| Á fiskimarkaði í Bretlandi]]. Guðjón Ólafsson
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fyrsta stýrimannanámskeið í Vestmannaeyjum árið 1918| Fyrsta stýrimannanámskeið í Vestmannaeyjum árið 1918]]. Guðmundur Helgason
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þróun skipa í Vestmannaeyjum| Þróun skipa í Vestmannaeyjum]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/Á Eyjamiðum 1905. Eyjólfur Gíslason samdi skýringar|Á Eyjamiðum 1905. Eyjólfur Gíslason samdi skýringar]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum| Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Skip í Hrófunum um síðustu aldamót. Skýringar eftir Engilbert Gíslason málara| Skip í Hrófunum um síðustu aldamót. Skýringar eftir Engilbert Gíslason málara]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Lifrarvinnsla í Vestmannaeyjum fram yfir síðustu aldamót | Lifrarvinnsla í Vestmannaeyjum fram yfir síðustu aldamót]]. Þorsteinn Jónsson frá Laufási
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Garðsverzlun og athafnasvæði Miðbúðar í Vestmannaeyjum| Garðsverzlun og athafnasvœði Miðbúðar í Vestmannaeyjum]]. Engilbert Gíslason málari
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Minning látinna| Minning látinna]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Aflaverðmætisverðlaun Sjómannadagsins| Aflaverðmætisverðlaun Sjómannadagsins]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Sjómannaskóli í Vestmannaeyjum| Sjómannaskóli í Vestmannaeyjum]]. Guðjón Ármann Eyjólfsson
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Um vélstjóramenntun| Um vélstjóramenntun]]. Jón Einarsson vélstjóri
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Um aflamenn| Um aflamenn]]. G. Á. E
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fiskikóngur og aflakóngur| Fiskikóngur og aflakóngur]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fiskikóngur Vestmannaeyja 1966 | Fiskikóngur Vestmannaeyja 1966]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vélstjóranámskeið 1965-66| Vélstjóranámskeið 1965-66]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Útflutningur sjávarafurða um 600 milljónir| Útflutningur sjávarafurða um 600 milljónir]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Mótornámskeið Fiskifélags Íslands í Vestmannaeyjum 1965-66. Heilsíðumynd| Mótornámskeið Fiskifélags Íslands í Vestmannaeyjum 1965-66. Heilsíðumynd]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Aflakóngur Vestmannaeyja 1965| Aflakóngur Vestmannaeyja 1965]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Frá Stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum| Frá Stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þegar Fram VE 176 fórst 14. jan. 1915| Þegar Fram VE 176 fórst 14. jan. 1915]]. Jón Sigurðsson
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Magnús Jóhannsson frá Hafnarnesi| Magnús Jóhannsson frá Hafnarnesi]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vélstjóri meira en hálfa öld| Vélstjóri meira en hálfa öld]]. Haraldur Guðnason
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Skemmtileg gjöf| Skemmtileg gjöf]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Vetrarvertíðin í Vestmannaeyjum 1966| Vetrarvertíðin í Vestmannaeyjum 1966]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Úr bréfum Helga Jónssonar faktors. „Verðandaúrið". Um Einisdrang| Úr bréfum Helga Jónssonar faktors. „Verðandaúrið". Um Einisdrang]]
* [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Auglýsingar|Auglýsingar]]

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Lifrarvinnsla í Vestmannaeyjum fram yfir síðustu aldamót

2016-03-18T13:24:46Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><center>Þorsteinn Jónsson frá Laufási</center></big> <big><big><center>Lifrarvinnsla í Vestmannaeyjum fram yfir síðustu...

<big><center>[[Þorsteinn Jónsson (Laufási)|Þorsteinn Jónsson]] frá [[Laufás|Laufási]]</center></big> 

<big><big><center>Lifrarvinnsla í Vestmannaeyjum fram yfir síðustu aldamót</center></big></big> 

Það var mikill og góður fengur [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja]] að fá leyfi frú [[Elínborg Gísladóttir (Laufási)|Elínborgar Gísladóttur]] í [[Laufás|Laufási]] til að birta þessa ágætu grein Þorsteins, sem fannst að bonum látnum. Er hér inn eitt merkilegt framlag Þorsteins til atvinnusögu Vestmannaeyja. Flytur blaðið frú Elínborgu kærar þakkir og biðjum við henni allrar blessunar. 

<big><center>I</center></big> 
Það fyrsta ég man til um lifrarvinnslu hér í Eyjum er frá árunum 1885—1890. 
Þetta verður þó ófullkomið, þar sem ritaðar heimildir um þetta efni munu fáar fyrir hendi. Meira að segja er ekki í hinni miklu Iðnsögu Íslands þessarar iðnaðargreinar að neinu getið, þrátt fyrir að lýsi hefur verið aðalljósgjafi íslenzku þjóðarinnar, þá sólbirtu naut ekki, að minnsta kosti við sjávarsíðuna fram á síðustu tugi nítjándu aldarinnar. 
Þar að auki má á það minna, að lýsi það, sem aðallega fékkst úr hákarli og þorski átti ekki hvað minnslan þáttinn í því, að íslenzka þjóðin skrimti af á þeim hörmungartímum, sem yfir hana dundu af manna og náttúrunnar völdum um nær 300 ára skeið og fór ekki að létta af fyrr en dró að síðustu aldamótum. 
Þá má einnig geta þess, að lýsið var annar og þriðji mesti útflutningsliður Íslendinga, sérstaklega þar sem hákarlaveiði var stunduð af kappi, en svo var hér í Eyjum og hafði Iengi verið. Hákarlinn var aðallega veiddur vegna Iifrarinnar: barst þá oft á land afarmikið magn, þegar vel aflaðist. Í minnum manna var lengi 12. febrúar 1865, því að þá fluttu 7 skip í land hákarlslifur fyrir 700 ríkisdali. 
Líklegt má telja, að hin afarstóru lifrarkör hafi verið höfð eins stór og þau voru meðfram vegna hákarlaveiðanna. Hákarlaveiðar lögðust hér niður með öllu 1893, vegna verðfalls á lýsinu á útlendum markaði, sem stafaði af hinum stórauknu hvalaveiðum Norðmanna við smíði tundurskutulsins, sem Norðmaðurinn Svend Foyn fann upp. 
Um síðustu aldamót urðu sérstaklega merk tímamót í sögu lýsisiðnaðar, þar sem þá voru hér á Eyju eins og annars staðar hér á landi teknar upp nýjar aðferðir við að vinna lýsið úr lifrinni, sem á allan hátt tók mjög fram þeirri aðferð, sem hér og annars staðar hafði verið notazt við, efalaust um aldaraðir. 
Á því árabili, sem hér hefur verið nefnt, eða fram að síðasta tug 19. aldarinnar, voru hér á Eyju þrjár verzlanir, sem allar söfnuðu og bræddu lifur. Þetta er þó ekki alveg rétt, því lifrin var ekki brædd ný, en látin í afarmikil tréker, sem nefnd voru lifrarkör. Eftir að lýsinu, sem í fyrstu kom sjálfrunnið úr lifrinni, hafði verið ausið á tunnur, var úrgangurinn, sem nú var nefndur grútur, soðinn í sérstökum húsum, sem nefnd voru bræðsluhús. Til suðunnar voru notaðir stórir pottar, sem tóku fleiri tunnur, voru þeir innmúraðir með pöllum í kring. 

<big><center>II</center></big> 
Þar sem ein af hinum þremur verzlunum, [[Blik 1974/Godthaabsverzlunin í Vestmannaeyjum|Godthaabsverzlunin]], hætti störfum um 1890, man ég óglöggt eftir öðru en því, að [[Brydestofan, Lystigarðurinn og Lýsishúsið|lýsishúsið]], sem var stórt og stæðilegt hús, stóð norðan við íbúðarhúsið Godthaab og sneri suður og norður, en austan við það stóð bræðsluhúsið, og sneri frá austri til vesturs. Á milli þessara húsa stóðu lifrarkörin 3, sem þá voru orðin fornfáleg. Lýsishúsið var rifið 1892 og flutt austur í Vík í Mýrdal, og var aðaluppistaðan í verzlunarhúsum þeim, sem [[N. N. Bryde|Bryde]] lét reisa þar og enn munu við lýði. 
Við Júlíushaab, eða á Tanganum, en svo var þessi verzlun nefnd í daglegu tali, stóð bræðsluhúsið í norðausturhorni lóðarinnar, þar sem nú er austurkantur hins stóra pakkhúss [[Gunnar Ólafsson|Gunnars Ólafssonar]] & Co. Til beggja hliða við bræðsluhúsið, sem sneri frá austri til vesturs, stóðu 4 Iifrarkör, sérstaklega bar eitt þar af að stærð, var það sporöskjulagað og varð það orsök þess, að það varð manni að bana, þegar verið var að velta því til sjávar, af kvenfólki eingöngu, 1895. Sá maður, sem bana beið, hafði umsjón með verkinu, hét [[Einar Jónsson (mormóni)|Einar Jónsson]], hinn mesti merkismaður, og var verkstjóri hjá Bryde þá þetta skeði. Einar þessi Jónsson var kallaður Einar mormóni. Hann hafði dvalið i Ameríku og kenndi mönnum hér ensku og dönsku. 
Lýsishúsið á Tanganum stóð nokkru vestar en bræðsluhúsið, og sneri einnig frá austri til vesturs, var Iýsisgeymslan í austurenda þess. Þetta hús var alltaf kallað Norðurhúsið af heimilisfólki á Tanganum. 
Í Tangabræðsluhúsinu voru innmúraðir 2 geysistórir bræðslupottar, sem grúturinn var bræddur í. Síðustu árin, sem bræðsla fór þar fram, var þar aðalbræðslukona [[Kristín Jónsdóttir (Steinsstöðum)|Kristín Jónsdóttir]] frá [[Miðhús|Miðhúsum]], þá orðin öldruð, hin mesta sómakona. 
Bræðsluhúsið, sem tilheyrði [[Garðurinn|Garðsverzluninni]] var starfrækt sem lifrarbræðsluhús fram yfir 1930. Það stóð skammt frá sjó, þar sem hleðsla [[Skansinn|Skansins]] endar að vestan. Var það rifið þegar [[Einar Sigurðsson]] lét reisa hið stóra söltunarhús sitt. 
Í þessu bræðsluhúsi voru 3 stórir bræðslupottar og einn minni til ígripa, enda fór þarna fram mestöll lifrarbræðsla Eyjanna þann hálfan annan áratug, sem Bryde var nær einvaldur í verzlunarmálum Eyjabúa. Sunnan við bræðsluhúsið, sem sneri frá austri til vesturs, stóðu 4 stór lifrarkör, en eitt miklu minna stóð inni í lýsishúsinu. Var lýsið látið setjast til í því eftir að ausið hafði verið ofan af körunum. Var lýsið síðan látið á tunnur til útflutnings. 
Lýsishúsið sem tilheyrði Garðsverzluninni stendur ennþá að mestu óbreytt frá upphafi, sunnan megn við veginn, sem liggur austur á Skansinn, og er það merkilegt meðal annars vegna þess, að það mun vera næst að aldri [[Landakirkja|Landakirkju]] af þeim húsum, sem nú eru hér á Eyju. Hús þetta var og er oftast nefnt Kornhúsið. Sýnir þessi hái aldur, að vel hefur verið til þessara húsa vandað í upphafi, sérstaklega þegar þess er gælt, að þetta hús var að mestu ójárnvarið á annað hundrað ár, og norðurveggurinn með upphaflegum ummerkjum ennþá. 
Lifrarkörin, sem lifrinni nýrri var safnað í, voru úr tveggja þumlunga þykkum plægðum plönkum, girt með þremur og fjórum sterkum járngjörðum, sem voru skrúfaðar saman. Þau voru misjöfn að stærð, þau stærstu 4—5 álnir á hæð og 5—6 álnir að þvermáli, öll sívöl, nema fyrrnefnt lifrarkar, sem slysinu olli, sem var nokkru stærst. Þau stærðarhlutföll, sem hér hafa verið nefnd, munu ekki fjarri sanni, þar sem ég hefi umsögn fleiri eldri manna við að styðjast. 
Öll þessi stóru ílát, sem úti stóðu, áttu það sameiginlegt að þau voru opin. Rigndi því í þau, og það sem verra var, að alls konar ryk og óhreinindi bárust ofan í þau líka. Því vatni, sem í þau rigndi, var auðvelt að tappa af þeim. Var það nefnt lifrarvatn. Var nokkuð notað sem áburður í kartöflugarða, þótti gefast bezt að hella því yfir desin eftir að búið var að setja niður. Ekki varð með sanni sagt, að lyktin væri góð af þessu vatni. 
Það voru karlmenn, sem jusu hrálýsinu ofan af lifrinni og létu það á tunnur. Var fyrsta lýsið, sem úr lifrinni kom, bezt og tærast; Var það talið í fyrsta flokki, venjulega látið á nýjar tunnur. Það sem síðar var ausið ofan af lifrarkörunum, varð dekkra á lit og nefnt brúnlýsi; var það í öðrum flokki og ekki eins til þess vandað með ílát.
Svo kom það lýsi, sem soðið var úr grútnum, sem eftir var í körunum. Mun það hafa verið Iangmest að magni, því byrjað var að bræða grútinn á sumrin og verið að bræða fram á vetur. Það lýsi, sem þannig fékkst, var nefnt soðlýsi eða steinlýsi, því þetta var nefnt að steinbræða grútinn. Mun það hafa verið vegna þess, að eftir að búið var að malla í pottunum heilan sólarhring, voru úrgangsefnin orðin steini lík. Allt það lýsi, sem unnið var á þennan hátt, varð þriðja flokks lýsi, og var látið á tómar tunnur undan steinolíu, og á þeim flutt til útlanda. 
Ekki þarf að taka fram, að bræðslan á grútnum fór fram í bræðsluhúsunum. Önnuðust hana aldurhnignar konur. Varð að vaka yfir pottunum nótt og dag; voru þessi bræðsluverk hin verstu að öllu leyti. Þær síðustu, sem önnuðust þessi störf um mörg ár, í bræðsluhúsi Bryde hér á Eyju, voru þær [[Herdís Magnúsdóttir (Nýborg)|Herdís Magnúsdóttir]] í [[Nýborg]] og [[Margrét Bjarnadóttir]] í [[Sjólyst]]. Mun þeim hafa verið gefin mikil þolinmæði, að þrauka mörg ár við þetta ógeðslega starf, sem sjálfsagt hefur verið smánarlega Iaunað; því kvenfólk til verksins valizt, það líka yfirleitt trúrra í störfum, en þetta hið mesta trúnaðarstarf, þar sem suðan mátti helzt aldrei vera of eða van, meðan grúturinn mallaði í hinum stóru pottum. 
Að lokum skal þess getið til viðbótar þessari fátæklegu lýsingu af lýsisvinnslu þeirri, sem hélzt hér í Eyjum fram yfir aldamótin síðustu, að þann tíma, sem hér um ræðir, höfðu flestir þeir, sem áttu fyrir heimilum að sjá, lifrarílát í aðgjörðarhúsum sínum, og hagnýttu lýsið til eigin þarfa, lifrin einnig brædd ný á heimilum í sama skyni. Einnig var lýsið eftirsótt til vöruskipta við sveitamenn, því það hafði afarmikla þýðingu sem aðalljósmeti, þar til steinolían hafði rutt því af hólmi sem slíku á síðustu tugum síðustu aldar.

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Skip í Hrófunum um síðustu aldamót. Skýringar eftir Engilbert Gíslason málara

2016-03-18T12:37:51Z

Kristinsigurlas:

<big><big><center>Skip í Hrófunum um síðustu aldamót</center></big></big> 

Myndin er eftir málverki [[Engilbert Gíslason|Engilberts Gíslasonar]] málara, í eigu fyrirtækis [[Tómas M. Guðjónsson|Tómasar M. Guðjónssonar]] við [[Formannabraut]]. Myndin sýnir Eyjaskip í nausti eins og þau munu hafa verið um aldaraðir. 
Yzt til vinstri er hið fræga vertíðarskip, áttæringurinn [[Gideon]] í hrófi sínu. 
Áraskipin áttu hvert sitt hróf og voru þau skorðuð á milli steina eins og sjá má af myndinni, og með hlunnum, og má sjá einn bak við manninn. Band var fram af skipunum og var því bundið í steina eins og greinilega má sjá fram af sexæringnum [[Mýrdælingur, áraskip|Mýrdæling]], sem er annað skipið frá vinstri. Mýrdælingur er þarna í hrófi Áróru. Formenn með Mýrdæling voru m. a. [[Þorsteinn Jónsson (þingmaður)|Þorsteinn Jónsson]] alþingismaður í [[Nýibær|Nýjabæ]] og lengst [[Jón Ingimundarson Stefánsson|Jón Ingimundarson]] í [[Mandal]]. 
Setning stórskipa í [[Hrófin]] var ákafleg erfið. 
Gideon var skorðaður upp við stóra klöpp eins og sjá má á myndinni, og var einkar erfitt hjá fremstu mönnunum, þegar komið var að klöppinni. 
Engilbert Gíslason segir, að [[Þorsteinn Jónsson (Laufási)|Þorsteinn í Laufási]] hafi eitt sinn sagt sér, að honum hafi ávallt verið það minnisstætt, þegar Jón faðir hans frá [[Hraun|Hrauni]] sýndi honum blóðrisa bakið eftir setning á gamla Gideon. Óþarfi er að segja frekar frá Gideon, svo frægur var hann og er næsta undarlegt, að enginn skuli hafa látið bát heita eftir þessu happaskipi. Frægastur formaður á Gideon var [[Hannes lóðs]], sem var með hann í 37 vertíðir, en 42 vertíðir reri hann á honum. 
Yfir Mýrdæling og manninn, sem mun vera [[Kopi í Görn]], sést [[Nausthamar|Nausthamarinn]], og sést greinilega, að hann er grasi vaxinn að ofan. Vestan og sunnan við Nausthamarinn sést [[Miðbúarbryggja|Miðbúðarbryggjan]], trébryggja á búkkum og staurum, sem lá á ská út í [[Lækurinn|Lækinn]]. 
Næst Mýrdæling er 4-róinn vorbátur (botninn bleikmálaður), sem [[Gísli Engilbertsson (eldri)|Gísli Engilbertsson]] á [[Tanginn|Tanganum]] átti og hét hann [[Elínborg, áraskip|Elínborg]]; um skeið var [[Hjalti Jónsson|Eldeyjar-Hjalti]] formaður með bátinn. 
Þá kemur næst við Elínborgu sexæringurinn [[Blíða]], átti [[Gísli Stefánsson (kaupmaður)|Gísli Stefánsson]] bátinn, en lengst var [[Ólafur Magnússon (Nýborg)|Ólafur Magnússon]] í Nýborg formaður með Blíðu. Ljósan bát ber yfir Blíðu og Elínborgu, er það [[Lísebet]], sem [[Jón Pétursson (Þorlaugargerði)|Jón Pétursson]] í [[Þorlaugargerði]] var lengst formaður með. 
Nyrzt skipanna er [[Friður, skip|Friður]] (svart skip); formenn á Frið voru lengst [[Lárus Jónsson]] hreppstjóri á [[Búastaðir|Búastöðum]], og Gísli sonur hans, sem bjó í [[Stakkagerði]]. 
Yfir Frið ber Fúlugarðinn, sem var norðaustarn [[Fúla|Fúlu]], og var hann nokkur vörn í sjógangi. 
(Skýringar við myndina eru eftir höfundinn, Engilbert Gíslason málara). 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum

2016-03-17T14:28:15Z

Kristinsigurlas:

<big><big><center>Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum</center></big></big> 

Meðan [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja]] var í smíðum í þetta skipti, en að venju fæðist það með bráðasótt og í fljótheitum, rak þessa skemmtilegri grein á fjörur blaðsins. Grein þessi er sannkallaður fengur, og sendi ég hér með höfundi kærar þakkir fyrir. Vona ég að höfundur, sem mér væri mikil forvitni að vita hver er, Iáti oftar slík skemmtilegheit falla frá borði í þann mund sem Sjómannadagsblaðið ýtir úr vör, en „lengi tekur sjórinn við“, eins og máltækið segir. 
''Hafðu þökk fyrir, róðrarkarl, og ró þú sem oftast á sömu mið. — Ritstj.'' 

Þeim fækkar nú óðum meðal okkar, sem stunduðu sjó á áraskipum á vetrarvertíð hér í Eyjum, enda nær sextíu ár síðan síðasta „stórskipinu“, sem svo voru kölluð, var róið héðan. Var það áttæringurinn [[Halkion]] árið 1908, hann var með íslenzka laginu. Formaður á honum þá var [[Hannes Jónsson]], [[Miðhús|Miðhúsum]]. 
Eftir þetta munu róðrar á áraskipum að vetrarlagi hafa Iagzt niður, nema hvað menn skruppu róður og róður á litlum bátum (vorbátum), ef sílfiskgöngur komu, og var þá að sjálfsögðu róið með handfæri. 
Svo er það árið 1913 að [[Ólafur Ástgeirsson]] bátasmiður, sem nú er nýlega Iátinn, smíðar sér sexróinn árabát með færeysku lagi, mun stærri en vorbátarnir, sem áður voru notaðir. Bát þennan, sem hét [[Gæfa VE-11|Gæfa]], var hann svo formaður með í margar vetrarvertíðir, og aflaði mjög vel. Varð þetta til þess að hann smíðaði marga báta af líkri stærð og hans bátur var, og var þeim róið hér á vetrum. Á þessum bátum voru venjulega 6 menn. Aftur á móti voru á stóru áttæringunum með íslenzka laginu venjulega 18 menn, en á þeim með færeyska laginu 14—16 menn, enda voru þau mikið léttari á sjó og landi. 
Það lætur að líkum að í svo stórum hópi góðra félaga hafi oft verið glatt á hjalla þegar vel gekk, ekki sízt þegar heim var haldið með góðan afla í góðu leiði; því alltaf voru segl notuð ef mögulegt var. Var þá oft tekið lagið, kveðizt á og kastað fram stöku, því oft var, að einhver skipverji var vel hagmæltur, og aðrir þá sem reyndu að hnoða saman vísu, og varð oft gaman að. Á þennan hátt urðu til ýmsar vísur, sem síðar urðu landsfleygar, svo sem formannavísur og hásetaraðir sem kallað var. 
En þrátt fyrir það þótt bátarnir yrðu smærri og bátsverjar færri, hefur þetta lengi haldizt við eins og séð verður af vísum þeim, sem hér fara á eftir og gerðar voru um skipshöfnina á vertíðarbátnum Gæfu, sem fyrr getur. 
Urðu þær til um 1917 eða 1918. Um höfund er ekki vitað með vissu. 

''<big>Róðrarkarl.''</big> 

''Formaðurinn glatt með geð'' 
''Gæfu lætur skríða,'' 
''saltan út á sílabeð'' 
''seggi meður fríða.'' 

''Súðahundi siglir hratt,'' 
''um síldarvöllinn bláa'' 
''Ólafur með geðið glatt,'' 
''guma hefir knáa.'' 

''Hagleiksmaður heims um frón'' 
''hefir margs að gæta,'' 
''sá kann smíða súðaljón,'' 
''seggja þarfir bæta.'' 

''Formanns situr síðu hjá'' 
''með sífelld gamanlæti.'' 
''Valdimar með blíða brá'' 
''brögnum veldur kæti.'' 

''Í miðrúminu er maður einn'' 
''mér sýndist hann deigur,'' 
''til ýmsra verka æði seinn'' 
''eflaust nokkuð seigur.'' 

''Í sama rúmi þá er þar'' 
''til þorskaveiða slyngur,'' 
''Ásgeir Kristinn krafta snar'' 
''kátur Seyðfirðingur.'' 

''Í andófinu allra mest'' 
''oft þó rjúki úr bárum,'' 
''Högnason þar sífellt sést'' 
''á sínum laka árurn.'' 

''Frammi á skipi fríðu þar'' 
''fiskinn maður stendur.'' 
''Kjartan nefnist kundur snar'' 
''með kraftastinnar hendur.'' 

''Karlmanns þrekið hefir hart'' 
''hrós fær oft hjá meyjum'' 
''fiskimaður frægri vart'' 
''finnst í Vestmannaeyjum.'' 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Skip í Hrófunum um síðustu aldamót. Skýringar eftir Engilbert Gíslason málara

2016-03-17T14:20:55Z

Kristinsigurlas: Ný síða: Skip í Hrófuiiuiii um síðustu aldamót Myndin er eftir málverki Engilberts Gísla-sonar málara, í eigu fyrirtækis Tómasar M. Guðjónssonar við Formannabraut. Myndin sýni...

Skip í Hrófuiiuiii um síðustu aldamót

Myndin er eftir málverki Engilberts Gísla-sonar málara, í eigu fyrirtækis Tómasar M. Guðjónssonar við Formannabraut. Myndin sýnir Eyjaskip í nausti eins og þau munu hafa verið um aldaraðir.
Yzt til vinstri er hið fræga vertíðarskip, áttæringurinn Gideon í hrófi sínu.
Áraskipin áttu hvert sitt hróf og voru þau skorðuð á milli steina eins og sjá má af mynd-inni, og með hlunnum, og má sjá einn bak við manninn. Band var fram af skipunum og var því bundið í steina eins og greinilega má sjá fram af sexæringnum Mýrdæling, sem er annað skipið frá vinstri. Mýrdælingur er þarna í hrófi Áróru. Formenn með Mýrdæling voru m. a. Þorsteinn Jónsson alþingismaður í Nýja-bæ og lengst Jón Ingimundarson í Mandal.
Setning stórskipa í Hrófin var ákafleg erfið.
Gideon var skorðaður upp við stóra klöpp eins og sjá má á myndinni, og var einkar erfitt hjá fremstu rnönnunum, þegar komið var að klöppinni.
Engilbert Gíslason segir, að Þorsteinn í Laufási hafi eitt sinn sagt sér, að honum hafi ávallt verið það minnisstætt, þegar Jón faðir hans frá Hrauni sýndi honum blóðrisa bakið eftir setning á gamla Gideon. Oþarfi er að segja frekar frá Gideon, svo frægur var hann og er næsta undarlegt, að enginn skuli hafa látið bát heita eftir þessu happaskipi. Fræ.g-astur formaður á Gideon var Hannes lóðs, sem var með hann í 37 vertíðir, en 42 vertíðir reri hann á honum.
Yfir Mýrdæling og manninn, sem niun vera Kopi í Görn, sést Nausthamarinn, og sést greinilega. að hann er grasi vaxinn að ofan.Vestan og sunnan við Nausthamarinn sést Miðbúðarbryggjan, trébryggja á búkkum og staurum, sem lá á ská út í Lækinn.
Næst Mýrdæling er 4-róinn vorbátur (botn-inn bleikmálaður), sem Gísli Engilbertsson á Tanganum átti og hét hann Elínborg; um skeið var Eldeyjar-Hjalti forrnaður ineð bát-inn.
Þá kemur næst við Elínborgu sexæringur-inrr Blrða, átti Gísli Stefánsson bátinn, en lengst var Ölafur Magnússon í Nýborg for-maður ineð Blíðu. Ljósan bát ber yfir Blíðu og Elínborgu, er það Lísebet, sem Jón Péturs-son í Þorlaugargerði var lengst formaður með.
Nyrzt skipanna er Friður (svart skip); for-menn á Frið voru lengst Lárus Jónsson hrepp-stjóri á Búastöðum, og Gísli sonur hans, sem bjó í Stakkagerði.
Yfir Frið ber Fúlugarðirm, sem var norð-austarr Fúlu, og var hanrr nokkur vörn í sjó-gangi.
(Skýringar við myndina eru ejlir höjund-inn, Engilbert Gíslason málara).

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum

2016-03-17T14:12:24Z

Kristinsigurlas:

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum

2016-03-17T14:12:01Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum</center></big></big> Meðan Sjómannadagsblað Vestmannaeyja var í smíðum í þetta skipti, en að ...

<big><big><center>Frá síðustu tímum áraskipanna í Vestmannaeyjum</center></big></big> 

Meðan [[Sjómannadagsblað Vestmannaeyja]] var í smíðum í þetta skipti, en að venju fæðist það með bráðasótt og í fljótheitum, rak þessa skemmtilegri grein á fjörur blaðsins. Grein þessi er sannkallaður fengur, og sendi ég hér með höfundi kærar þakkir fyrir. Vona ég að höfundur, sem mér væri mikil forvitni að vita hver er, Iáti oftar slík skemmtilegheit falla frá borði í þann mund sem Sjómannadagsblaðið ýtir úr vör, en „lengi tekur sjórinn við“, eins og máltækið segir. 
''Hafðu þökk fyrir, róðrarkarl, og ró þú sem oftast á sömu mið. — Ritstj.'' 

Þeim fækkar nú óðum meðal okkar, sem stunduðu sjó á áraskipum á vetrarvertíð hér í Eyjum, enda nær sextíu ár síðan síðasta „stórskipinu“, sem svo voru kölluð, var róið héðan. Var það áttæringurinn [[Halkion]] árið 1908, hann var með íslenzka laginu. Formaður á honum þá var [[Hannes Jónsson]], [[Miðhús|Miðhúsum]]. 
Eftir þetta munu róðrar á áraskipum að vetrarlagi hafa Iagzt niður, nema hvað menn skruppu róður og róður á litlum bátum (vorbátum), ef sílfiskgöngur komu, og var þá að sjálfsögðu róið með handfæri. 
Svo er það árið 1913 að [[Ólafur Ástgeirsson]] bátasmiður, sem nú er nýlega Iátinn, smíðar sér sexróinn árabát með færeysku lagi, mun stærri en vorbátarnir, sem áður voru notaðir. Bát þennan, sem hét [[Gæfa VE-11|Gæfa]], var hann svo formaður með í margar vetrarvertíðir, og aflaði mjög vel. Varð þetta til þess að hann smíðaði marga báta af líkri stærð og hans bátur var, og var þeim róið hér á vetrum. Á þessum bátum voru venjulega 6 menn. Aftur á móti voru á stóru áttæringunum með íslenzka laginu venjulega 18 menn, en á þeim með færeyska laginu 14—16 menn, enda voru þau mikið léttari á sjó og landi. 
Það lætur að líkum að í svo stórum hópi góðra félaga hafi oft verið glatt á hjalla þegar vel gekk, ekki sízt þegar heim var haldið með góðan afla í góðu leiði; því alltaf voru segl notuð ef mögulegt var. Var þá oft tekið lagið, kveðizt á og kastað fram stöku, því oft var, að einhver skipverji var vel hagmæltur, og aðrir þá sem reyndu að hnoða saman vísu, og varð oft gaman að. Á þennan hátt urðu til ýmsar vísur, sem síðar urðu landsfleygar, svo sem formannavísur og hásetaraðir sem kallað var. 
En þrátt fyrir það þótt bátarnir yrðu smærri og bátsverjar færri, hefur þetta lengi haldizt við eins og séð verður af vísum þeim, sem hér fara á eftir og gerðar voru um skipshöfnina á vertíðarbátnum Gæfu, sem fyrr getur. 
Urðu þær til um 1917 eða 1918. Um höfund er ekki vitað með vissu. 

''<big>Róðrarkarl.''</big> 

''Formaðurinn glatt með geð'' 
''Gæfu lætur skríða,'' 
''saltan út á sílabeð'' 
''seggi meður fríða.'' 

''Súðahundi siglir hratt,'' 
''Ólafur með geðið glatt,'' 
''guma hefir knáa.'' 

''Hagleiksmaður heims um frón'' 
''hefir margs að gæta,'' 
''sá kann smíða súðaljón,'' 
''seggja þarfir bæta.'' 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/Á Eyjamiðum 1905. Eyjólfur Gíslason samdi skýringar

2016-03-17T13:59:53Z

Kristinsigurlas:

<big><big><center>Á Eyjamiðum 1905</center></big></big> 

Myndin gefur gott útsýn yfir Fjallasjóinn og [[Leirinn]] stuttu eftir aldamótin. Oft mátti sjá þar á góðviðrisdögum fjölda seglskipa, sem ýmist lágu þar á fiski, renndu og drógu eða kipptu á, það er: sigldu í hæglætiskalda undir fullum seglum, til að komast á þau mið, þar sem þeir höfðu orðið bezt varir. 
Margir horfðu á þessi glæsilegu skip með hrifningu, en drengjum, sem þá voru að alast upp, varð þessi sýn ógleymanleg. 
Frönsku skipin voru flest hvítmáluð og frá Bretaníuskaganum, frá borgunum Paimpol, Dunkerque og Gravelin.
Harða brauðið, sem Eyjasjómenn fengu stundum í þessum skipum í skiptum fyrir róna sjóvettlinga eða þann greiða að taka af sjómönnum bréf 1 póst, var í daglegu tali nefnt eftir borgum þessum, t. d. Pompólabrauð, Grafilínkökur o. s. frv. 
Þegar frönsku skipin lágu á fiski höfðu þau uppi afturseglið og halað svolítið upp í hálsinn, eins og sést á myndinni yzt til vinstri. Íslenzku kútterarnir (Reykjavíkurskúturnar) höfðu aftur á móti bæði stórsegl og mesansegl uppi, en forseglin, fokku og klýfi, hefluð, þegar þeir voru á fiski. Voru segl þessara skipa og skipin sjálf dökkleit, seglin brún, skipin oftast svört, með hvítum fleyg. Sést þannig kútter á færum á myndinni til hægri (milli mastra á áraskipinu), framan við sama skip sést íslenzkur kútter á siglingu, og þá frönsk skúta með drifhvít segl á siglingu. 
Þegar þessi mikli fjöldi skipa var búinn að kveikja olíu- og karbítljósin á kvöldin og þeir fóru að gera að dagsveiðinni, gat þarna að líta eitt ljósahaf, eða eins og til stórborgar sæi. 
Eyjaskip sóttu oft á sömu mið og skúturnar, og sjást tvö þeirra, sitt með hvoru byggingarlagi, á myndinni. Fremra skipið er með gamla íslenzka laginu eins og [[Ísak VE-137|Ísak]], [[Gideon]] og fleiri skip, hið aftara er með færeyisku lagi, sem þá var nýlega tekið upp hér (árið 1901). Skip með því lagi voru t. d. [[Immanuel VE-108|Immanuel]], [[Fálki (áraskip)|Fálki]] o. fl. 
([[Eyjólfur Gíslason (Bessastöðum)|Eyjólfur Gíslason]] samdi skýringar).

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/Á Eyjamiðum 1905. Eyjólfur Gíslason samdi skýringar

2016-03-17T13:52:53Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Á Eyjamiðum 1905</center></big></big> Myndin gefur gott útsýn yfir Fjallasjóinn og Leirinn stuttu eftir aldainótin. Oft mátti sjá þar á góðviðrisd...

<big><big><center>Á Eyjamiðum 1905</center></big></big> 

Myndin gefur gott útsýn yfir Fjallasjóinn og Leirinn stuttu eftir aldainótin. Oft mátti sjá þar á góðviðrisdögum fjölda seglskipa, sem ýmist lágu þar á fiski, renndu og drógu eða kipptu á, það er: sigldu í hæglætiskalda undir fullum seglum, til að komast á þau mið, þar sem þeir höfðu orðið bezt varir.
Margir horfðu á þessi glæsilegu skip með hrifningu, en drengjum, sem þá voru að alast upp, varð þessi sýn ógleyinanleg.
Frönsku skipin voru flest hvítmáluð og frá Bretaníuskaganum, frá borgunum Paimpol, Dunkerque og Gravelin.
Harða brauðið, sem Eyjasjómenn fengu stundum í þessum skipum í skiptum fyrir róna sjóvettlinga eða þann greiða að taka af sjó-mönnum bréf 1 póst, var í daglegu tali nefnt eftir borgum þessum, t. d. Pompólabrauð, Grafilínkökur o. s. frv.
Þegar frönsku skipin lágu á fiski höfðu þau uppi afturseglið og halað svolítið upp í háls-inn, eins og sést á myndinni yzt til vinstri. Islenzku kútterarnir (Reykjavíkurskúturnar) höfðu aftur á móti bæði stórsegl og mesansegl uppi, en forseglin, fokku og klýfi, hefluð, þeg-ar þeir voru á fiski. Voru segl þessara skipa og skipin sjálf dökkleit, seglin brún, skipin oftast svört, með hvítuni fleyg. Sést þannig kútter á færum á ínyndinni til hægri (milli mastra á áraskipinul, framan við sama skip sést íslenzkur kútter á siglingu, og þá frönsk skúta með drifhvít segl á siglingu.
Þegar þessi mikli fjöldi skipa var búinn að kveikja olíu- og karbítljósin á kvöldin og þeir fóru að gera að dagsveiðinni, gat þarna að líta eitt ljósahaf, eða eins og til stórborgar sæi.
Eyjaskip sóttu oft á sömu mið og skúturnar, og sjást tvö þeirra, sitt með hvoru byggingar-lagi, á myndinni. Fremra skipið er með gamla íslenzka laginu eins og Isak, Gideon og fleiri skip, hið aftara er með færeyisku lagi, sem þá var nýlega tekið upp hér (árið 1901). Skip með því lagi voru t. d. Immanuel, Fálki o. fl.
(Eyjólfur Gíslason samdi skýringar).

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Þróun skipa í Vestmannaeyjum

2016-03-17T13:51:37Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><big><center>Þróun skipa í Vestmannaeyjum</center></big></big> Á árunum 1950—1960 fékk Lifrarsamlag Vestmannaeyja völundinn [[Ólafur Ástgeirsson|Ólaf Ástgei...

<big><big><center>Þróun skipa í Vestmannaeyjum</center></big></big> 

Á árunum 1950—1960 fékk [[Lifrarsamlag Vestmannaeyja]] völundinn [[Ólafur Ástgeirsson|Ólaf Ástgeirsson]] frá [[Litlibær|Litlabæ]] til þess að smíða líkön af áraskipum og líkan, sem sýndi gerð fyrstu mótorbátanna. 
Bátar þessir eru sérstök listasmíði og var hvert borð í þeim smíðað fyrir sig og skipið síðan byrt eins og um skip í eðlilegri stærð væri að ræða, síðan var hver nagli hnoðaður. 
Lifrarsamlag Vestmannaeyja og forstjóri þess, [[Jónas Jónsson]], eiga sérstakar þakkir skilið fyrir að hafa með þessu framtaki bjargað þessum stórmerku sögulegu verðmætum fyrir byggðarlagið og atvinnuþróun þess. Væri óskandi, að þessu starfi verði haldið áfram og fleiri fyrirtæki sýndu atvinnusögu Eyjanna þann áhuga, sem Lifrarsamlagið hefur gert. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fyrsta stýrimannanámskeið í Vestmannaeyjum árið 1918

2016-03-17T13:46:55Z

Kristinsigurlas:

<big><center>[[Guðmundur Helgason (Heiðardal)|Guðmundur Helgason]]</center></big> 

<big><big><center>Fyrsta stýrimannanámskeið í Vestmannaeyjum árið 1918</center></big></big> 

Samkvæmt tilmælum frá skólastjóra [[Stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum|Stýrimannaskólans í Vestmannaeyjum]], hr. [[Guðjón Ármann Eyjólfsson|Ármanni Eyjólfssyni]], vil ég hér með gefa stutta lýsingu af fyrsta sjómannanámskeiði, sem haldið var hér í Vestmannaeyjum veturinn 1918. 
Fyrir forgöngu [[Sigfús Scheving|Sigfúsar sál. Schevings]] var stofnsett hér sem fyrr segir fyrsta sjómannanámskeið, sem haldið var í barnaskóla bæjarins. Ofangreint námskeið byrjaði að ég ætla í septembermánuði. Til að byrja með voru á námskeiðinu fleiri nemendur en þeir sem ætluðu sér að taka próf, sem gilti fyrir smáskip, sem þá var ákveðið að gilti í skipum upp að 30 tonnum. Þess vegna byrjaði námskeiðið með kennslu í reikningi og Íslenzku. 
Þegar fram í sótti hættu ýmsir nemendur námi, sem eðlilegt var, þar á meðal nokkrir unglingar, bæði karlar og konur, en aðrir, sem ætluðu sér að þreyta námskeiðið á enda, héldu vitanlega áfram. 
Í byrjun voru nemendur 9, en af ýmsum ástæðum — sérstaklega veikindum — urðu ekki nema 5, sem gengu undir próf. Þennan vetur gekk hér nefnilega skæðasta farsótt sem geisað hefur í manna minnum, hin svokallaða spánska veiki, sem lagði hér marga vaska drengi að velli, bæði sjómenn og aðra. 
Þeir sem hættu við nám í bili voru eftirtaldir menn: 

1. [[Ársæll Sveinsson (Fögrubrekku)|Ársæll Sveinsson]] frá [[Fagrabrekka|Fögrubrekku]]. 
2. [[Guðjón Jónsson (Heiði)|Guðjón Jónsson]] frá [[Heiði]]. 
3. [[Stefán Björnsson (Skuld)|Stefán Björnsson]] frá [[Skuld]]. 
4. [[Þorbjörn Guðjónsson]] frá [[Kirkjubær|Kirkjubæ]]. 

Eins og áður er fram tekið munu flestir þessir menn hafa hætt vegna lasleika. 
Þeir sem héldu það út voru eftirtaldir menn: 

1. [[Árni Þórarinsson (Oddsstöðum)|Árni Þórarinsson]] 
2. [[Guðlaugur Brynjólfsson (Odda)|Guðlaugur Brynjólfsson]] 
3. [[Guðni Sigurðsson]] 
4. [[Pétur Andersen]], og svo sá, sem þessar línur ritar. 

Á námskeiðinu voru kenndar 5 greinar: Siglingareglur, sem varð að læra utan að. Siglingafræði; lesin var bók Páls Halldórssonar. Siglingafræðidæmi gaf Scheving sjálfur. Voru notuð kort yfir Norðursjóinn og sett út í þau; dæmin því sennilega úr danskri bók frá skólatíð Sigfúsar fyrir sunnan. 
Íslenzka, öll áherzla lögð á réttritun. Málfræði var ekki lesin. 
[[Jón Ingileifsson (Reykholti)|Jón heitinn Ingileifsson]] kenndi eitthvað Íslenzku til byrja með, þar til hann fékk spænsku veikina og lézt úr henni um haustið, en spænska veikin truflaði mjög allt námið. 
Stærðfræði — dönsk bók var notuð og Ias Sigfús upp dæmin. 
Heilsufræði kenndi [[Páll Bjarnason]] í fyrirlestrum, sérstaklega lagði hann áherzlu á þrifnað, en oft höfðu menn fengið mikið mein vegna blóðeitrunar, sumir jafnvel misst höndina, en þekking manna á meðferð sára og almennum þrifnaði víða ábótavant. Páll var hinn mesti brautryðjandi á ýmsum sviðum. 
Hæst var gefið 7, og fengu allir fullt. Áður en þessi námskeið hófust, hlýddi [[Sigurður Sigurfinnsson (hreppstjóri)|Sigurður Sigurfinnsson]] hreppstjóri formönnum yfir siglingareglur og eitthvað í siglingafræði, og fengu bátar ekki haffæraskírteini fyrr en Sigurður hafði prófað þá. 
Hvað kennsla var lengi á dag þori ég ekki að fullyrða, en mig minnir að það væru 2—3 tímar. Auk þess hélt Páll heitinn Bjarnason skólastjóri tvisvar fyrirlestra um fræðandi efni. Á tímabili varð að stöðva kennsluna vegna veikinda sumra nemenda. Við þessir fimm, sem héldum það út, tókum próf seint í desember. 
Þetta er í stórum og fáum dráttum það helzta, sem gerðist á fyrsta námskeiði í sjómannafræði, sem haldið var hér í Vestmannaeyjum og var þá almennt kallað „pungapróf“. Mun það nafn hafa haldizt allt þangað til að hér reis upp stýrimannaskóli nú fyrir stuttu, en hann tel ég mikils virði fyrir sjómannastétt Vestmannaeyinga. 
Þess skal ennfremur getið, að prófdómendur voru [[Hannes Jónsson]], [[Miðhús|Miðhúsum]], og [[Finnbogi Björnsson]], [[Norðurgarður|Norðurgarði]]. Báðir þessir menn voru ólærðir í sjómannafræði, en ég held ég megi fullyrða að þeir höfðu báðir sérstaklega góða innsýn í allt sem að sjómennsku laut. 
Að lokum skal þess svo getið að ég tel að Sigfús sál. Scheving hafi verið afburða góður kennari, bæði hvað kunnáttu við kom og hafði gott lag á því að hafa Iétt yfir kennslunni og halda nemendum í góðum „humor“, ef ég mætti orða það svo. 
Þetta var að vísu ekki margbrotið nám á móti því sem nú tíðkast, enda varð útkoman sú, að við útskrifuðumst allir með ágætiseinkunn. 
Margt hefur mér sjálfsagt gleymzt og sézt yfir, sem ekki er óeðlilegt eftir nærfellt 50 ár, en ég vona að mér hafi tekizt að draga fram í dagsins ljós flest það sem verulegu máli skiptir. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Fyrsta stýrimannanámskeið í Vestmannaeyjum árið 1918

2016-03-17T13:46:38Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><center>Guðmundur Helgason</center></big> <big><big><center>Fyrsta stýrimannanámskeið í Vestmannaeyjum árið 1918</center></big></...

<big><center>[[Guðmundur Helgason (Heiðardal)|Guðmundur Helgason]]</center></big> 

<big><big><center>Fyrsta stýrimannanámskeið í Vestmannaeyjum árið 1918</center></big></big> 

Samkvæmt tilmælum frá skólastjóra [[Stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum|Stýrimannaskólans í Vestmannaeyjum]], hr. [[Guðjón Ármann Eyjólfsson|Ármanni Eyjólfssyni]], vil ég hér með gefa stutta lýsingu af fyrsta sjómannanámskeiði, sem haldið var hér í Vestmannaeyjum veturinn 1918. 
Fyrir forgöngu [[Sigfús Scheving|Sigfúsar sál. Schevings]] var stofnsett hér sem fyrr segir fyrsta sjómannanámskeið, sem haldið var í barnaskóla bæjarins. Ofangreint námskeið byrjaði að ég ætla í septembermánuði. Til að byrja með voru á námskeiðinu fleiri nemendur en þeir sem ætluðu sér að taka próf, sem gilti fyrir smáskip, sem þá var ákveðið að gilti í skipum upp að 30 tonnum. Þess vegna byrjaði námskeiðið með kennslu í reikningi og Íslenzku. 
Þegar fram í sótti hættu ýmsir nemendur námi, sem eðlilegt var, þar á meðal nokkrir unglingar, bæði karlar og konur, en aðrir, sem ætluðu sér að þreyta námskeiðið á enda, héldu vitanlega áfram. 
Í byrjun voru nemendur 9, en af ýmsum ástæðum — sérstaklega veikindum — urðu ekki nema 5, sem gengu undir próf. Þennan vetur gekk hér nefnilega skæðasta farsótt sem geisað hefur í manna minnum, hin svokallaða spánska veiki, sem lagði hér marga vaska drengi að velli, bæði sjómenn og aðra. 
Þeir sem hættu við nám í bili voru eftirtaldir menn: 

1. [[Ársæll Sveinsson (Fögrubrekku)Ársæll Sveinsson]] frá [[Fagrabrekka|Fögrubrekku]]. 
2. [[Guðjón Jónsson (Heiði)|Guðjón Jónsson]] frá [[Heiði]]. 
3. [[Stefán Björnsson (Skuld)|Stefán Björnsson]] frá [[Skuld]]. 
4. [[Þorbjörn Guðjónsson]] frá [[Kirkjubær|Kirkjubæ]]. 

Eins og áður er fram tekið munu flestir þessir menn hafa hætt vegna lasleika. 
Þeir sem héldu það út voru eftirtaldir menn: 

1. [[Árni Þórarinsson (Oddsstöðum)|Árni Þórarinsson]] 
2. [[Guðlaugur Brynjólfsson (Odda)|Guðlaugur Brynjólfsson]] 
3. [[Guðni Sigurðsson]] 
4. [[Pétur Andersen]], og svo sá, sem þessar línur ritar. 

Á námskeiðinu voru kenndar 5 greinar: Siglingareglur, sem varð að læra utan að. Siglingafræði; lesin var bók Páls Halldórssonar. Siglingafræðidæmi gaf Scheving sjálfur. Voru notuð kort yfir Norðursjóinn og sett út í þau; dæmin því sennilega úr danskri bók frá skólatíð Sigfúsar fyrir sunnan. 
Íslenzka, öll áherzla lögð á réttritun. Málfræði var ekki lesin. 
[[Jón Ingileifsson (Reykholti)|Jón heitinn Ingileifsson]] kenndi eitthvað Íslenzku til byrja með, þar til hann fékk spænsku veikina og lézt úr henni um haustið, en spænska veikin truflaði mjög allt námið. 
Stærðfræði — dönsk bók var notuð og Ias Sigfús upp dæmin. 
Heilsufræði kenndi [[Páll Bjarnason]] í fyrirlestrum, sérstaklega lagði hann áherzlu á þrifnað, en oft höfðu menn fengið mikið mein vegna blóðeitrunar, sumir jafnvel misst höndina, en þekking manna á meðferð sára og almennum þrifnaði víða ábótavant. Páll var hinn mesti brautryðjandi á ýmsum sviðum. 
Hæst var gefið 7, og fengu allir fullt. Áður en þessi námskeið hófust, hlýddi [[Sigurður Sigurfinnsson (hreppstjóri)|Sigurður Sigurfinnsson]] hreppstjóri formönnum yfir siglingareglur og eitthvað í siglingafræði, og fengu bátar ekki haffæraskírteini fyrr en Sigurður hafði prófað þá. 
Hvað kennsla var lengi á dag þori ég ekki að fullyrða, en mig minnir að það væru 2—3 tímar. Auk þess hélt Páll heitinn Bjarnason skólastjóri tvisvar fyrirlestra um fræðandi efni. Á tímabili varð að stöðva kennsluna vegna veikinda sumra nemenda. Við þessir fimm, sem héldum það út, tókum próf seint í desember. 
Þetta er í stórum og fáum dráttum það helzta, sem gerðist á fyrsta námskeiði í sjómannafræði, sem haldið var hér í Vestmannaeyjum og var þá almennt kallað „pungapróf“. Mun það nafn hafa haldizt allt þangað til að hér reis upp stýrimannaskóli nú fyrir stuttu, en hann tel ég mikils virði fyrir sjómannastétt Vestmannaeyinga. 
Þess skal ennfremur getið, að prófdómendur voru [[Hannes Jónsson]], [[Miðhús|Miðhúsum]], og [[Finnbogi Björnsson]], [[Norðurgarður|Norðurgarði]]. Báðir þessir menn voru ólærðir í sjómannafræði, en ég held ég megi fullyrða að þeir höfðu báðir sérstaklega góða innsýn í allt sem að sjómennsku laut. 
Að lokum skal þess svo getið að ég tel að Sigfús sál. Scheving hafi verið afburða góður kennari, bæði hvað kunnáttu við kom og hafði gott lag á því að hafa Iétt yfir kennslunni og halda nemendum í góðum „humor“, ef ég mætti orða það svo. 
Þetta var að vísu ekki margbrotið nám á móti því sem nú tíðkast, enda varð útkoman sú, að við útskrifuðumst allir með ágætiseinkunn. 
Margt hefur mér sjálfsagt gleymzt og sézt yfir, sem ekki er óeðlilegt eftir nærfellt 50 ár, en ég vona að mér hafi tekizt að draga fram í dagsins ljós flest það sem verulegu máli skiptir. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Á fiskimarkaði í Bretlandi

2016-03-17T13:15:43Z

Kristinsigurlas:

<big><center>[[Guðjón Ólafsson (Landamótum)|Guðjón Ólafsson]]</center></big> 

<big><big><center>Á fiskimarkaði í Bretlandi</center></big></big> 

Hafnarborgirnar Grimsby og Hull eru sennilega þeir staðir á Englandi, sem Íslendingar kannast einna bezt við, og þá að sjálfsögðu vegna þeirra viðskipta, sem við höfum átt við þessar borgir. Þangað siglir árlega fjöldinn allur af togurum og bátum, er selja afla sinn þar á frjálsum markaði. 
Þar eð ég dvaldist í Hull á síðastliðnu sumri, fór ritstjóri blaðsins þess á leit við mig, að ég segði lesendum hvernig þessir markaðir fara fram í aðalatriðum. 
Áður en ég hef frásögn mína af fiskimarkaðnum ætla ég að minnast lítillega á borgina sjálfa. 
Íbúar Hull eru um 300.000 og byggja flestir afkomu sína á verzlun og fiskveiðum. Þaðan er gerður út fjöldinn allur af togurum, sem þeir eru alltaf að stækka og endurnýja. Fyrstu kynni sjómannsins af borginni eru óneitanlega ekki glæsileg, en þegar komið er upp úr hafnarhverfunum, þá er þetta mesti myndarbær, fallegar götur með trjágróðri til beggja handa, stórir og fallegir skrúðgarðar, þar sem fólk getur sólað sig og leikið eftir eigin geðþótta. Í görðum þessum eru t. d. tennisvellir, sundlaugar, krikketvellir o. m. fl. 
Snúum okkur þá að fiskmarkaðnum. Löndun úr togurum og bátum hefst um miðnætti og lýkur kl. 6—7 á morgnana. Ekki er hægt að segja, að verkamenn þeir, sem landa fiski úr skipum í Hull, hafi látið glepjast af tækni nútímans, því að öllum fiskinum er skipað upp í tágakörfum. Þykist ég vita, að svo hafi verið frá fyrstu tíð. Ekki er ég samt viss um, að tækni nútímans myndi standa þeim snúning, því að leikni þessara manna er undraverð, og landa þeir úr fullfermdum togara á 6—7 klst. Hvolfa þeir úr körfunum í stampa (kit), sem eru vigtaðir jafnóðum á bryggjunni, eftir því sem fiskinum er landað úr skipinu. Hvert „kit“ tekur 63,5 kg (10 stone). Um kl. 6.30 fara uppboðshaldarar og kaupmenn að streyma á markaðinn og fá þeir allir lista með nöfnum skipanna, hvar þau hafi verið á veiðum og aflamagn hvers um sig. Síðan ganga þessir menn um allan markaðinn, skoða fiskinn og telja kassana og stampana (kittin) nákvæmlega, því að uppgefið aflamagn á listunum eru ágizkanir skipstjóranna. 
Eftir að fiskkaupmenn hafa skoðað og metið fiskinn, koma þeir saman á smáskrifstofu, sem hvert fyrirtæki hefur á markaðnum og ræða þar væntanleg fiskkaup, verð og magn. Kl. 7:30 heyrast köll mikil — uppboðið er hafið — og hraða menn sér á eftir uppboðshaldaranum, hlaupa jafnvel á stömpunum. 
Fannst mér ótrúleg leikni þeirra að stikla á þeim. Ég reyndi þetta einu sinni og þóttist góður að sleppa óbrotinn úr þeirri ferð. Allir eru á leðurklossum með trésólum og veljárnaðir. Sögðu þeir mér að slíkur fótabúnaður reyndist bezt á hálum gólfum og ekki síður á stömpunum. 
Hjá stærri fyrirtækjum annast margir menn kaupin, einn kaupir stórþorsk, annar smáan. 
þriðji ýsu o. s. frv., síðan koma hjálparmenn. 2—3 með hverjum kaupmanni. Starf hjálparmanna er að telja „kittin“, sem keypt hafa verið og merkja þau viðkomandi fyrirtæki. Fjöldi þessara rnanna skiptir hundruðum með öllu fylgdarliði. Uppboðshaldarinn byrjar á einhverri hámarkstölu, og heldur síðan niður á við og þylur hann þetta með slíkum hraða, að illmögulegt er fyrir útlending að skilja orðaflauminn. 
Þegar einhverjum kaupmanni þóknast að segja stopp, þá oft á tíðum með ýmsum handatilburðum eða annarlegum hljóðum, þá spyr uppboðshaldari, hvað hann vilji mörg „kitt“. Þegar kaupmaður hefur svarað því og valið bezta fiskinn, er uppboðinu haldið áfram og svona gengur koll af kolli, þar til allt hefur selzt. Auðvitað kemur það fyrir, að ekki tekst að selja allan fiskinn. Sá fiskur, sem eftir er, fer þá í fiskimjöl eða til skepnufóðurs. Alltaf er nokkurt magn af fiski, sem ekki dæmist hæft til manneldis, en eingöngu til skepnufóðurs. Sá fiskur, sem fer til útflutnings er yfirleitt á föstu verði. Er það verð lægra en fyrir fisk, sem fer á frjálsan markað, þar sem verðið fer eftir framboði og eftirspurn. Er útflutningsfiskur á sanmingsbundnu verði við erlenda aðila, eins og við seljum allan okkar fisk. Oftast er uppboðinu lokið um kl. 9—10 á morgnana, en það fer auðvitað eftir aflamagni. Nokkurt magn af fiskinum er flakað strax á staðnum og komið til neytenda eins fljótt og auðið er; afgangi er síðan ekið í fiskvinnslustöðvar og hann unninn þar. Þegar kaupmenn hafa lokið störfum sínum á markaðnum, hraða þeir sér til fyrirtækja sinna og nú hefst annar þáttur í daglegu starfi þeirra, en það er að selja þann fisk, sem þeir hafa keypt á markaðnum um morguninn. Þeim hluta sölumennskunnar verður ekki lýst hér. Að afloknum góðum söludegi er gjarnan gott að setjast inn á næstu bjórstofu, slappa af og teyga nokkra bjóra. — „Pint of bitter, please“ hljómar þá víða. 
Að lokum vil ég ráðleggja fólki, ef það á eftir að heimsækja þessar borgir, að láta ekki hjá líða að skoða fiskimarkaðinn eina morgunstund. Er þeim tíma vel varið og eftir því mun enginn sjá. 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 1966/ Á fiskimarkaði í Bretlandi

2016-03-17T13:10:33Z

Kristinsigurlas: Ný síða: <big><center>Guðjón Ólafsson</center></big> <big><big><center>Á fiskimarkaði í Bretlandi</center></big></big> Hafnarborgirnar Gri...

<big><center>[[Guðjón Ólafsson (Landamótum)|Guðjón Ólafsson]]</center></big> 

<big><big><center>Á fiskimarkaði í Bretlandi</center></big></big> 

Hafnarborgirnar Grimsby og Hull eru sennilega þeir staðir á Englandi, sem Íslendingar kannast einna bezt við, og þá að sjálfsögðu vegna þeirra viðskipta, sem við höfum átt við þessar borgir. Þangað siglir árlega fjöldinn allur af togurum og bátum, er selja afla sinn þar á frjálsum markaði. 
Þar eð ég dvaldist í Hull á síðastliðnu sumri, fór ritstjóri blaðsins þess á leit við mig, að ég segði lesendum hvernig þessir markaðir fara fram í aðalatriðum. 
Áður en ég hef frásögn mína af fiskimarkaðnum ætla ég að minnast lítillega á borgina sjálfa. 
Íbúar Hull eru um 300.000 og byggja flestir afkomu sína á verzlun og fiskveiðum. Þaðan er gerður út fjöldinn allur af togurum, sem þeir eru alltaf að stækka og endurnýja. Fyrstu kynni sjómannsins af borginni eru óneitanlega ekki glæsileg, en þegar komið er upp úr hafnarhverfunum, þá er þetta mesti myndarbær, fallegar götur með trjágróðri til beggja handa, stórir og fallegir skrúðgarðar, þar sem fólk getur sólað sig og leikið eftir eigin geðþótta. Í görðum þessum eru t. d. tennisvellir, sundlaugar, krikketvellir o. m. fl. 
Snúum okkur þá að fiskmarkaðnum. Löndun úr togurum og bátum hefst um miðnætti og lýkur kl. 6—7 á morgnana. Ekki er hægt að segja, að verkamenn þeir, sem landa fiski úr skipum í Hull, hafi látið glepjast af tækni nútímans, því að öllum fiskinum er skipað upp í tágakörfum. Þykist ég vita, að svo hafi verið frá fyrstu tíð. Ekki er ég samt viss um, að tækni nútímans myndi standa þeim snúning, því að leikni þessara manna er undraverð, og landa þeir úr fullfermdum togara á 6—7 klst. Hvolfa þeir úr körfunum í stampa (kit), sem eru vigtaðir jafnóðum á bryggjunni, eftir því sem fiskinum er landað úr skipinu. Hvert „kit“ tekur 63,5 kg (10 stone). Um kl. 6.30 fara uppboðshaldarar og kaupmenn að streyma á markaðinn og fá þeir allir lista með nöfnum skipanna, hvar þau hafi verið á veiðum og aflamagn hvers um sig. Síðan ganga þessir menn um allan markaðinn, skoða fiskinn og telja kassana og stampana (kittin) nákvæmlega, því að uppgefið aflamagn á listunum eru ágizkanir skipstjóranna. 
Eftir að fiskkaupmenn hafa skoðað og metið fiskinn, koma þeir saman á smáskrifstofu, sem hvert fyrirtæki hefur á markaðnum og ræða þar væntanleg fiskkaup, verð og magn. Kl. 7:30 heyrast köll mikil — uppboðið er hafið — og hraða menn sér á eftir uppboðshaldaranum, hlaupa jafnvel á stömpunum. 
Fannst mér ótrúleg leikni þeirra að stikla á þeim. Ég reyndi þetta einu sinni og þóttist góður að sleppa óbrotinn úr þeirri ferð. Allir eru á leðurklossum með trésólum og veljárnaðir. Sögðu þeir mér að slíkur fótabúnaður reyndist bezt á hálum gólfum og ekki síður á stömpunum. 
Hjá stærri fyrirtækjum annast margir menn kaupin, einn kaupir stórþorsk, annar smáan. 
þriðji ýsu o. s. frv., síðan koma hjálparmenn. 2—3 með hverjum kaupmanni. Starf hjálparmanna er að telja „kittin“, sem keypt hafa verið og merkja þau viðkomandi fyrirtæki. Fjöldi þessara rnanna skiptir hundruðum með öllu fylgdarliði. Uppboðshaldarinn byrjar á einhverri hámarkstölu, og heldur síðan niður á við og þylur hann þetta með slíkum hraða, að illmögulegt er fyrir útlending að skilja orðaflauminn. 
Þegar einhverjum kaupmanni þóknast að segja stopp, þá oft á tíðum með ýmsum handatilburðum eða annarlegum hljóðum, þá spyr uppboðshaldari, hvað hann vilji mörg „kitt“. Þegar kaupmaður hefur svarað því og valið bezta fiskinn, er uppboðinu haldið áfram og svona gengur koll af kolli, þar til allt hefur selzt. Auðvitað kemur það fyrir, að ekki tekst að selja allan fiskinn. Sá fiskur, sem eftir er, fer þá í fiskimjöl eða til skepnufóðurs. Alltaf er nokkurt magn af fiski, sem ekki dæmist hæft til manneldis, en eingöngu til skepnufóðurs. Sá fiskur, sem fer til útflutnings er yfirleitt á föstu verði. Er það verð lægra en fyrir fisk, sem fer á frjálsan markað, þar sem verðið fer eftir framboði og eftirspurn. Er útflutningsfiskur á sanmingsbundnu verði við erlenda aðila, eins og við seljum allan okkar fisk. Oftast er uppboðinu lokið um kl. 9—10. 
'''Framh. á 47. bls.''' 

{{Sjómannadagsblað Vestmannaeyja}}